Een tuinvijver in de winter onderhouden

Losse elementen schoonmaken en opruimen

Als u dit in het najaar nog niet hebt gedaan, is het tijd om uw waterbehandelingsapparatuur (pomp, filters, uv-clarifier…) schoon te maken. Demonteer de onderdelen, zodat u ze met schoon water kunt afspoelen. Laat het systeem leeglopen en ontlucht het. Zo kunt u ook controleren of alles in goede staat is en nergens lekt. Sommige apparatuur moet in de winter worden uitgeschakeld en vorstvrij worden opgeborgen, terwijl andere apparatuur kan blijven staan. Volg de aanwijzingen van de fabrikanten.

Voor de eerste nachtvorst worden watervallen en fonteinen stilgelegd, om te voorkomen dat het water wordt vermengd (zo blijft het water dieper in de waterpartij warmer), en om schade door vorst te voorkomen.

Maak van de gelegenheid gebruik om alle eventuele decoraties in de buurt van uw waterpartij schoon te maken: rotsen, beelden, figuren, windgongen enzovoort. Berg al deze elementen vorstvrij op, om te voorkomen dat ze door de kou beschadigd raken.

De waterbehandelingsonderdelen en decoraties schoonmaken

De vijver beschermen tegen vorst

In de winter is het absoluut noodzakelijk om te voorkomen dat zich over het hele oppervlak van je waterpartij een ijslaag vormt. Hierdoor stopt namelijk de gasuitwisseling tussen de lucht en het water, wat schadelijk is voor het ecosysteem van de vijver.

Je hebt verschillende mogelijkheden, afhankelijk van je budget en de strengheid van de winter.

• Installeer een vijververwarmer, in de vorm van een verwarmingskabel of drijvers. Deze helpen stress door plotselinge temperatuurwisselingen te beperken, zowel bij de planten als bij de dieren in de vijver. Dit is een interessante oplossing in regio’s met strenge winters, waar sprake is van hevige en aanhoudende vorst.
• Plaats een ijsvrijhouder, waardoor het water op een klein oppervlak in de buurt niet bevriest en er voortdurend een opening voor beluchting blijft.
• In regio’s waar slechts af en toe vorst voorkomt, kan een eenvoudige bal, een zwemband of een verzwaarde plastic fles die je laat drijven voldoende zijn om te voorkomen dat het hele oppervlak dichtvriest.

Bij een bovengrondse vijver, die bijvoorbeeld op een terras staat, kan het ook interessant zijn om de randen van de constructie te beschermen. Zo voorkom je schadelijke druk door bevroren water.

Als het al te laat is en het oppervlak van je waterpartij volledig is dichtgevroren, zet dan een met warm water gevulde bak op het ijs om het geleidelijk te laten smelten en weer een opening te creëren. Breek het ijs niet met gereedschap: de daardoor ontstane schokgolven zouden schadelijk zijn voor de vissen en het vijverleven in het algemeen.

Indien nodig kun je een beluchter toevoegen om de zuurstoftoevoer naar het water in deze tijd van het jaar te bevorderen.

Water van goede kwaliteit behouden

In de winter is het belangrijk om regelmatig de bladeren en het andere afval te verwijderen die nog in uw tuinvijver kunnen vallen. Zo beperkt u de toevoer van organische stoffen, die de ontwikkeling van algen stimuleren zodra het mooie weer terugkeert en een goede zuurstoftoevoer in de vijver belemmeren.

Gebruik hiervoor een schepnet (waarvan u de grootte afstemt op de omvang van uw waterpartij). U kunt ook een vijverstofzuiger gebruiken, die speciaal is ontworpen om de bodem van uw waterpartij schoon te maken. Doe dit groene afval op de composthoop. Om uzelf deze taak te besparen als uw waterpartij niet al te groot is, kunt u stroomopwaarts een beschermingsnet plaatsen dat voorkomt dat plantenresten in het water vallen.

In de winter kunnen de temperaturen plotseling dalen en sterk schommelen. Het is daarom belangrijk om de pH-waarde van het water te testen en te controleren of deze nog in balans is (rond 7) om problemen met uw planten of vissen te voorkomen. U kunt eenvoudig testsets aanschaffen waarmee u de pH-waarde, waterhardheid en het gehalte aan nitraten, nitrieten en ammoniak kunt testen. Voeg bij afwijkende waarden zo nodig specifieke correctiemiddelen toe.

Planten laten overwinteren

Hoewel sommige waterplanten winterhard zijn en goed tegen negatieve temperaturen in de winter kunnen, geldt dat niet voor alle planten in de vijver. Voor de eerste nachtvorst is het daarom belangrijk om ze te beschermen, zodat ze het volgende seizoen gezond weer kunnen uitlopen.

• De meest winterharde planten kunnen op hun plek blijven staan, zoals de lidsteng, het waterdrieblad of het pijlkruid (winterhardheid > -25 °C). Houd er natuurlijk rekening mee dat je in een zachte streek waar het weinig vriest, in de winter meer waterplanten op hun plek kunt laten staan.
• Plaats matig winterharde en onderdompelbare planten dieper op de bodem van de vijver. Ze profiteren daar van warmer water en zijn minder gevoelig voor vorst.
• Haal de meest vorstgevoelige planten naar een onverwarmde, vorstvrije plek. Richt hiervoor een lichte ruimte in en plaats je planten in een ondergedompelde bak (emmer, teil enzovoort). Ze blijven daar staan totdat het laatste risico op vorst voorbij is, dus tussen maart en half mei, afhankelijk van de regio. Dit geldt bijvoorbeeld voor papyrus en de waterhyacint (winterhardheid -4 °C). In de winter beperkt de verzorging zich tot water geven als er door verdamping water verloren gaat.
• Planten die in de buurt van de vijver staan, kunnen worden gemulcht om hun wortelkluit tegen de kou te beschermen.

Stop gedurende het koude seizoen met het geven van meststoffen. In het voorjaar kun je daar weer mee beginnen.

Meer lezen: Waterplanten overwinteren

De papyrus is gevoelig voor vorst en moet worden overwinterd

Bescherm de vissen en de omliggende fauna

De stofwisseling van vissen past zich in de winter aan door te vertragen. Wij raden je aan om speciaal voer voor dit seizoen te kiezen om ze tijdens deze verandering van ritme te ondersteunen. Dit voer is over het algemeen beter verteerbaar en sommige voerlijnen bieden zelfs voer aan dat naar de bodem van de vijver zinkt: het water is daar warmer en de vissen vinden er in de winter beschutting.

Het voeren wordt echter stopgezet zodra de temperaturen onder ongeveer 6 °C dalen: de vissen gaan dan in een vastenfase en hoeven niet meer te eten. Bouw het voeren idealiter geleidelijk af door vanaf het midden van het najaar de hoeveelheden voer te verminderen. Zodra de temperaturen weer stijgen, hervat je het voeren geleidelijk.

Voor de andere dieren die je waterpartij gewoonlijk bezoeken (kikkers, salamanders, insecten enzovoort), kun je helpen door in de buurt meer kleine schuilplaatsen te creëren: boomstammen, stapels stenen enzovoort.

Pas het voer voor vissen in de winter aan