Bomen planten om de klimaatopwarming tegen te gaan lijkt misschien een heel eenvoudige oplossing. Des te beter, want dat is het ook!
Nu er meer bomen worden gekapt dan geplant, zullen alle bomen die je in je tuin kunt planten op verschillende manieren nuttig zijn.
Een van de oorzaken van de klimaatopwarming is een te grote uitstoot van kooldioxide (CO₂). De meest voor de hand liggende oplossing is dan ook bomen planten, omdat ze deze CO₂ opnemen.
Waarom bomen planten?
Planten in het algemeen, maar bomen in het bijzonder, hebben een uitzonderlijk vermogen om CO₂ op te nemen. Dat is eenvoudigweg het resultaat van fotosynthese. De boom neemt CO₂ uit de lucht op en zet dit om in koolstof en zuurstof. De zuurstof komt vrij in de lucht, tot groot genoegen van ons allemaal, terwijl de koolstof wordt opgeslagen en geleidelijk weer vrijkomt. Bossen vormen zo, na de oceanen, de op één na grootste koolstofput.
Maar dat is niet alles: bomen zijn ook nuttig voor :
- de regulering van temperatuur en luchtvochtigheid: het zijn echte levende airconditioners;
- het filteren van wind en stof, waardoor de luchtkwaliteit verbetert;
- het vastleggen van bepaalde verontreinigende stoffen, zoals pesticiden en zware metalen;
- het verbeteren van de bodem door er biomassa aan toe te voegen (hout, bladeren...) en erosie tegen te gaan.
Welke bomen kun je planten om de klimaatopwarming tegen te gaan?
1) Kies vooral voor inheemse bomen
Inheemse boomsoorten planten heeft twee grote voordelen:
- ze zijn volledig aangepast aan het klimaat en de bodem
- ze voeden de lokale fauna en bieden haar beschutting
De lijst met inheemse bomen is lang, maar hier volgen enkele voorbeelden:
- Voor het noorden: Noorse esdoorn, zwarte els, zachte berk, haagbeuk, gele kornoelje, gewone es, hulst, ratelpopulier, gladde iep...
- Voor het zuiden: aardbeiboom, Franse esdoorn, hartbladige els, tamme kastanje, olijfboom, steeneik...
- Voor de bergen: Europese hopbeuk, ruwe iep, bergden...
- Voor de kust: Franse tamarisk, duindoorn, smalbladige olijfwilg, zeeden, veldesdoorn, ...
2) Inheemse soorten, ja, maar niet uitsluitend...
Sommige inheemse soorten hebben last van de klimaatverandering, terwijl andere, meer exotische soorten of soorten uit het zuiden terrein lijken te winnen in het noorden. Zo hebben dennen, ongeacht de soort, te lijden onder herhaalde aantastingen door de rupsen van de dennenprocessierups. Ook gewone beuken, sparren en zelfs zilversparren verdragen onze te warme en te droge zomers niet meer. Al deze bomen zijn bovendien minder bestand tegen ziekten.
Daarentegen zien sommige bomen hun oorspronkelijke verspreidingsgebied verschuiven. Dat is niet verrassend: dat is altijd al zo geweest! Planten groeien op de plaatsen waar ze het best gedijen. Daarom hebben we problemen met sommige invasieve exotische planten, die in bepaalde natuurlijke milieus uiteindelijk beter aangepast blijken dan inheemse planten. Of kijk naar het feit dat eikenbossen opnieuw de overhand krijgen op beukenbossen, zoals dat... slechts tweeduizend jaar geleden ook het geval was.
Enkele voorbeelden van bomen die zich aan de klimaatverandering hebben aangepast
- De steeneik - Quercus ilex: vroeger beperkt tot het mediterrane klimaat, maar deze boom schuift steeds verder naar het noorden op. Inmiddels groeit hij goed aan de Atlantische kust tot in Bretagne en hij zal zich verder naar het binnenland uitbreiden.
