Montbretia: planten, kweken en verzorgen

Plantkunde

Crocosmia’s groeien in het wild in graslanden aan de oostkust van Zuid-Afrika. Er bestaan negen soorten, die allemaal oorspronkelijk uit Zuid-Afrika komen, behalve één soort, Crocosmia ambongensis, die endemisch is op Madagaskar. Kwekers hebben meer dan 400 variëteiten van Crocosmia gecreëerd.

Deze plant dankt zijn naam aan het Grieks: krokos: saffraan, en osme: geur, want wanneer de bloemen in warm water worden gelegd, verspreiden ze een sterke saffraangeur. Crocosmia’s zijn vaak bekend onder de Nederlandse naam montbretia, die specifieker verwijst naar hybride Crocosmia’s, en in het bijzonder naar Crocosmia x crocosmiiflora.

Crocosmia behoort tot de grote familie van de irissenfamilie, die 1.800 voornamelijk kruidachtige plantensoorten omvat. Deze kosmopolitische familie (die op alle continenten voorkomt) omvat ook gladiolen en irissen. Het zijn over het algemeen geofyten, die in het najaar verdwijnen om de winter onder de grond door te brengen dankzij opslagorganen (bol, knol…).

Daarna verschijnen ze in het voorjaar opnieuw. Crocosmia lijkt sterk op Tritonia, een soort die vroeger trouwens als synoniem voor Crocosmia werd gebruikt.

De montbretia heeft een opgaande groeiwijze en vormt een pol. Hij groeit snel en wordt doorgaans 60 cm hoog. De grootste variëteiten, zoals ‘Lucifer’, kunnen zelfs tot 1,20 m hoog worden! Hij breidt zich gemakkelijk uit via stolonen, kleine horizontale stengels die bij contact met de grond wortelen en nieuwe pollen vormen. U moet echter geduld hebben voordat uw plant een dichte pol vormt.

In het midden van de pol rijzen lange, gebogen bloemstengels op, met eindstandige bloeiwijzen die uit ongeveer twintig bloemen bestaan. Deze zijn buisvormig, horizontaal gerangschikt in twee rijen. Ze variëren in kleur van intens rood (‘Lucifer’) tot geel (‘George Davison’ of ‘Columbus’), met daartussen verschillende oranjetinten. Sommige variëteiten, zoals ‘Emily McKenzie’, zijn zelfs tweekleurig.

Crocosmia biedt een lange zomerbloei, van juli tot september – oktober. De bloem heeft een diameter van ongeveer 3 cm en is 2,5 cm lang. Ze bestaat uit zes bloembladen, gerangschikt in twee rijen (drie binnenste en drie buitenste). In het midden steken drie lange meeldraden uit, allemaal even lang. Deze bloemen zijn rijk aan nectar en trekken vlinders aan.

Hij heeft zeer mooie, intens groene bladeren, die rechtopstaand en langwerpig zijn, in de vorm van een lans. De bladeren staan afwisselend aan de stengel (één blad na het andere). Ze doen denken aan die van gladiolen, die eveneens lang zijn en in de lengterichting geplooid. Ze kunnen tot een meter lang en 3 cm breed worden. Het loof is verliezend: het verdroogt in het najaar en verschijnt in het voorjaar opnieuw.

In het najaar vormt de plant om het koude seizoen door te komen knollen, een soort ronde en afgeplatte bollen. Hiermee kan de plant reserves opslaan en in het voorjaar opnieuw uitlopen. Het gaat om een verdikte stengel die door kleine schubben wordt beschermd.

Deze knollen groeien in een keten boven elkaar. Er kunnen er wel tien achter elkaar zitten. De nieuwe knollen bevinden zich bovenaan en de oudste liggen het diepst begraven. Onder deze onderste knollen heeft de plant wortels, waarmee hij iets dieper de grond in kan groeien. De knollen laten gemakkelijk van elkaar los, waardoor de plant zich eenvoudig laat vermeerderen (elke knol kan een nieuwe plant vormen).

De vruchten van Crocosmia bestaan uit capsules met drie lobben, die tot 1 cm lang worden. Ze bevatten kleine bruine zaden. Ze zijn sierlijk door hun grafische uiterlijk, dat lijkt op knikkers die aan de stengels hangen.

