Een veenmoeras aanleggen in de tuin

Wat is een veenmoeras?

Veenmoerassen zijn vochtige gebieden die worden gekenmerkt door de woekering van levend veenmos (mos), dat zich bij het afsterven ophoopt en turf vormt.

Deze zeer waterrijke bodems, rijk aan sponsachtig plantaardig organisch materiaal (dat weinig of niet is afgebroken), vormen meestal zure milieus. Door het gebrek aan zuurstof en de moeilijkheden die micro-organismen ondervinden om dit materiaal af te breken, kan het zich in de loop der tijd over meerdere meters ophopen!

Veenecosystemen bedekken 3% tot 5% van het landoppervlak. De biodiversiteit is er zeer groot en koolstof wordt er zeer efficiënt opgeslagen. Veel planten- en diersoorten komen alleen in deze zeer bijzondere milieus voor, die geschikt zijn voor het telen van vleesetende planten. Kortom, je vindt er soorten die zijn aangepast aan het leven in voedselarme, vochtige omstandigheden en aan klimaten met strenge winters.

Een veenmoeras is een vochtig milieu dat weinig geschikt is voor bomen, door het gebrek aan minerale voedingsstoffen en zuurstof voor de wortels (een teveel aan water). Deze ecosystemen liggen daarom vaak in de volle zon.

Vroeger gebruikten mensen turf als brandstof en ontwaterden ze deze als onvruchtbaar beschouwde milieus om de bodem te kunnen bebouwen of bomen te planten.

Tegenwoordig worden deze milieus beschermd, maar in sommige landen worden ze nog steeds intensief geëxploiteerd, met name door de tuinbouwsector, die turf gebruikt als basis voor de productie van potgrond.

Geëxploiteerd veenmoeras

Wanneer leg je een veenmoeras aan?

De beste periode om een veenmoeras aan te leggen is het voorjaar, wanneer het mooie weer terugkeert.

Een mini-veenmoeras aanleggen

Kies een zonnige plek die beschut is tegen koude wind.

Het aanleggen van een veenmoeras kost niet bijzonder veel werk als je kiest voor een bak, aquarium of bloembak. Dat ligt anders als je besluit een grote kuil te maken die gevuld wordt met turf, een aanleg die zowel duur als weinig ecologisch is gezien de hoeveelheid turf die nodig is om de kuil te vullen. We raden je daarom aan een bak te kiezen die je op het terras of bij een raam kunt plaatsen, zodat je er het hele jaar van kunt genieten en het jezelf gemakkelijker maakt. Als je de voorkeur geeft aan volle grond, is het ook mogelijk om een ingegraven veenmoeras te maken, maar houd de omvang van je kuil redelijk.

Benodigdheden voor het maken van een veenmoeras in een bak

Voor deze aanleg heb je nodig:

• Witveen als substraat
• Witveen als substraat
• Perliet, zand of geëxpandeerde klei
• Een aquarium, houten bak of bak van hergebruikte pallets, oude bloembak, klein voorgevormd vijvertje enzovoort
• Een waterdicht materiaal, zoals een zeil, vijverfolie of een andere bekleding om je bak zo nodig waterdicht te maken
• Veenplanten
• Een pvc-buis
• Regenwater
• Een gieter