- De moseik - Quercus cerris: vroeger uitsluitend aanwezig in het zuidoosten van het land, maar nu trekt deze soort resoluut naar het noorden. Je vindt hem inmiddels zelfs tot in België...
- De donzige eik - Quercus pubescens: een soort die bijzonder goed tegen droogte kan en de afgelopen jaren terrein wint.
- De Montpellier-esdoorn - Acer monspessulanum: deze boom groeit in de natuur vaak samen met de steeneik en volgt dezelfde ontwikkeling, tot in de Vendée.
- De pluim-es - Fraxinus ornus: een verwant van de gewone es, maar aanzienlijk minder gevoelig voor essentaksterfte. Deze boom breidt zich geleidelijk vanuit Corsica en de Maritieme Alpen steeds verder naar het noorden uit.
- De gele zeepboom - Koelreuteria paniculata: deze boom komt oorspronkelijk uit China en Korea, maar blijkt toch uitstekend bestand tegen droogte en stedelijke vervuiling.
- De zeeden - Pinus pinaster: deze boom kwam oorspronkelijk ook rond de Middellandse Zee en aan de kust voor, maar breidt zijn verspreidingsgebied verder naar het westen en noorden uit.
- De valse acacia - Robinia pseudoacacia: deze exotische boom wordt geleidelijk aan de “koning van het bos”. Hij is bestand tegen hitte, droogte en overstromingen. Bovendien groeit hij op arme bodems, omdat hij stikstof kan vastleggen. Zo neemt hij geleidelijk de plaats van andere boomsoorten in.
Ter informatie: de Franse bosbeheerorganisatie Office National des Forêts voert momenteel proeven uit met het aanplanten van Bornmüllers zilverspar (Abies bornmuelleriana) in bossen. Deze soort is beter bestand tegen droogte dan de zilverspar. In België worden in bossen proeven uitgevoerd met moseiken en donzige eiken en zelfs... Corsicaanse dennen.
Algemene kenmerken van bomen die bestand zijn tegen klimaatverandering
Bomen die van nature bestand zijn tegen droogte en hoge zomertemperaturen hebben vaak enkele gemeenschappelijke kenmerken:
- Kleine en talrijke bladeren: hoe groter het blad, hoe meer water verdampt. Kleine bladeren zijn dus het resultaat van een aanpassing aan droogte;
- Een wasachtig en/of donzig loof: als het blad dik is of bedekt is met kleine haartjes, houdt het water efficiënter vast;
- Controleer vervolgens de regio van herkomst van de boom: komt de boom uit de Scandinavische taiga, dan is de kans groot dat hij in de zomer te lijden heeft... Daarentegen zijn mediterrane soorten en soorten uit Midden-Europa bijzonder geschikt.
Conclusie
Door de klimaatveranderingen die de afgelopen decennia versnellen, moeten we onze kijk op inheemse soorten die geschikt zijn voor bepaalde regio's herzien. Sommige soorten, die voor hun overleving vocht en duidelijke seizoenen nodig hebben, zullen verdwijnen ten gunste van soorten die minder water nodig hebben en geen strenge winter verlangen. Hoe dan ook, bomen planten is altijd gunstig, zolang je kiest voor soorten die weinig problemen geven en optimaal kunnen gedijen zonder al te veel verzorging. Dus samengevat: plant bomen!
Meer informatie
Sommige onderzoekers twijfelen aan de doeltreffendheid van bomen planten om de klimaatopwarming tegen te gaan. In werkelijkheid trekken zij vooral in twijfel dat CO₂ de enige oorzaak van de klimaatopwarming is, evenals het idee dat we volgens hen nog meer landbouwgrond nodig zullen hebben om de bevolking te voeden. Idealiter zouden we vooral moeten stoppen met ontbossen in plaats van hier en daar enkele bomen terug te planten. Wil je meer weten en zelf een mening over deze kwestie vormen, lees dan dit artikel: Bossen: oplossing voor de klimaatcrisis?
En als je het nog niet hebt gezien, hier zijn de belangrijkste resultaten van ons onderzoek naar klimaatverandering en tuinieren.
Opmerkingen