Welke mulch voor de moestuin?

Waarom moet je de moestuin mulchen?

Weer heb je je groenteperken zorgvuldig geschoffeld en een paar dagen later steken de eerste onkruiden alweer hun kop op. Logisch, want de natuur houdt niet zo van naaktheid. Ook niet tussen je mooie groenteplanten! Is het dan geen tijd om mulch in je moestuin te gaan gebruiken? De voordelen zijn talrijk, zowel voor je bodem als voor je groenteplanten en je rug.

• Mulch voorkomt het vervelende wieden doordat het de ontwikkeling van eenjarige onkruiden beperkt zodra het kleinste straaltje zon de lucht opwarmt.
• Door te mulchen hoef je minder vaak water te geven, omdat er minder water verdampt. Zo houdt de mulch een zekere vochtigheid vast
• Mulchen helpt temperatuurschommelingen te beperken, houdt de warmte vast en beschermt tegen kou, terwijl het uitdroging in de zomer voorkomt
• Het aanbrengen van mulch vermindert de erosie van de bodem door verslemping en uitspoeling
• Sommige soorten mulch dragen bij aan de bemesting van de bodem
  

  Mulchen biedt talrijke voordelen voor de bodem, de ontwikkeling van planten en je rug!

En dan hebben we het esthetische aspect nog niet genoemd. Stel je eens mooie, rijpe tomaten of stevige kroppen sla voor, die extra mooi uitkomen tegen een fraaie mulchlaag…

Wil je wat meer weten over de voordelen van mulchen in de moestuin, maar ook in de siertuin? Lees dan het zeer uitgebreide artikel van Mickaël: Mulchen: waarom en hoe? 

Mulch om te vermijden (of te beperken) in de moestuin

Laten we de conventionele synthetische mulchdoeken of biologisch afbreekbare mulchdoeken meteen buiten beschouwing laten: ze zijn helemaal niet geschikt voor een moestuin voor eigen gebruik, maar wel zeer nuttig in de professionele groenteteelt. Dan blijven de organische of minerale mulch over. Niet alle mulch is gunstig voor de moestuin. Om te beginnen moeten minerale mulchmaterialen van grind, leisteen of lavagrind uit de moestuin worden geweerd, omdat ze volledig inert zijn. Gebruik ze liever in borders, langs randen en in rotstuinen, waar ze een prachtig effect geven.

Synthetische en minerale mulch wordt afgeraden in de moestuin; ook dennenbast is te inert. Stro daarentegen kan het best worden gemengd met grasmaaisel

In de moestuin richten we ons dus op organische mulch, die als voordeel heeft dat hij biologisch afbreekbaar is en in humus wordt omgezet om de bodem te bemesten. Een pluspunt voor de moestuin! Toch gaan sommige soorten niet goed samen met moestuinplanten:

• Mulch van dennenbast verteert zeer langzaam en verbetert de kwaliteit van de bodem niet. Vaak wordt gezegd dat dennenbast zuur is, maar in werkelijkheid zal hij de bodem niet verzuren. Behalve als de grond al zuur is. Mulch van dennenbast mag daarom niet in de moestuin worden gebruikt, maar is voorbestemd voor borders met zuurminnende planten.
• Stro is vooral zeer doeltreffend als het in een dikke laag wordt uitgespreid. In de moestuin heeft het echter een nadeel: het kan tijdelijk stikstofgebrek veroorzaken. Hoe komt dat? Heel eenvoudig: de micro-organismen die hard werken om het stro af te breken, hebben veel stikstof nodig. Die halen ze uit de bodem, ten koste van de planten. Om dit stikstofgebrek te voorkomen, hoef je het stro alleen maar te mengen met grasmaaisel, dat bijzonder rijk is aan stikstof.

De beste mulchoplossingen voor de moestuin

Plantaardige mulch verdient de voorkeur in de moestuin, omdat deze bij het verteren organische stof toevoegt. De meeste soorten zijn in de handel verkrijgbaar, andere kunt u zelf maken.

Mulch uit de handel

• De BRF (verhakseld ramiaal hout) en alle mulch op basis van hout, schors, takken, houtsnippers of houtchips verschillen in korrelgrootte. Sommige zijn met water gekleurd en meer bedoeld voor borders en perken. Toch kan BRF dankzij zijn luchtige structuur en het vermogen om langzaam te verteren in de moestuin worden gebruikt. Het is daarom vooral geschikt voor gewassen die langere tijd blijven staan. Door het verteringsproces ontstaat humus van goede kwaliteit, temeer omdat het veel bodemfauna aantrekt, maar het kan veel stikstof verbruiken. Daarom is het aan te raden om de bodem van tevoren compost te geven voordat u de mulch aanbrengt.
• Schors en cacaodoppen worden aanbevolen voor arme bodems, omdat deze subtiel geurende mulch zeer rijk is aan stikstof en kalium. Ze verteren zeer langzaam.
  

  BRF, cacaoschors en vlaslemen

• Vlaslemen, miscanthus of hennep vormen zeer fijne mulch, die geschikt is voor zware grond en deze lichter helpt maken. Ze verteren vrij snel, binnen één tot twee jaar, maar hebben als voordeel dat ze de bodem kunnen opwarmen. Daarom kunnen ze aan het einde van het seizoen nuttig zijn voor wortelgewassen. Ze kunnen heel gemakkelijk met een eenvoudige hark in de grond worden ingewerkt.
• Boekweitdoppen zijn ook zeer fijn en daardoor gemakkelijk in de bodem te verwerken. Ze houden veel water vast. Bovendien lijken naaktslakken ze te mijden.

