Amerikaanse grondnoot: planten, onderhoud en oogst

Wat is de Amerikaanse grondnoot precies?

Apios americana. De term is duidelijk genoeg om te begrijpen dat deze knolvormende glycine afkomstig is uit Midden-Amerika, en dan met name uit Mexico en het zuiden van de Verenigde Staten, tot in het westen van Colorado en het zuiden van Canada. De term Apios komt uit het Oudgrieks en verwijst naar de peer. Heel eenvoudig omdat de knollen aan de vorm van peren doen denken. De knolvormende glycine is dus een kruidachtige, klimmende vaste plant die snoeren van kleine eetbare knolletjes produceert, die zeer rijk zijn aan eiwitten, koolhydraten, vooral zetmeel, en calcium. Hoewel deze plant te boek staat als een vergeten oude groente, komt deze vaste plant met een knolachtige wortelstok dankzij zijn voedingswaarde weer in de belangstelling. Het was trouwens juist deze voedingsrijkdom die de inheemse Amerikanen zochten: zij aten de plant al lang voordat de eerste kolonisten in de Nieuwe Wereld aankwamen. Diezelfde kolonisten lieten zich door de inheemse bevolking inspireren om zich te voeden en te overleven in de jaren na hun vestiging.

Laten we deze geschiedenis afsluiten en onze aandacht richten op deze kruidachtige plant, die de aandacht trekt van liefhebbers van permacultuur. Apios americana is dus een snelgroeiende klimplant die lange windende klimplanten vormt. Deze zeer groeikrachtige lianen kunnen zich over 2 tot 4 m uitstrekken en maken gebruik van elke steun, zoals draadgaas, een trellis of een pergola, maar ook van de stam en takken van een boom om omhoog te klimmen. Zo kunt u genieten van haar schoonheid. Want voordat de knolvormende glycine eetbaar is, is het dankzij haar bloemen en blad een sierplant.

Afhankelijk van het klimaat is het blad wintergroen of bladverliezend. Maar in ons klimaat is het blad bladverliezend. In het najaar verdorren de lianen en verdwijnt het bovengrondse deel van de plant om in het voorjaar weer te verschijnen. De bladeren zijn dik, afwisselend geplaatst en geveerd, met 5 tot 7 lancetvormige deelblaadjes. Aan de bovenzijde zijn ze heldergroen, terwijl ze aan de onderzijde licht blauwgroen zijn. Een lichte middennerf loopt erdoorheen.

De bloei, die typisch is voor de Fabaceae, vindt plaats tussen juni en september, en meer in het algemeen van mei tot oktober. De knolvormende glycine bloeit in eenvoudige trossen (racemen) met licht gebogen, erwtachtige bloemen in kleuren die variëren van roze tot mauve en purper. De bloemknoppen hebben een melkachtig witte kleur. De meeldraden, helmknoppen en kelk zijn lichtgroen. Deze geurige, nectarrijke bloemen trekken bijen, hommels en enkele vlinders aan. Na de vlinderbloemige bloemen verschijnen in een mild en warm klimaat lange eetbare peulen, waaraan de knolvormende glycine de namen wilde boon, aardappelboon of aardappelboonplant te danken heeft.

Bloem van de knolvormende glycine

Maar de knolvormende glycine wordt in onze streken vooral vanwege haar knollen gekweekt! Dankzij hun voedingswaarde wekken deze knollen belangstelling en zijn ze onderwerp van medicinaal en medisch onderzoek. Het enige nadeel is het geduld dat nodig is voordat u ze kunt eten. U moet minstens 2 jaar wachten, en waarschijnlijker 3 tot 4 jaar, voordat u de knollen kunt proeven. Eenmaal goed gevestigd kan deze knolvormende glycine zich bovendien enigszins invasief gedragen.

De knolvormende glycine wordt zeer gewaardeerd door permacultuurtuiniers en is interessant voor de bodem. Net als alle vlinderbloemigen profiteren haar knollen van knobbeltjes die atmosferische stikstof kunnen vastleggen en aan de bodem afgeven. Deze stikstof verrijkt de bodem en kan door andere planten worden gebruikt.

Het planten van de Amerikaanse grondnoot

Net als bij de aardappel plant je een knol van de Amerikaanse grondnoot. De knollen worden meestal in het voorjaar geplant, tussen maart en mei, zodra de kans op vorst is geweken. De knollen hebben namelijk voldoende opgewarmde grond nodig om geplant te kunnen worden.

Plant de knollen in lichte, vruchtbare en bij voorkeur vochtige grond. De Amerikaanse grondnoot verdraagt zelfs zeer natte grond, want in haar natuurlijke omgeving is ze goed bestand tegen overstromingen. Het is dan ook niet ongewoon om haar langs rivieroevers te vinden. Hoe dan ook maakt losse, weinig compacte grond het rooien van de knollen gemakkelijker. De grondsoort maakt haar weinig uit, zolang de bodem niet te zuur is.

Wat de standplaats betreft, is een zonnige plek aan te raden. De Amerikaanse grondnoot groeit echter ook in de halfschaduw.

Hoe plant je de knollen in de volle grond?

