Alnus glutinosa Incisa - Zwarte els

De 'Alnus glutinosa 'Incisa', ook wel Els of Zwarte els genoemd, is een variëteit met een atypisch blad. Zijn heel kleine, elliptische blaadjes van 2 tot 4 cm lang doen denken aan die van de meidoorn. Zijn bruine twijgen tooien zich, vanaf maart en nog voordat het blad verschijnt, met talrijke katjes in geelgroene tot bruine tinten, die sierlijk naar beneden hangen en erg decoratief zijn. Geschikt voor kleinere tuinen, is deze zeer elegante kleine boom met een zeer langzame groei bovendien zeer goed bestand tegen ziekten en plagen. Hij excelleert in drassige en arme bodems, waar hij soms de enige is die kan groeien.

In een streng klimaat en op arme, moerassige en verstikkende grond is de Zwarte els met zijn onvergankelijk en licht hout de onbetwiste heerser. Deze bladverliezende boom uit de berkenfamilie (Betulaceae) komt veel voor in de inheemse flora van Europa, tot in Scandinavië. Het is een van de weinige boomsoorten die kan groeien van het noorden van Frankrijk tot aan de Middellandse Zeekust, altijd in de buurt van water. Hij wordt soms ook wel els of zwarte els genoemd. De variëteit 'Incisa' onderscheidt zich vooral door zijn kleine blaadjes die lijken op die van de meidoorn. Het is een kleine boom met een piramidale en luchtige groeiwijze, die op volwassen leeftijd slechts 3 tot 4 meter hoog wordt met een breedte van ongeveer 2 meter. Zijn groei is vrij langzaam. Zijn loof heeft een helder, levendig groene kleur, aan de onderkant nog lichter, en voelt een beetje kleverig aan, vooral bij jonge bladeren. De bladknoppen zijn paars van kleur en ook kleverig, vooral in de winter. De voorjaarsbloeiwijze is een soort klein kegeltje (strobilus) van 2 cm lang, dat minuscule gevleugelde vruchtjes bevat die door de wind worden verspreid. Deze boom behoudt lang zijn blad.

Als pioniersboom, die dol is op water uit welke bron dan ook, kan de Zwarte els solitair worden gebruikt, in een bosje, of om oevers te verstevigen langs beekjes, natuurlijke vijvers, of in drassige, zurige bodems van vochtige bosranden. Het is raadzaam om hem uit de buurt van funderingen en gebouwen te planten, omdat zijn extreem ontwikkelde wortelstelsel (tot 4 meter diep) in staat is om drinkwaterleidingen te verstoppen. Plant de Zwarte els 'Incisa' samen met struiken of bomen die dezelfde omstandigheden verkiezen, zoals de Nyssa sylvatica of de Moerascipres. Plant aan zijn voet varens zoals Onoclea sensibilis, in neutrale tot zure, vochtige grond, in de zon of halfschaduw. Een elegante kleine boom, ideaal voor oever- of moerasbeplantingen, in lichte schaduw of in de zon.

De Zwarte els is ook een nuttige boom, die in het bos wordt gebruikt om de bodem voor te bereiden en te verbeteren voordat er populieren worden geplant. Beschouwd als een groenbemester door bosbouwers, zuivert en verrijkt hij de grond waarin hij staat, omdat zijn wortels atmosferische stikstof omzetten in plantaardige eiwitten. Zijn hout, dat bijna onvergankelijk is in water, werd vroeger gebruikt voor de aanleg van ondergrondse waterleidingen en goten. Een groot deel van de stad Venetië zou zijn gebouwd op palen van elzenhout.