Zelfgemaakte mulch

Deze zelfgemaakte mulch is net zo effectief als mulch uit de handel en bovendien gratis, omdat hij afkomstig is van afval uit de tuin of het huishouden. Er is wel wat geduld of werk voor nodig. Ze zijn vooral voordeliger, zeker als u een grote tuin heeft.

• Grasmaaisel is in het hoogseizoen overvloedig beschikbaar. Het is ook bijzonder rijk aan stikstof en voedingsstoffen. Het grote nadeel is echter dat het compacte, soms stinkende en waterdichte lagen vormt die uiteindelijk averechts werken, omdat ze rotting van de wortelhals van moestuinplanten kunnen veroorzaken. Om dit probleem te voorkomen, hoeft u uw grasmaaisel alleen maar te laten drogen voordat u het in de moestuin gebruikt. Deze laag organische mulch moet regelmatig worden vernieuwd… bij elke maaibeurt van het gazon! Meng bij voorkeur uw grasmaaisel met stro om de hoeveelheid stikstof in balans te brengen.
• Verhakseld snoeisel van heesters en vaste planten. Elk jaar snoeit u zorgvuldig uw bomen, heesters en vaste planten en moet u het snoeiafval naar de milieustraat brengen. Met de aanschaf van een hakselaar bespaart u tijd en maakt u uw eigen BRF, met een grotere of kleinere korrel afhankelijk van de gesnoeide planten.
• In het najaar zijn er volop afgevallen bladeren. U kunt ze verzamelen en er uitstekende mulch van maken, die u in de winter op de kale bodem van de moestuin aanbrengt. Deze afgevallen bladeren vormen, wanneer ze in een dikke laag worden verspreid, humus van goede kwaliteit en voeden de bodemfauna. Bovendien beperken ze de verslemping door winters noodweer.
• Meer of minder rijpe compost kan rechtstreeks over de bodem van de moestuin worden verspreid. De compost zal in de open lucht verder verteren en de bodem waardevol voeden met alle voedingsstoffen die deze nodig heeft.
• Groenbemesters kunnen ook een interessante wintermulch vormen, een periode waarin de bodem van de moestuin vaak kaal is, wat de ontwikkeling van onkruid, erosie en het ontstaan van een verslempte korst bevordert. Kies om u werk te besparen vorstgevoelige groenbemesters, zoals mosterd en bijenvoer, die een vruchtbare laag vormen. Deze wordt aan het einde van de winter ondergewerkt.
• De bladeren van brandnetel of smeerwortel zijn rijk aan voedingsstoffen zoals stikstof. Het is dus zeker nuttig om de bodem van de moestuin ermee te bedekken, vooral rond de voet van veeleisende groenten. Gebruik bij voorkeur jonge bladeren.
  

  Grasmaaisel, verhakselde takken, afgevallen bladeren en compost vormen goede mulch in de moestuin

Toch enkele nadelen...

Hoewel mulch in de moestuin erg nuttig is voor de bodem, staan sommige nadelen tegenover deze voordelen. Het eerste nadeel is namelijk dat direct zaaien niet mogelijk is. Hoewel het gemakkelijk is om in een mulchlaag te verspenen, is zaaien moeilijker, omdat zaden vaak fijne, goed bewerkte grond nodig hebben om te kiemen. Om dit probleem op te lossen, kun je eenvoudig enkele zaairijen maken door er houten planken neer te leggen voordat je de mulch aanbrengt. Wanneer het tijd is om te zaaien, hoef je alleen de planken op te tillen.

Mulch is erg nuttig om in de zomer een bepaalde vochtigheidsgraad te behouden en zo minder water te hoeven geven. Je brengt hem daarom het best aan wanneer het voorjaar al goed gevorderd is. Waarom? Als je de mulch te vroeg, direct na de winter, aanbrengt, voorkomt hij dat de bodem opwarmt. En dat is onmisbaar voor een goede kieming van groentezaden!

Breng direct na de winter geen mulch aan, zodat de bodem kan opwarmen

Vermijd ten slotte in natte jaren een te dikke mulchlaag, want deze mulch houdt het vocht alleen maar vast, wat soms schimmelziekten in de hand werkt.

En ook misvattingen!

• Mulch trekt naaktslakken aan: onjuist. Naaktslakken vinden inderdaad onder de mulch in de moestuin beschutting en voedsel. Maar uiteindelijk niet meer dan onder een hoop takken, onder een steen of zelfs in de bodem, waarin ze zich graag ingraven als ze geen andere vochtige schuilplaats voor de nacht vinden. Bovendien trekt diezelfde mulch ook de vijanden van naaktslakken aan, zoals loopkevers en vogels, die de mulch graag omwoelen op zoek naar insecten om onder de bak te vinden.
• Mulch trekt knaagdieren aan: onjuist. Ook hier geldt dat een dikke mulchlaag, vooral van stro, knaagdieren kan herbergen als die al in de buurt zijn. Mulch zal ze in geen geval van ver aantrekken. Soms is het voldoende om de dikte van de mulchlaag te beperken.
• Mulch bevordert ziekten: onjuist. Als mulch in een dikke laag wordt aangebracht terwijl er al veel vocht aanwezig is, kan dit het ontstaan van cryptogamieziekten bevorderen. Ook als je mulch maakt van versnipperd materiaal van heesters of zieke planten, kan deze een bron van besmetting vormen, maar dit komt maar zelden voor. Over het algemeen vormt mulch dus geen bron van besmetting.