Crocosmia: botanische kenmerken

Montbretia’s zijn matig winterhard. Sommige zeer resistente variëteiten (zoals Crocosmia masoniorum) verdragen temperaturen tot – 15 °C. Gemiddeld zijn ze echter bestand tegen een temperatuur van – 10 °C, op voorwaarde dat ze met mulch worden beschermd. We raden aan om in het najaar in te grijpen om de bollen te beschermen door bijvoorbeeld een dikke laag afgevallen bladeren aan te brengen of ze uit de grond te halen en gedurende de winter beschut te bewaren.

De variëteit Crocosmia x crocosmiiflora is een hybride die rond 1880 door de Franse kweker Victor Lemoine werd verkregen door de kruising van de soorten Crocosmia aurea en Crocosmia pottsii. Deze hybride wordt over de hele wereld geteeld en is invasief geworden in Californië, Nieuw-Zeeland, het Verenigd Koninkrijk, Australië, La Réunion…

Crocosmia houdt van maritieme klimaten die vrij zacht en vochtig zijn. In Frankrijk voelt hij zich dan ook goed aan de Atlantische kust, vooral in Bretagne en Normandië.

Soorten en variëteiten

Onze favoriete variëteiten

Andere variëteiten om te ontdekken

De botanische soorten

Crocosmia Lucifer - Montbretia

Dit is onze absolute stervariëteit, veruit de populairste! Deze variëteit is een hybride van de soorten Crocosmia masoniorum en Crocosmia paniculata. Ze werd in 1966 verkregen door de Engelse veredelaar Alan Bloom. Ze bloeit prachtig met vuurrode bloemen en heeft mooi, glanzendgroen, geplooid blad. Ze verdraagt temperaturen tot – 12 °C en is daardoor beter bestand tegen kou dan de meeste andere variëteiten. Het is bovendien de hoogste variëteit.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1 m

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiflora Emily McKenzie - Montbretia

We houden van de originaliteit van de tweekleurige bloemen: helderoranje aan de buitenkant van de bloembladen en donkerrood in het hart.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Columbus - Montbretia

Deze variëteit heeft mooie goudgele bloemen van ongeveer 3 cm in doorsnee, met een keel die roodoranje gestreept is. De bloemknoppen zijn oranje en de schutbladeren violetachtig.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Carmine Brillant - Montbretia

Dit is een vrij lage variëteit waarvan de felrode bloemknoppen plaatsmaken voor sierlijke oranjerode bloemen met een geel hart. De stengels zijn bronskleurig. Deze variëteit heeft de Award of Garden Merit van de Royal Horticulture Society (RHS) ontvangen.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Solfatare - Montbretia

Deze Crocosmia heeft sierlijke, kleine, zeer helder gele bloemen, die mooi contrasteren met het bronsgroene loof.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora George Davison - Montbretia

Dit is een vrij lage variëteit, ideaal voor een border. De oranje bloemknoppen onthullen grote, felgele bloemen. Deze vroege variëteit bloeit eerder dan de andere.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 45 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Buttercup - Montbretia

Deze vrij compacte variëteit valt in een border op door haar opvallende gele bloei.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia Emberglow - Montbretia

Crocosmia ‘Emberglow’ heeft een warme, felrode bloei met een oranje hart. Deze variëteit werd in 1970 verkregen uit een kruising tussen Crocosmia pottsii en Crocosmia paniculata.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Dusky Maiden - Montbretia

Crocosmia ‘Dusky maiden’ heeft oranje bloemen met een lichter hart, een kleur die mooi contrasteert met de bronzen stengels en bladeren.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 55 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Norwich Canary - Montbretia

Deze Crocosmia heeft kleine, gele buisbloemen met een elegante eenvoud.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Crocosmia crocosmiiflora Zeal Tan - Montbretia

Deze vrij lage variëteit heeft felrode bloemen met een geel hart. Ze komen bijzonder mooi uit tegen het donkergroene loof.

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 60 cm

Productfiche bekijken

Deze soorten komen in het wild voor, voornamelijk in Zuid-Afrika. Ze zijn moeilijker te verkrijgen dan de cultivars, met uitzondering van Crocosmia masoniorum, die vrij veel wordt gekweekt.

• Crocosmia masoniorum

Met haar feloranje bloemen is dit waarschijnlijk de mooiste van de botanische soorten Crocosmia. Ze wordt 80 cm hoog. Ze is gemakkelijk te kweken en bovendien sterker en winterharder dan de andere variëteiten, waardoor ze temperaturen tot – 15 °C kan verdragen. Ze is vernoemd naar de Amerikaanse botanicus Herbert Louis Mason (1896-1994). Ze komt uit de bergachtige gebieden aan de oostkust van Zuid-Afrika (Eastern Cape). Haar verspreidingsgebied is vrij beperkt, waardoor ze in de natuur niet vaak voorkomt.

