Hoe vorm je een kardinaalsmuts op stam?

De zeer decoratieve kardinaalsmuts (Euonymus) heeft alles in huis om veel tuinliefhebbers te bekoren. Hij is winterhard, bestand tegen luchtverontreiniging en weinig veeleisend wat bodem en standplaats betreft... Afhankelijk van de variëteit heeft hij een bossige, klimmende of spreidende groeiwijze en wintergroen of bladverliezend, stevig en glanzend blad. Hij past zich aan alle omstandigheden aan. Je kunt hem dan ook solitair planten, in een border of een strak gesnoeide haag, maar hij past ook in een vrije of rechte haag. De afgelopen jaren is hij bovendien een alternatief voor de buxus geworden, die grotendeels door de buxusmot is aangetast. Ook in een pot of bloembak op een balkon of terras doet hij het uitstekend. De kardinaalsmuts telt meer dan 175 soorten uit alle delen van de wereld en kenmerkt zich ook door een grote variatie aan bladkleuren. Kortom, het is een zeer veelzijdige heester die zich uitstekend leent om op stam te worden gesnoeid. 

We leggen stap voor stap uit hoe je een kardinaalsmuts op stam vormt en hoe je hem verzorgt, zodat hij deze bijzondere vorm behoudt.  

Wat is een kardinaalsmuts op stam?

Concreet heeft een heester op stam een rechte, gelijkmatige stam die lijkt op een lange, kale steel, met bovenaan een mooie, dichte en compacte bol van blad. Afhankelijk van de soorten en variëteiten die op stam worden gevormd, kan de boomkroon bloeien of soms zelfs sierlijk afhangen of uitwaaieren. 

Over het algemeen bereikt een heester op stam een hoogte van 1 tot 1,5 m en wordt hij in een pot gekweekt. Het is een bijzonder sierlijke heester, vol gratie, elegantie en verfijning. 

Dankzij de vele soorten met verschillende groeiwijzen en gekleurd blad leent de kardinaalsmuts zich goed voor vorming op stam en past hij uitstekend bij deze vorm van plantvormgeving. Een kardinaalsmuts op stam is bijzonder geschikt voor een kleine stadstuin, waar hij als blikvanger de illusie van een boom wekt. Hij vindt ook gemakkelijk een plek op een terras of balkon, wanneer je hem in een pot kweekt. 

Welke variëteiten kies je om een kardinaalsmuts op stam te vormen?

Om een kardinaalsmuts op stam te kweken, kies je vooral variëteiten met een opgaande, rechtopstaande groeiwijze; kruipende variëteiten zijn hiervoor minder geschikt. Kies bij voorkeur een variëteit met een stevige, volledig verticale hoofdtak die in de loop der jaren de stam van de kardinaalsmuts vormt. 

Kies bij voorkeur ook een groenblijvende kardinaalsmuts die het hele jaar mooi blijft. Maar ook bladverliezend blad met vlammende herfstkleuren kan aantrekkelijk zijn.

Wij raden aan: 

• de Euonymus japonicus ‘Aureus’: met een zeer compacte groeiwijze en dicht, groenblijvend geel crème-kleurig blad met een groene rand, bijzonder decoratief. Deze variëteit is zeer geschikt voor vormsnoei en verdraagt snoei uitstekend. Bovendien heeft hij van nature een bossige, opgaande groeiwijze. Op volwassen leeftijd kan hij 1,50 tot 2 m hoog en 1 m breed worden, maar door snoei blijven zijn afmetingen kleiner
• de Euonymus japonicus ‘Aureomarginatus’: deze variëteit van de Japanse kardinaalsmuts lijkt sterk op de vorige en heeft eveneens lichtgevend, donkergroen blad met een goudgele rand. Hij is dan ook zeer decoratief, ook in de winter omdat zijn blad groenblijvend is. Dankzij zijn bossige en van nature opgaande groeiwijze is hij bovendien sterk vertakt
• de Euonymus alatus (of gevleugelde kardinaalsmuts): hoewel hij bladverliezend is (het blad blijft wel tot december aan de takken), heeft deze gevleugelde kardinaalsmuts alles in huis om als heester op stam te worden gevormd. Om te beginnen is zijn blad buitengewoon mooi: in het voorjaar is het lichtgroen, in het najaar kleurt het purperrood en het lijkt nog lichter door de zeer decoratieve, sterk purperroze vruchten in de vorm van lampionnen. Op volwassen leeftijd blijft hij door snoei beperkt tot 2 m in alle richtingen
• de Euonymus alatus ‘Compactus’: net als de botanische soort valt deze kardinaalsmuts op door zijn groene blad, dat een buitengewone herfstkleur krijgt. De bladeren kleuren eerst vlammend rood, daarna purper en vervolgens roze voordat ze in december afvallen. Dit blad komt nog beter tot zijn recht door de roze en oranje bessen. Daar staat tegenover dat deze variëteit slechts 1 m hoog en breed wordt, waardoor hij ideaal is om in een pot op stam te kweken.
• de Euonymus japonicus ‘Bravo’: dit is een Japanse kardinaalsmuts met groenblijvend, bontgroen en crème-wit blad. Hij is zeer geschikt voor de teelt in een bloembak en heeft een bossige, van nature ronde en compacte groeiwijze. Hij wordt gemiddeld 2 m hoog en 1,50 m breed.

