Puya harmsii - Chagual

De Puya harmsii maakt deel uit van een groep vetplantachtige vaste planten, verwant aan ananassen, die groeien in de droge heidevelden en struikgewassen van het Andesgebergte. Even spectaculair als robuust en zuinig, en tot nu toe bijna onvindbaar in Europa, vinden deze vreemde koninginnen van de Andes hun weg naar verzamelaars van exotische planten die ook geduldig kunnen zijn. Dit is een van de mooiste: zijn rozet van bladeren, die doet denken aan die van een bijna witte agave, is bijzonder sierlijk. Wat betreft zijn bloei, als die eenmaal komt, is die even origineel als indrukwekkend: uit het hart van de rozet schiet een hoge, harige bloemstengel met onwerkelijke kleuren omhoog, beladen met nachtblauwe bloemen met rode schutbladeren. In een geschikt klimaat is het een prachtige plant voor de rotstuin of droge helling. Elders kweekt u hem in een grote pot, zodat u hem in de winter kunt beschermen tegen vochtige kou.

De Puya harmsii behoort tot de bromeliafamilie. Het is een xerofytische plant, aangepast aan droge gronden en zeer droge klimaten, zowel in de winter als in de zomer. De plant is endemisch in de bergen van noordwest Argentinië, waar hij zich in grote kolonies ontwikkelt in een vijandige omgeving. Deze soort is bestand tegen vorst tot ongeveer -6°C in een zeer goed gedraineerde grond en verdraagt kalksteen.

Deze puya groeit langzaam en vormt redelijk dichte, wat stijve bladrozetten die een hoogte en breedte van 80 cm tot 1 m kunnen bereiken. De plant breidt zich in de loop der tijd uit tot grote, brede pollen die uit meerdere rozetten bestaan. De bladeren zijn dik, vrij breed, lang, toelopend in een punt, leerachtig, van kleur licht zilvergrijs en aan de rand voorzien van kleine, naar binnen gekromde doorns. Volwassen rozetten, 6 tot 7 jaar oud, bloeien in het late voorjaar, in juni. Uit hun hart komt een bloemstengel bedekt met roze-rood fluweel tevoorschijn, die tot 2 m hoog kan worden. Deze draagt aan de top een grote, brede, vertakte, ovale bloeiwijze waarin talrijke buisbloemen dicht opeen staan. De bloemen zijn iriserend blauwzwart met oranje meeldraden, omhuld door felrode kelken. Deze bloemen zijn wijd uitlopend en goed aangepast aan de snavels van inheemse nectarvoedende vogels, die er nectar komen drinken en zo voor bestuiving zorgen. De bloei markeert het einde van de rozet, maar de plant zorgt voor zijn voortbestaan door dochterrozetten dicht bij de basis te produceren.

De Puya harmsii moet worden geplant in een goed gedraineerde grond, zanderig of steenachtig, bijna droog in de winter, en hij verdraagt warme, droge zomers goed. Plaats deze stekelige plant niet in de buurt van een looproute en houd jonge kinderen er op afstand. In een gematigd klimaat vindt deze plant zijn plaats in een grote rotstuin of een border op grind. Om hem te begeleiden in een rotstuin met een droge stijl, maar ook op een eigentijds terras, denk bijvoorbeeld aan Yucca's, Dasylirions, Phormiums en Nolina's. Deze plant is zonder problemen in een kuip te kweken, in een substraat zoals cactusaarde. Bij de eerste vorst zet u hem op een beschutte plek, beschermd tegen vocht en kou, waarbij u voorzichtig te werk gaat vanwege de doorns, in de gematigde kas of de onverwarmde serre.

De Puya wordt door Engelstaligen "sheep-eating plant" genoemd. Inderdaad, zijn stekelige vegetatie beschermt hem tegen de tanden van herbivoren in de droge heidevelden waar weinig planten kunnen overleven. Stel je een schaap met zijn vacht voor dat iets te dicht bij de puya komt: het zou gevangen kunnen blijven tot zijn dood, en zou als voedsel voor de plant dienen.