Tuinmelde kweken, een oude groente met de smaak van spinazie

Wat is tuinmelde, deze groenteplant precies?

Om de tuinmelde (Atriplex hortensis) te introduceren, beginnen we met haar bijnamen: ‘belle-dame’, ‘bonne-dame’, ‘chou d’amour’, ‘épinard géant’ of ‘faux-épinard’. Deze volksnamen weerspiegelen de kwaliteiten van deze groenteplant uit de familie van de Chenopodiaceae, die tegenwoordig tot de Amaranthaceae wordt gerekend. De tuinmelde is dan ook nauw verwant aan andere groenteplanten, zoals de biet (Beta vulgaris), de melde (Chenopodium album), de spinazie (Spinacia olaracea) of de quinoa (Chenopodium quinoa). Het is dus een eenjarige kruidachtige plant met een opgaande groeiwijze die 1,80 tot 2 m hoog kan worden. De tuinmelde heeft rechtopstaande, hoekige en vertakte stengels.

De tuinmelde (Atriplex hortensis) groeit snel

De tuinmelde komt oorspronkelijk uit Centraal-Azië en was in de middeleeuwen erg populair en geliefd in Europa. Ze wordt bovendien genoemd in het Capitulare de Villis. In de 17e eeuw verdrong spinazie haar echter naar de achtergrond vanwege de uitgesproken smaak. Toch bleven tuiniers haar kweken tot in de 19e eeuw, toen ze uit de moestuinen verdween. De tuinmelde werd beschouwd als een vergeten oude groente, maar staat nu weer volop in de belangstelling. Ze weet kinderen namelijk goed te verleiden, want die houden niet altijd van spinazie.

Vanuit botanisch oogpunt heeft de tuinmelde afwisselend geplaatste, ovaal-langwerpige tot ovaal-driehoekige bladeren. De groenachtige bloemen staan in eindstandige en okselstandige trossen en vormen een grote pluim. Ze verschijnen van juli tot september-oktober. Daaruit ontstaan roodbruine zaden. De tuinmelde zaait zich bovendien heel gemakkelijk uit. Je kunt ook heel eenvoudig je eigen zaden oogsten door de stengels bij rijpheid af te knippen en ze op een beschutte plek te laten drogen.

Er bestaan drie variëteiten van de tuinmelde:

• De gele tuinmelde heeft gele tot lichtgroene bladeren
• De groene tuinmelde
• De rode tuinmelde, prachtig en decoratief met haar purperen tot roodbruine bladeren

Hoe zaai je tuinmelde?

Tuinmelde kan gedijen in arme bodem, maar de groei zal veel beter zijn in vochthoudende, humusrijke, niet-kalkhoudende bodem. Bodem die in het najaar is verrijkt met goed verteerde organische bemesting of compost is ideaal voor deze groenteplant. Ze houdt ook van goed bewerkte en losgemaakte bodems, vrij van onkruid en stenen. Wat de standplaats betreft, is halfschaduw het meest geschikt. Tuinmelde is behoorlijk gevoelig voor warmte en droogte, waardoor ze doorschiet. Toch blijft ze goed eetbaar. Daarom wordt ze in zuidelijke streken meer gekweekt dan spinazie.

Tuinmelde bestaat in drie variëteiten: groene tuinmelde, blonde tuinmelde en rode tuinmelde

De zaai gebeurt van april tot augustus in de volle grond, of al vanaf maart in streken met een zacht voorjaar. Het is bovendien verstandig om de zaai gedurende deze periode van vijf maanden te spreiden, zodat je voortdurend bladeren hebt. Tuinmelde kiemt bij een temperatuur tussen 15 en 20 °C en groeit zeer snel. Zaai bij afnemende maan.

Hoe zaaien?

• Maak rijen op 40 tot 50 cm afstand en 1 tot 2 cm diep
• Zaai in rijen en bedek met een dun laagje grond
• Druk de bodem aan met de achterkant van de hark
• Geef fijne regen.

De zaden komen na ongeveer tien dagen op. Zodra de planten 4 tot 5 bladeren hebben, is het essentieel om ze om de 30 cm uit te dunnen, zodat alleen de sterkste kiemplanten overblijven.

Tuinmelde is een goede metgezel in de moestuin, omdat ze schaduw biedt aan groenten die slecht tegen warmte kunnen, zoals slasoorten, radijs, knolrapen of bieten.

Het onderhoud van tuinmelde

Makkelijk in de omgang, dat is tuinmelde zeker. Daarom is het onderhoud beperkt. Toch zijn enkele handelingen nodig voor een mooie oogst:

• Omdat tuinmelde van vochthoudende bodems houdt, moet je regelmatig water geven. Bij watergebrek schiet de plant bovendien nog sneller in zaad
• Ook schoffelbeurten en schoffelbeurten moeten regelmatig worden uitgevoerd
• Een mulchlaag van grasmaaisel en afgevallen bladeren houdt de bodem vochtig en beperkt het aantal schoffelbeurten
• Om het in zaad schieten te voorkomen en de vertakking van meerdere stengels te bevorderen, moet je de uiteinden van de stengels toppen zodra de eerste bloemen verschijnen.

Oogst van tuinmeldebladeren

De oogst begint vanaf de tweede maand na het zaaien, van mei-juni tot oktober. De jongste bladeren worden tijdens hun ontwikkeling geplukt, naar behoefte. De oudere bladeren zijn echter ook nog goed eetbaar. De bladeren verwelken daarentegen zeer snel en zijn niet lang houdbaar. Daarom worden ze direct na de oogst gegeten. De bladeren kunnen wel worden ingevroren.

De bladeren van de tuinmelde worden jong geoogst omdat ze dan mals zijn

Het voordeel van tuinmelde is dat je haar de hele zomer kunt eten. Spinazie daarentegen houdt in de zomer een pauze.

Om zaden te oogsten, houd je enkele mooie planten apart waarvan je na het verschijnen van de bloemen geen bladeren meer oogst.

Hoe bereid je deze vergeten groente met spinaziesmaak?

Tuinmelde wordt net als spinazie bereid. De bladeren kunnen al rauw worden gegeten in een salade of mesclun, met rucola, jonge spinaziescheuten, postelein of zuring om de zure smaak te temperen. Gekookt worden de bladeren net als spinazie bereid: eenvoudig in de pan gebakken of verwerkt in een curry of quiche, of als bijgerecht bij een pastagerecht.

Tuinmelde is een zeer interessante groente om te eten vanwege het hoge gehalte aan vezels, vitamine C en mineralen, maar ook aan antioxidanten (vooral bij de rode variëteit). De plant bevat echter ook oxaalzuur. Daarom moeten mensen die gevoelig zijn voor nierstenen bestaande uit calciumoxalaat er met mate van eten. Tuinmelde staat ook bekend om haar laxerende en verfrissende eigenschappen. Vroeger werden de bladeren als kompres gebruikt vanwege hun verzachtende werking. Ze hebben ook een kalmerende werking bij insectenbeten.