• Crocosmia paniculata

Deze soort wordt 1,20 tot 1,50 m hoog en heeft mooie oranjerode bloemen van 6 cm lang, die aan vertakte stengels staan. De bladeren zijn sterk geplooid en helder groen.

• Crocosmia aurea

Deze soort komt veel voor in de graslanden van de floristische regio van de Kaap in Zuid-Afrika. Ze groeit van Zuid-Afrika tot Soedan. Ze kan 1,20 m hoog worden. Ze bloeit met vertakte bloeiwijzen, die elk tot tien grote, helderoranje bloemen van 4 cm in doorsnee dragen. De lancetvormige bladeren zijn 2 tot 3 cm breed.

• Crocosmia pottsii

Deze soort kan 80 cm tot 1 m hoog worden. De bloeiwijzen dragen tot 30 kleine oranje bloemen.

Planten

Waar planten?

Crocosmia houdt van volle zon en zal daar het gemakkelijkst tot bloei komen. De plant verdraagt echter ook halfschaduw. Plant hem gerust aan de voet van een muur op het zuiden.

Crocosmia geeft de voorkeur aan licht zure bodems, maar groeit ook zeer goed in neutrale bodem.

De plant houdt van vochthoudende grond, die in de zomer niet uitdroogt, en zal het goed doen als je hem in de buurt van een vijver plant. Zorg wel voor een goede waterafvoer van de bodem met zand of grind. Crocosmia houdt van luchtige, lichte bodems. Om de knollen te beschermen tegen rotten, moet je voorkomen dat er in de winter water blijft staan!

Je kunt Crocosmia ook in een pot planten, als solitair of gecombineerd met vaste planten of grassen. Kies een pot die groot genoeg is, leg onderin grind voor een goede drainage en plant de Crocosmia in een mengsel van potgrond, tuingrond en zand.

Crocosmia in een border

Wanneer planten?

De ideale planttijd valt in het voorjaar, in april-mei, wanneer er geen kans op vorst meer is.

Hoe planten?

De knollen plant je op dezelfde manier als bloembollen. Begin met het losmaken van de bodem tot een diepte van 15-20 cm. Omdat Crocosmia van voedselrijke bodems houdt, kun je compost of meststof toevoegen. Om de drainage te verbeteren, meng je zand door de bodem, vooral als deze zwaar en kleiachtig is. Plant de bollen vervolgens 8-10 cm diep (tot 15 cm in de koudste streken) en let erop dat je ze met de punt naar boven plant. Houd 10 cm afstand tussen elke bol, zodat ze voldoende ruimte hebben om zich goed te ontwikkelen. We raden aan om ze in groepen te planten voor een mooier effect. Plant gerust een tiental knollen bij elkaar in dezelfde border. Bedek ze vervolgens met aarde en geef royaal water.

→ Ontdek onze tips voor het kweken van Crocrosmia in een pot

Onderhoud en verzorging

Eenmaal gevestigd vraagt de montbretia maar weinig onderhoud. De plant stelt weinig eisen en heeft geen specifieke ziekten of plagen. Zorg er alleen voor dat de plant in vochthoudende grond staat en bescherm haar tegen de kou in de winter, want de montbretia is matig winterhard.

Dankzij de wortels kan de montbretia steeds dieper in de bodem doordringen, waardoor ze na verloop van tijd iets beter bestand is tegen vorst! De eerste winter is dus het lastigst. Aarzel niet om de plant op een van de volgende manieren te beschermen:

• Als de temperaturen niet onder – 5 °C dalen (of als je een winterharde variëteit hebt gekozen, zoals Crocosmia masoniorum…), hoef je alleen maar een dikke laag mulch van afgevallen bladeren rond de voet van de plant aan te brengen. Bovendien raden we je aan om in het najaar, wanneer het loof droog is, het loof te laten zitten om de wortelkluit in de winter te beschermen, in plaats van het af te knippen voor een mooier uiterlijk.
• Woon je in een streek waar de kou de hele winter diep in de grond doordringt, dan is het verstandig om de bollen in het najaar uit de grond te halen om ze tegen vorst te beschermen. Leg ze op een droge, donkere en goed geventileerde plek, beschermd tegen vocht om te voorkomen dat ze beschadigd raken. Controleer ze regelmatig, want ze kunnen door knaagdieren worden aangevreten of door vocht gaan rotten. Je kunt ze in het voorjaar opnieuw planten, zodra elk risico op vorst is geweken.