• Maak de grond los door deze met een schoffel tot ongeveer tien centimeter diep los te krabben en verwijder onkruid en stenen
• Verrijk de grond met compost of goed verteerde stalmest
• Hark de grond en breek de kluiten fijn om de bodem losser, lichter en fijner te maken
• Graaf gaten van 5 tot 10 cm diep, met een onderlinge afstand van 1 m, en leg de knollen erin
• Zorg voor een stevige steun waaraan de windende stengels kunnen klimmen (een trellis tegen een muur, een pergola of een tipi midden in de moestuin…)
• Dek af met grond en druk deze licht aan
• Geef royaal water.
  

  De knollen van de Amerikaanse grondnoot komen vaak net boven het grondoppervlak uit (©Gilles Ayotte Wikipédia)

De jonge scheuten verschijnen in juni. Hun groei verloopt in het voorjaar vrij langzaam, maar versnelt daarna.

In streken met een koeler klimaat, waar de grond in het voorjaar minder snel opwarmt, kunnen de knollen in kweekpotjes met lichte potgrond worden geplant. De kweekpotjes worden onder glas gehouden en de kiemplanten worden in april of mei in de volle grond uitgeplant. Graaf een gat dat twee tot drie keer zo groot is als de wortelkluit en dek af met fijne grond.

Het zaaien van zaden van de Amerikaanse grondnoot is mogelijk, maar je moet minstens 2 tot 3 jaar wachten voordat de eerste knollen verschijnen.

Onderhoud van de Amerikaanse grondnoot

Zodra de knollen van de Amerikaanse grondnoot in de grond zijn geplant, vragen ze geen intensief onderhoud. Enkele kleine handelingen volstaan om goede teeltomstandigheden te behouden:

• Breng rond de jonge kiemplanten een goede laag mulch aan, bestaande uit plantaardig materiaal dat afkomstig is van het versnipperen van snoeihout van heesters of bomen, of BRF (verse houtsnippers). U kunt een laag van 10 cm aanbrengen die het vocht vasthoudt en het oogsten van de knollen op het juiste moment vergemakkelijkt. Dit plantaardige materiaal vormt bovendien een barrière tegen naaktslakken en huisjesslakken, die dol zijn op de jonge scheuten van de Amerikaanse grondnoot. Om deze barrière te versterken, kunt u gerust koffiedik of as rond de mulch strooien, want slakken zijn vasthoudend… en hongerig. Meer tips om deze slijmerige indringers te bestrijden met Ingrid.
  

  De Amerikaanse grondnoot heeft windende stengels

• Geef de eerste twee jaar water bij hoge temperaturen, ook al is de Amerikaanse grondnoot behoorlijk bestand tegen droogte
• Geef in het najaar compost. U hoeft deze alleen maar op de bodem uit te strooien en de grond heel licht los te krabben, want de knollen groeien maar weinig onder het bodemoppervlak
• Knip het verdorde blad in de winter tot op de grond af en breng een goede wintermulch aan (gevallen bladeren, grasmaaisel…) om de knollen tegen kou en vorst te beschermen. U kunt er ook voor kiezen het verdorde blad te laten liggen, zodat insecten er tijdens hun overwintering kunnen schuilen.

De oogst en het bewaren van knollen

Om knollen van de Amerikaanse grondnoot te kunnen eten, is geduld geboden. Na het planten moet je namelijk 2 tot 3 jaar wachten voordat je nieuwe, mooi grote knollen kunt oogsten die in snoeren bij elkaar zitten. Gebruik een spitvork om het snoer dat zich enkele centimeters onder de grond bevindt, voorzichtig op te lichten.

De knollen kunnen al vanaf april worden geoogst, maar ze zijn duidelijk lekkerder nadat ze de eerste nachtvorst hebben gehad. Vanaf dat moment worden ze van het najaar tot het voorjaar geoogst, wanneer het blad is afgestorven. De knollen moeten ongeveer zo groot worden als een middelgrote aardappel.

De knollen van de Amerikaanse grondnoot (© Eric Toensmeier, Wikipedia)

Deze knollen van de Amerikaanse grondnoot zijn in de koelkast slechts ongeveer een week houdbaar. Je kunt ze ook bewaren in een met licht vochtig zand gevulde kuil in een kelder. Maar ze zijn het lekkerst als ze vers zijn geoogst.

Amerikaanse grondnoot, van tuin tot bord

Qua smaak doen de knollen van de Amerikaanse grondnoot denken aan aardappelen, zoete aardappel met een vleugje hazelnoot en pinda. De textuur van de Amerikaanse grondnoot lijkt op die van aardappelen, maar is droger. Dat komt doordat ze meer zetmeel bevat dan de aardappel.

Na het schillen kun je de knollen koken in water of stomen. Reken op een iets langere kooktijd dan voor aardappelen. Vervolgens kun je de knollen bereiden als gratin, friet, chips of puree, bakken in de pan of koud in een salade verwerken.

Knol van de Amerikaanse grondnoot (©James St Jones Wikipedia)

Als je het geluk hebt in een regio met warme en lange zomers te wonen, kun je zeker de bonen proeven waarvan de zaden als doperwten worden gegeten. Deze peulen worden aan het einde van de zomer geoogst. Zelfs de bloemen kunnen rauw in een salade worden gegeten.

Om andere meerjarige groenten te ontdekken

Luister naar onze podcast ‘Op ontdekkingstocht naar meerjarige groenten’: