Ontdek de schorseneer, een groente om in de moestuin te kweken

Wat is een schorseneer precies?

Schorseneer is een zeer oude groente waarvan we de wortels met een dikke, vrij ruwe schil en een prachtige zwarte kleur eten! Ik geef toe dat de beschrijving niet erg aantrekkelijk klinkt. Laten we deze eerste indruk echter terzijde schuiven en kennismaken met deze vaste plant, die waarschijnlijk oorspronkelijk uit Zuid-Europa komt. De schorseneer werd lange tijd in het wild verzameld als geneeskrachtige plant en deed in de 17e eeuw zijn intrede in de moestuin.

De schorseneer behoort tot de zeer grote Composietenfamilie en is eigenlijk een kruidachtige vaste plant met bladeren in een rozet. De bladeren zijn rechtopstaand, vrij breed, lancetvormig en aan de top spits toelopend. Ze worden gedragen door kale of zeer licht wollige stengels. De wortels zijn dik en penwortelachtig, bij de wortelhals zonder vezelwortels, ongeveer 4 cm breed en 30 cm lang. Van mei tot juli bloeit de plant met gele, eindstandige bloemhoofdjes, die dankzij haar nectarhoudende eigenschappen door bestuivende insecten worden gewaardeerd. (Ter informatie: de bloem van haverwortel is mauve).

De schorseneer links, de haverwortel rechts

De schorseneer is ook bekend onder de namen zwarte haverwortel, Spaanse schorseneer en zelfs winterasperge. Het is namelijk een groente die in de winter wordt gegeten. De schorseneer is zeer winterhard, tot onder -20 °C. In onze moestuinen wordt hij als eenjarige of tweejarige plant gekweekt.

Meer lezen: Schorseneer: zaaien, verzorgen en oogsten

Waar, wanneer en hoe plant je schorseneren?

De schorseneer is een zeer sterke, zeer winterharde plant die weinig eisen stelt aan de bodem. Maar het is een wortelgewas dat wel wat geduld vraagt… maar is dat niet juist kenmerkend voor een tuinier?

Wanneer schorseneer zaaien?

Schorseneerzaden worden in het voorjaar gezaaid, idealiter tussen maart en april, eventueel tot in mei. Zo kan de schorseneer vanaf oktober worden geoogst (bij zaai in maart), de hele winter door tot in maart.

Voor de teelt van schorseneer als tweejarige plant kan er ook in augustus worden gezaaid voor een oogst in het tweede jaar, in het daaropvolgende najaar. De wortels worden dan groter.

Waar schorseneer zaaien?

Schorseneer houdt van een warme en zonnige standplaats. Wat de bodem betreft, stelt de plant weinig eisen. Ze kan namelijk op elke bodem groeien, maar de wortels zijn duidelijk smakelijker in goede, lichte en losse tuingrond, die eerder zanderig, diep en rijk is.

Omdat het kiemen van de zaden nogal lastig is, is het essentieel dat de bodem voldoende vochtig is. Ook is het van groot belang om de bodem diepgaand te bewerken en los te maken. Verwijder vooral ook de stenen, zodat de wortels niet te krom groeien en moeilijk te schillen zijn.

De schorseneer staat graag in de buurt van pastinaken en wortels. De plant zou zelfs de wortelvlieg (Chamaepsila rosae) kunnen verjagen.

Hoe schorseneer zaaien?

• Werk de bodem, die in het najaar vooraf met stalmest of compost is verrijkt, om met een spitvork
• Verwijder zorgvuldig de stenen en het onkruid
• Hark de bodem aan om deze vlak te maken en de laatste stenen en plantenresten te verwijderen
• Trek voren met een tussenruimte van 25 tot 30 cm
• Zaai de schorseneerzaden op ongeveer 2 cm diepte en bedek ze met grond
• Druk de bodem aan met de achterkant van de hark
• Geef fijne regen om de bodem goed vochtig te houden.

Zodra de kiemplanten 3 tot 5 bladeren hebben ontwikkeld, moet je uitdunnen zodat er elke 10 tot 15 cm slechts één plant overblijft.

Welk onderhoud heeft schorseneer nodig?

De schorseneer vraagt maar weinig onderhoud. Toch zijn enkele handelingen belangrijk voor een goede oogst:

• Houd de bodem vochthoudend, vooral in de zomer, door regelmatig voldoende water te geven en te voorkomen dat het blad nat wordt
• Schoffel regelmatig, want de schorseneer kan niet goed tegen concurrentie van onkruiden
• Knip de bloemstengels af zodra ze verschijnen
• In streken met strenge winters kan het interessant zijn om een mulchlaag van gevallen bladeren of stro aan te brengen, zodat de oogst in de winter gemakkelijker wordt
• Let op het eventueel verschijnen van roest, die het blad kan aantasten zonder de oogst in gevaar te brengen. Verneveling met Bordeauxse pap zou het probleem moeten verhelpen
• Let ook op woelmuizen, die de wortels graag aanvreten. Ik leg uit hoe je woelratten of woelmuizen kunt bestrijden.
  

  Een bloem van de schorseneer

De oogst en het bewaren van schorseneren

De oogst van schorseneren gebeurt naar behoefte gedurende de hele winter, van oktober tot maart. Bij zaai in augustus moet je tot het najaar van het volgende jaar wachten om de wortels te oogsten. Ze zijn dan veel dikker, maar niet verhout, in tegenstelling tot die van haverwortels. Het is aan te raden een spitvork te gebruiken om de wortels te oogsten, omdat ze vrij gemakkelijk breken.

Na het oogsten moeten de wortels zeer snel worden gegeten, omdat ze snel verwelken.

De zeer vorstbestendige wortels van schorseneren kunnen de hele winter in de grond blijven. Toch kunnen de wortels, onder andere bij een aantasting door woelmuizen, in één keer worden geoogst. Leg ze daarna gewoon in een kist met licht bevochtigd zand, die buiten of in een kelder wordt geplaatst. Als je in een streek woont waar strenge winters de grond hard maken, is het ook aan te raden de schorseneren in te kuilen.

Schorseneer: van tuin tot bord

Schorseneren hebben een delicate smaak, tussen pastinaak en artisjok in. Je kunt ze op allerlei manieren bereiden: in soep, als gratin, gebakken in de pan of geroosterd in de oven, of koud en geraspt met een vinaigrette.

Om van deze onovertroffen smaak te genieten, moet je ze goed bereiden:

• Schil de schorseneren met handschoenen aan, want deze groente maakt je vingers erg vlekkerig
• Leg ze in citroenwater om snel verkleuren te voorkomen en snijd ze in stengel-/worteldelen
• Stoom ze of kook ze 15 tot 20 minuten in gezouten water met citroen, zodat ze zacht worden zonder uit elkaar te vallen. Daarna kun je de schorseneren naar wens bereiden.

Naast hun verfijnde smaak bevatten schorseneren weinig calorieën en zijn ze rijk aan mineralen en sporenelementen, vooral aan kalium. Ze bevatten ook veel inuline, wat de spijsvertering bevordert.

Welke schorseneer kies je?

Er zijn enkele schorseneerrassen op de markt:

• De ‘Géante noire de Russie’: deze levert lange, rechte, cilindrische wortels van uitstekende smaak. Dit is het meest voorkomende ras
• De ‘Hoffmanns Schwarze’: dit ras vormt dikke, cilindrische wortels met stevig en zacht vruchtvlees en een dunne, zwartbruine schil
• De ‘Géante Westlandia’: een ras dat lijkt op de ‘Géante de Russie’