De montbretia heeft een hekel aan zomerdroogte: de bodem moet vochtig blijven, zelfs midden in de zomer. Om te voorkomen dat de bodem te veel uitdroogt en zo minder vaak water te hoeven geven, raden we je aan de plant te beschermen met een laag mulch. Heb je de montbretia in een pot geplant, dan is regelmatig water geven noodzakelijk. Bij droog weer raden we aan om tijdens de groeiperiode elke tien dagen water te geven.

Om de bloei te verlengen, raden we je aan regelmatig de uitgebloeide bloemen te verwijderen. Dit bevordert de vorming van nieuwe bloemen.

Vermeerderen

De montbretia is gemakkelijk te vermeerderen. De plant vormt regelmatig nieuwe knollen, die je kunt oogsten om nieuwe planten te verkrijgen. Als je de uitgebloeide bloemen niet afknipt, zal de montbretia zich gemakkelijk uitzaaien. Je kunt de zaden oogsten en zaaien, maar ze leveren geen planten op die identiek zijn aan de oorspronkelijke variëteit. Bovendien duurt het bij zaaien lang voordat je een voldoende grote pol hebt. Daarom raden we eerder aan om bollen te kopen of de planten te scheuren.

Zaai

In het najaar, zodra je de zaden hebt geoogst, kun je ze in een pot of zaaitray, onder glas zaaien. Dit is vrij eenvoudig. Leg de zaden in een zaaitray gevuld met vooraf bevochtigd substraat. Bedek ze met grond. Montbretia’s kunnen 3 tot 8 weken nodig hebben om te kiemen. Het substraat moet vochtig blijven totdat de plant kiemt. In het voorjaar, wanneer er geen vorst meer wordt verwacht, kun je ze in de volle grond planten. Daarna duurt het nog 2 tot 3 jaar voordat de plant bloeit.

Zaden en doorgesneden knol

Knollen scheuren

Je kunt de knollen in het vroege voorjaar, in maart-april, scheuren voordat de plant aan haar groei begint. Dit kun je elke drie jaar doen en zo voorkom je dat de planten te dicht op elkaar komen te staan.

Montbretia’s vormen regelmatig stolonen, waaruit nieuwe knollen groeien, boven elkaar. Graaf ruim rond de plant om de stolonen en knollen niet te beschadigen. Graaf de wortelkluit uit en oogst de nieuwe knollen rond de oorspronkelijke plant. Je kunt elke groep knollen beter intact laten dan ze met een mes van elkaar te scheiden: de oudste knollen kunnen zo als voedingsreserve dienen en de groei van de jongere knollen bevorderen. Plant de nieuwe groepen knollen opnieuw op een geschikte plek.

Als je daarentegen de groei van montbretia’s die te groot worden wilt beperken, kun je de knollen met een scherp mes van elkaar scheiden. Houd bij voorkeur de jongste knollen, die bovenaan zitten. Je kunt de onderste, oudste knollen weggooien of elke knol bewaren om een groot aantal planten te verkrijgen. Plant ze daarna opnieuw en geef water.

→ Lees meer in onze handleiding “hoe je montbretia’s gemakkelijk kunt vermeerderen“.

Combineren

Door zijn levendige en uitbundige bloei is de montbretia een prachtige plant om in een gemengde border in Engelse stijl te verwerken. Hij brengt een exotisch accent in je borders. Combineer hem met andere bloeiers in gele, oranje en rode tinten voor een zeer kleurrijke border! Zonnehoeden, kokardebloemen en bergamotplanten zijn uitstekende begeleiders! De rode variëteiten zijn bijzonder geschikt voor grote tuinen. Ze helpen de aandacht naar een bepaald punt in de tuin te trekken en dienen als herkenningspunt om bezoekers de weg te wijzen…

Crocosmia ‘Jackanapes’ en Phlox – Crocosmia ‘Lucifer’ en Veronicastrum virginicum ‘Fascination’

De slanke bladeren en de bloei boven het blad van de montbretia geven de plant een sierlijk aanzien en zorgen ervoor dat hij volume toevoegt aan een vlakke border of aan formele lijnen. Zo kan hij een mooi contrast creëren naast planten die strakker zijn gesnoeid. Je kunt hem ook combineren met planten met witte bloemen, die de felle kleuren van de montbretia verzachten.

Bekijk voor meer ideeën voor combinaties onze adviesfiche: Montbretia – 9 geslaagde combinaties.