Over het algemeen zijn alle Japanse kardinaalsmutsen geschikt om op stam te worden gevormd. De Euonymus fortunei is daarvoor minder geschikt, omdat deze soort eerder een kruipende groeiwijze heeft. 

Wanneer vorm je een kardinaalsmuts op stam?

De ideale periode om je kardinaalsmuts op stam te vormen is vóór het begin van de groei, in februari-maart. Je kunt hiermee doorgaan tot het einde van de zomer. 

Een kardinaalsmuts op stam vormen: stap voor stap

Het vormen van een kardinaalsmuts op stam duurt twee of drie jaar. Je kunt deze vorming toepassen bij een heester die in de volle grond of in een pot staat. In de volle grond heeft de plant neutrale, rijke en vochtige, maar vooral goed doorlatende tuingrond nodig. Gebruik in een pot een substraat dat uit gelijke delen tuingrond, potgrond en grof zand bestaat, met onderin een laag kleikorrels voor een goede afwatering.

Steunen

Dit is de eerste stap bij het vormen van een kardinaalsmuts op stam. De steun zorgt ervoor dat de geselecteerde stam recht en verticaal groeit en zo de stam vormt.

• Kies een steun van ongeveer 2 m hoog, want die moet hoger zijn dan de uiteindelijke hoogte van de stam
• Steek de steun voorzichtig in het substraat, op ongeveer 10 tot 15 cm van de voet van de plant
• Kies de krachtigste stam die je recht aan de steun vastbindt
• Bind deze stam aan de steun vast met ongeveer om de 5 cm een soepel bindmateriaal. Trek dit niet te strak aan, zodat de sapstroom kan doorgaan. Het bindmateriaal mag de stam ook niet beschadigen, maar moet hem wel recht houden
• Verwijder de andere takken die vanaf de basis groeien, zodat er maar één stam overblijft

Regelmatig snoeien

De kardinaalsmuts vormt normaal gesproken jonge scheuten en wortelopslag aan de basis. Het doel is om deze scheuten regelmatig te verwijderen, zodat de sapstroom uitsluitend naar de stam gaat. 

• Knip alle zijscheuten weg die op de nieuwe, jonge stam verschijnen. Verwijder ze zodra ze 10 cm lang zijn
• Verwijder ook de wortelopslag door die bij de basis van de stam af te knippen
• Raak de centrale stam niet aan, want die zal bladeren vormen

Verwijder elk jaar de nieuwe takken die in de zomer zijn verschenen en houd alleen de geselecteerde centrale stam over. De jonge stam wordt geleidelijk gevormd, net als het bovenste deel, dat je niet mag aanraken. 

Houd aan deze centrale stam alleen de vier tot vijf dikste takken over. Samen met de hoofdscheut vormen ze de kroon van de kardinaalsmuts. Snoei deze takken regelmatig door ze elk jaar tot de helft terug te knippen. Wanneer je kardinaalsmuts zijn uiteindelijke afmetingen heeft bereikt, kun je ook de hoofdtak snoeien. 

Na 2 tot 3 jaar heeft je kardinaalsmuts een compacte, dichte kroon op een rechte stam. Je kunt de steun en het bindmateriaal verwijderen. 

De verzorging

Tijdens deze periode waarin je de kardinaalsmuts op stam vormt, vraagt hij al je aandacht: 

• Geef hem regelmatig water om de bodem vochtig te houden, één tot twee keer per week tijdens de groeiperiode. Gebruik bij voorkeur regenwater
• Geef regelmatig meststof in de vorm van vloeibare meststof tijdens de groeiperiode
• Blijf de jonge zijscheuten en de wortelopslag verwijderen
• In gebieden met wat strengere winters laat je jouw kardinaalsmuts op stam overwinteren als hij in een pot staat. Japanse kardinaalsmutsen zijn namelijk iets minder winterhard dan andere kardinaalsmutsen. Bovendien is een heester die op stam is gevormd wat gevoeliger voor kou.

Na 3 tot 4 jaar is je kardinaalsmuts op stam stevig genoeg om te worden verpot in een grotere pot. Vervang het substraat uiteraard volledig en kies een zware, stabiele pot die de kardinaalsmuts kan dragen, want door zijn vorm vangt hij meer wind. 

Onmisbaar materiaal voor het vormen van een kardinaalsmuts op stam

• Een goed geslepen en vooral perfect gereinigde en gedesinfecteerde snoeischaar om verspreiding van ziekten te voorkomen
• Een voldoende stevige en weerbestendige steun van bamboe, roestvrij staal of pvc
• Bindmateriaal of boombanden.