Stappen voor het maken van een veenmoeras in een bak

1. Nadat je het type bak hebt gekozen dat het beste bij je smaak en budget past, controleer je of deze waterdicht is. Gebruik een zeil, plastic of ander waterdicht materiaal. Je bak moet minimaal 50 cm hoog zijn, zodat er onderin een grotere waterreserve ontstaat. Hoe hoger de bak, hoe meer ruimte de wortels hebben en hoe beter ze bestand zijn tegen de winterse omstandigheden.
2. Als je bak waterdicht is gemaakt, kun je de eerste laag aanbrengen. Deze bestaat uit een materiaal dat het water door capillaire werking naar het turf verspreidt. Dat kunnen geëxpandeerde kleikorrels, lavagrind, grind of een ander materiaal met dezelfde functie zijn. Let op: gebruik geen kalkhoudend materiaal, want planten uit venige milieus zijn zuurminnend!
3. Plaats vervolgens verticaal een pvc-buis met een lengte die gelijk is aan de hoogte van je bak. Deze buis dient bij het water geven om de eerste laag met water te verzadigen. Doordat de bodem van je bak onder water staat, wordt een echt veenmoeras nagebootst en ontstaat er bij droogte ook een reserve, zoals een grondwaterlaag.
4. Maak een mengsel van 70% turf en 30% perliet of zand, zodat de wortels zich gemakkelijker een weg kunnen banen. Vul je bak met dit mengsel. Druk tijdens het vullen het substraat aan en verzadig het met water: omdat turf erg luchtig is, moet het met water worden verzadigd en samengedrukt om de natuurlijke omstandigheden van het oorspronkelijke milieu na te bootsen.
5. Vul je bak tot aan de rand; een uiteinde van de pvc-buis moet gelijk met het oppervlak komen.
6. Nu kunnen we aan de leukste stap beginnen: het planten.

Planten uit veenmoerassen aanplanten

Er zijn tientallen soorten die in dit type inrichting kunnen worden aangeplant. Veens mos blijft DE onmisbare plant om in uw creatie te verwerken, omdat het aan de basis van dit ecosysteem staat. Leg het in een klein kuiltje dat u met de palm van uw hand maakt en geef het de eerste weken overvloedig water… succes gegarandeerd! Het tapijt dat dit merkwaardige mos vormt, beschermt de rest van deze microhabitat tijdens de lange wintermaanden.

De Drosera is een kenmerkende plant van het veenmoeras. Ook veenpluis, cranberry en zelfs Sarracenia, venusvliegenvanger en Darlingtonia zijn erg populair in dit type microhabitat. Het is ook mogelijk om er kleine carexsoorten of pijpenstrootje in te verwerken.

Kleine bomen, zoals de dwergberk of de kruipwilg, kunnen ook worden toegevoegd voor grotere creaties.

De meeste van deze planten, waaronder de vleesetende planten, groeien graag samen met vooral veenmos en hebben geen grote plantafstand tussen de wortelkluiten nodig, omdat ze weinig groeien. De Drosera’s moeten echter goed in de gaten worden gehouden, omdat ze erg klein zijn en door de andere planten dreigen te worden verstikt.

Veenmos, veenpluis, Molinia caerulea ‘Moorhexe’ en Salix repens

Het belangrijkste is dat u het plantoppervlak goed vult, zodat er snel een natuurlijk effect ontstaat.

Probeer de soorten ook bij elkaar te groeperen en niet alles door elkaar te planten. Dat ziet er visueel niet mooi uit en maakt het onderhoud van uw creatie lastiger.

Vergeet niet uw planten aan uw klimaat aan te passen! Als u het geluk hebt in een gebied in de buurt van een veenmoeras te wonen, waarom brengt u dan geen bezoek om te ontdekken welke planten u thuis kunt aanplanten?

Wat het onderhoud betreft, moet u vooral zorgen voor een constante en hoge luchtvochtigheid. Let ook op planten die weinig groeien: deze mogen niet door andere planten worden overwoekerd.

→ Bekijk onze video over de Sarracenia’s

En een veenmoeras geïntegreerd in je natuurlijke vijver?

Als je al een natuurlijke vijver hebt, kun je daar heel goed een hoekje inrichten rond het thema van het veenmoeras.

Scheid dit van de rest van de vijver met enkele blokken steen (niet-kalkhoudend) of een ander obstakel dat het witveen op zijn plaats houdt, en plant je planten erin.

Turf heeft een bufferende werking op de pH van je vijver en biedt plaats aan allerlei nuttige, zuiverende bacteriën die goed zijn voor het water in je vijver!

Veenmoeras in de Jardin des Plantes van Nantes, rechts Angelica heterocarpa ‘Lloyd’ (© Gwenaëlle David)