Aponogeton distachyos - Kaapse waterlelie

Aponogeton distachyos is een prachtige exotische waterplant met drijvende bladeren, die als een waaier rond de bloemen zijn uitgespreid. De grote, vlezige witte schutbladeren onthullen bij het vallen van de avond een vanilleachtige geur. Deze plant ontwikkelt en bloeit buiten het normale seizoen. Haar prachtige bloei doet denken aan die van orchideeën, ze schittert tijdens de korte dagen van het jaar, vooral in de late winter. Origineel en van grote schoonheid, ze kan zowel in een kleine vijver als op een groot oppervlak of in grote groepen worden toegepast, voor een vijver in de schaduw, waar waterlelies het niet redden.

De geurende aponogeton behoort tot de familie Aponogetonaceae. Hij is afkomstig uit Zuid-Afrika en werd in de 17e eeuw in Europa geïntroduceerd voor de teelt. Hij is in het wild terechtgekomen en heeft zich op grote schaal genaturaliseerd in Australië en meer lokaal in Frankrijk en Engeland. Het is een waterplant die zich ontwikkelt vanuit een knolvormige wortelstok. Hij vormt pollen met een diameter van 80 cm, die 10 cm boven het water uitsteken. Van het najaar tot het voorjaar, buiten de vorstperiodes, verschijnen er iets boven het wateroppervlak rechtopstaande, Y-vormige bloemaren van ongeveer 6 cm lang, met een geur van vanille en meidoorn, 5 tot 10 cm lang. De zeer geurige bloemen trekken met name duizenden bijen aan. Eerst wit en wasachtig, worden ze groen met de leeftijd en buigen ze om om onder water te gaan, waar de vrucht rijpt. De plant gaat meestal in rust in de zomer. Tijdens een milde winter kunnen de bloemen af en toe blijven verschijnen. De bladeren van de water-vanille zijn eerst ondergedoken, dan drijvend, en voorzien van een bladsteel van 50 tot 200 cm lang. Ze zijn donkergroen, 6 tot 25 cm lang en 1,5 tot 7,7 cm breed, langwerpig, met meerdere nerven, kaal en glad aan de bovenkant, ruw aan de onderkant, met een lange, schedevormende bladsteel. Het loof is wintergroen.

De water-vanille houdt van zon maar verdraagt schaduw perfect. Ze geeft de voorkeur aan zoet, stilstaand water, ze is vorstgevoelig, maar haar winterhardheid bereikt toch -10°C. Het is raadzaam haar in de winter onder het bevriezingsniveau van het water te plaatsen of, als dat niet mogelijk is, wortelstokken te rooien om ze vorstvrij te overwinteren in een bak gevuld met water. In de natuur groeit deze plant in het kalme water van vijvers in gematigde tot warme, subtropische klimaten, waar de winter- en najaarsneerslag belangrijk is en waar de zomer de waterpunten uitdroogt. Als ze in de schaduw wordt geplant, zal ze bloeien van april tot de vorst. Op te merken valt dat Koi-karpers de geurende aponogeton bijzonder lekker lijken te vinden; het is verstandig jonge planten te beschermen tegen vissen met een fysieke afscheiding (bijvoorbeeld gaas).

De geurende aponogeton is een uitstekend alternatief voor waterlelies wanneer er onvoldoende zonlicht is. Het is een ideale plant voor middelgrote of grote vijvers. Zorg ervoor dat je de Aponogeton niet te dicht bij waterlelies plant om te voorkomen dat hij ze verstikt met zijn dichte loof. Je kunt hem solitair gebruiken of in combinatie met bijvoorbeeld Thalia, als bedekkende beplanting. Deze plant heeft de natuurlijke cyclus van zijn herkomstland behouden en bloeit dus omgekeerd aan andere planten, net als de Schizostylis die hem op de vijveroever zal vergezellen.