Citroengras: zaaien, telen en oogsten

Beschrijving en plantkunde

Het citroengras uit Madagaskar, Indisch ijzerhard of ook Indisch citroengras genoemd… is een kruidachtige vaste plant uit Zuidoost-Azië, die behoort tot de grassenfamilie.

Er bestaan ongeveer vijftig soorten citroengras, waaronder Cymbopogon citratus (citroengras uit Madagaskar), Cymbopogon nardus Rendle (het zogenaamde Ceyloncitroengras) en Cymbopogon winterianus (citroengras uit Java), de bekendste soorten.

Deze kruidachtige vaste plant heeft een wortelstokvormende basis die uit wortelstokken met fijne haarwortels bestaat. Het citroengras uit Madagaskar groeit snel en vormt een dichte, uitwaaierende pol van 0,40 tot 1 m hoog, met aromatisch wintergroen loof in een grijsgroene kleur, dat een krachtige citroengeur verspreidt. De lange, omhullende, smalle en lijnvormige bladeren hebben zeer scherpe, rafelige randen en zijn sterk gemarkeerd door een hoofdnerf.

Het citroengras bloeit in het najaar (afhankelijk van de regio) en vormt een bloeiwijze bestaande uit pluimen met kleine bloemen in een zeer lichtgele kleur. De bloei bestaat uit ongesteelde, tweeslachtige aartjes van 3 tot 7 mm, met naalden van 5 tot 6 cm.

Bladeren van citroengras uit Madagaskar – © Obsidian Soul

Onze variëteiten

Citroengras uit Madagascar - Cymbopogon citratus (jonge planten)

Citronellagras uit Madagaskar is een overblijvend en tropisch siergras met lijnvormige bladeren en heerlijk naar citroen geurende stengels. De stengels worden als smaakmaker gebruikt en de bladeren kunnen als kruidenthee worden bereid. Je kweekt het in een pot om het in de winter tegen de kou te beschermen.

• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Citroengras uit Madagaskar planten

Waar plant je citronella?

Citronella uit Madagaskar houdt vooral van een warme standplaats en volle zon.

Citronella is een vorstgevoelige plant die niet bestand is tegen temperaturen onder -1 °C. Je kweekt haar daarom in pot in het grootste deel van Frankrijk, zodat je haar vanaf het najaar in een kas of vorstvrije beschutte ruimte kunt zetten. De overwinteringsplek moet ook voldoende licht bieden. Tijdens het warme seizoen kan citronella in pot zowel op een terras, balkon, in de moestuin of in de tuin worden gezet, zolang de standplaats maar op het zuiden is gericht. Als je de plant dicht bij het huis zet, houdt je citronella uit Madagaskar muggen uit je leefomgeving. In de moestuin weert ze mineervliegen doeltreffend.

Als je aan de Middellandse Zeekust woont, kun je ervoor kiezen om je citronella in pot of in de volle grond, altijd op een zuidelijke standplaats te telen, en op een plek die beschut is tegen harde wind. Denk er dan aan de wortelkluit met een dikke laag mulch te beschermen tegen de kou in de winter.

Wanneer plant je citronella?

Citronella uit Madagaskar plant je in het voorjaar, wanneer elk risico op vorst is geweken, rond half mei (afhankelijk van de regio). Let op: voor een goede groei is een minimumtemperatuur van 10 °C nodig.

© Frank Vincentz

Hoe plant je citronella?

1. Neem een pot met een diameter van minimaal 30 cm.
2. Leg een laag kleikorrels (of eventueel grind) op de bodem van de pot.
3. Maak een substraat van 1/3 tuingrond, 1/3 potgrond en 1/3 zand.
4. Plant de citronellaplant in de pot.
5. Geef overvloedig water en zorg ervoor dat er geen water in een schoteltje blijft staan.
6. Voeg natuurlijke meststof aan het substraat toe, ongeveer een maand na het planten.

Onderhoud en verzorging

In de zomer en het voorjaar heeft citroengras uit Madagaskar behoefte aan regelmatig water geven (de grond aan het oppervlak moet voortdurend vochtig blijven), en in het najaar wat minder vaak. In de winter wordt er geen water meer gegeven.

Voor citroengras dat in de tuin wordt gekweekt (alleen in het zuiden van Frankrijk, aan de Middellandse Zeekust) is het belangrijk de basis van de plant met een dikke laag mulch te bedekken. Zo is de plant beter beschermd tegen de winterkou.

Haal je planten in pot naar binnen om ze te laten overwinteren in een vorstvrije ruimte. Verpotten is nodig zodra de wortels, die te weinig ruimte hebben, iets buiten de pot beginnen uit te komen. Naar schatting gebeurt dit ongeveer om de 2 jaar. Denk er ook bij je planten in pot aan om in het voorjaar vloeibare meststof toe te dienen. Verwijder ten slotte de verwelkte bladeren zodra ze verschijnen en aarzel niet om de oudste stengels weg te halen.

Oogst, bewaren en gebruik

Citroengras oogsten

De oogst van de stengels van Cymbopogon citratus begint pas wanneer het citroengras voldoende bollen heeft gevormd en rijkelijk van loof is voorzien. Je zult dus 3 tot 4 jaar moeten wachten voordat je het kunt oogsten.

Stengels van citroengras – Flickr – ©voyage-madagascar.org

Je kunt dan de jonge bladeren naar behoefte oogsten. Snijd de stengel bij de basis af om de bol goed mee te oogsten, want dit is het aromatischste en zachtste deel van de plant.

Let op: oogst de stengels van het citroengras nooit als de winter nadert. De plant is namelijk veel beter bestand tegen de winterse kou als hij zijn loof behoudt.

Citroengras bewaren

Citroengras uit Madagaskar kan enkele dagen in de koelkast worden bewaard. Verpak de stengels hiervoor afzonderlijk in plastic zakjes. Leg de zakjes vervolgens in de groentelade van je koelkast, waar ze maximaal 5 dagen kunnen worden bewaard. Na deze periode kun je het citroengras, in plaats van het weg te gooien, invriezen; daar is het goed tegen bestand. Vooraf blancheren is hierbij niet nodig, op voorwaarde dat je de bovenste en onderste delen van de stengels afzonderlijk invriest.

Door het citroengras in de open lucht te laten drogen (nadat je het fijngeknipt hebt) kun je het enkele maanden bewaren, maar de geur en smaak zullen daardoor veranderen.

Let op: het wordt doorgaans aangeraden om verse stengels te gebruiken in plaats van gedroogde, omdat ze veel aromatischer zijn.

Gebruik van citroengras

Citroengras uit India dat in een pot wordt gekweekt, kan het hele jaar door naar behoefte worden geoogst. Alleen de vlezige en zeer zachte basis van deze kalmoes wordt vers gebruikt als smaakmaker in de Zuidoost-Aziatische keuken (Indonesië, Cambodja, Thailand, Vietnam, Maleisië). Citroengras uit Madagaskar geeft smaak aan curry’s, groente-, vlees- en visgerechten, sauzen en soepen… De bladeren, die rijk zijn aan vitamine C, worden zowel gedroogd als vers gebruikt voor infusies en verfrissende kruidenthee die de spijsvertering bevordert.

In de zomer zorgt de sterke geur van Cymbopogon citratus er bovendien voor dat muggen op afstand blijven. Het kan daarom nuttig zijn om de plant in de buurt van een tuinset te planten of hem in de vorm van etherische olie te gebruiken om ongewenste insecten op afstand te houden. In de moestuin wordt citroengras in de buurt van tomaten, meloenen, paprika’s enzovoort geplant, omdat het mineervliegen op afstand houdt.

Als maagversterkend en vochtafdrijvend middel is Cymbopogon citratus een plant die bekendstaat uit de traditionele Aziatische en Indiase geneeskunde. Dankzij de antivirale en antibacteriële eigenschappen wordt citroengras gebruikt om talrijke bacteriën te bestrijden.

De etherische olie die uit deze plant wordt gewonnen, staat bekend om haar pijnstillende, ontstekingsremmende, krampstillende, slijmoplossende en bloeddrukverlagende eigenschappen. Ze wordt onder andere verwerkt in producten tegen muggen. Pure etherische olie van citroengras kan de huid aantasten (irritatie en brandwonden veroorzaken) en mag daarom nooit in contact komen met de slijmvliezen (mond, ogen, geslachtsdelen enzovoort).

Mogelijke ziekten en plagen

Citroengras is van nature een insectenwerende plant, die wordt gebruikt om insecten op afstand te houden. De bladeren van citroengras worden daarentegen gewaardeerd door slakken.

Hoewel Cymbopogon citratus niet vaak door ernstige ziekten wordt aangetast, komt het soms voor dat bepaalde bladeren verwelken en aan de uiteinden bedekt raken met bruine of roestkleurige vlekken. In dat geval volstaat het om de aangetaste bladeren af te knippen en de hele plant te besproeien met een natuurlijk fungicide dat is toegelaten voor gebruik op eetbare planten.

Vermeerdering van citroengras

In Frankrijk zijn de twee eenvoudigste methoden om Cymbopogon citratus te vermeerderen het scheuren van de pollen en het nemen van een stengelstek. Hoewel tuiniers citroengras meestal niet uit zaad opkweken, is zaaien wel degelijk mogelijk, op voorwaarde dat je aan de zaden kunt komen, want citroengras bloeit niet in ons klimaat.

Citroengras vermeerderen door de pollen te scheuren

• Wacht enkele jaren voordat je een gezonde plant scheurt.
• Scheur de pollen citroengras in het voorjaar.
• Graaf de wortelkluit uit en snijd deze in tweeën met een goed ontsmet, scherp mes.
• Zorg voor een pot met een diameter van minimaal 30 cm.
• Leg een laag kleikorrels (of eventueel grind) op de bodem van de pot.
• Vul de pot met een substraat dat bestaat uit 1/3 tuingrond, 1/3 potgrond en 1/3 zand.
• Zet het deelstuk van de moederplant in de pot.

Citroengras uit Madagaskar vermeerderen door een stengelstek

• Een stengelstek van citroengras neem je bij voorkeur in het voorjaar.
• Snijd een stengel onderaan af en zet deze in een vaas met water.
• Na enkele weken vormen zich kleine wortels.
• Zet de stek daarna in een pot met een substraat dat bestaat uit 1/3 tuingrond, 1/3 potgrond en 1/3 zand.

Cymbopogon citratus zaaien

• Citroengras zaaien doe je tussen januari en maart in een warme kas.
• Leg de zaden in een pot met vochtig en goed gedraineerd zaaimengsel.
• Dek de zaden maar net af met het substraat.
• Zet je zaailingen van citroengras op een warme plek, bij een temperatuur tussen 20 en 25 °C.
• Zorg ervoor dat je het substraat altijd vochtig houdt, maar niet doorweekt.
• Citroengras kiemt na 20 tot 40 dagen, met een hoge kiemingsgraad.
• Verplant de 15 cm hoge kiemplanten in een pot met een diameter van minimaal 30 cm.
• Plant ze ongeveer 5 tot 7 cm uit elkaar, zodat de wortels zich goed kunnen ontwikkelen.

Citroengras combineren

Citroengras uit Madagaskar staat perfect in de buurt van een moestuin. Het combineert bijzonder goed met dille, zoete zuring met ronde bladeren, mojito-munt en pizzamarjolein.