Anemia mexicana - Mexicaanse varen

De Anemia mexicana, in het Nederlands Mexicaanse bloemvaren genoemd, is een echt bijzondere soort die je nog niet vaak tegenkomt in de verkoop. Hoewel het wintergroene, vrij uitgespreide en eenmaal geveerde varenblad lijkt op dat van de Cyrtomium, heeft onze Mexicaanse anemie een zeldzame eigenschap: de plant produceert ook decoratieve, vruchtbare deelblaadjes die sporen dragen en lijken op de bloeiwijzen van astilbes. In haar natuurlijke omgeving vestigt ze zich in vruchtbare pockets tussen halfbeschaduwde kalksteenrotsen. In onze tuinen zal deze merkwaardige varen op dezelfde manier gedijen in halfbeschaduwde rotstuinen, zelfs als die 's zomers droog staan. Teelt in potten is ook mogelijk.

De Anemia mexicana maakt deel uit van de Anemiaceae-familie, die uit slechts één geslacht bestaat: de rotsvarens Anemia. Ze komt voor in Noord-Amerika, meer specifiek in een groot deel van Mexico en in Texas op de Edwards- en Trans-Pecos-plateaus. Haar natuurlijke habitat, aan de rand van halfwoestijngebieden, bestaat uit ravijnen, kliffen en heuvels in open bos, en spleten tussen rotsen, altijd op kalkhoudende grond. Hoewel ze vaker in vochtige zones voorkomt, schuwt de plant drogere plekken niet. Volgens Amerikaanse tuiniers is deze soort winterhard tot in USDA zone 8 (ongeveer -12°C) met winterbescherming.

Deze vaste varen ontwikkelt zich tot een uitgespreide pol. Op volwassen hoogte wordt ze ongeveer 25-30 cm hoog en 50 cm breed. De wortelstok produceert leerachtige, gebogen varenbladeren die tot wel 40 cm lang kunnen worden. Elk blad heeft 4 tot 7 onvruchtbare, lancetvormige pinnulae, licht behaard, 4 tot 6 cm lang, in een helder, levendig groen. In het voorjaar verschijnen aan de basis van elk varenblad een paar rechtopstaande, vruchtbare pinnulae of deelblaadjes, die op stengels lijken en ver boven het loof uitsteken. Ze dragen de voortplantingsorganen van de plant: de sporangia met sporen. Hun uiterlijk doet denken aan de bloeiwijze van astilbes of amarant; hun kleur verandert tijdens de rijping van de sporen achtereenvolgens van groen naar geel, naar roestbruin en dan naar een chamoisachtig brons. De Mexicaanse anemie behoort tot de "woestijnvarens" en daarom kunnen haar varenbladeren bij droogte opkrullen om hun normale uiterlijk terug te krijgen zodra er weer water beschikbaar is.

De Mexicaanse bloemvaren wordt vooral geplant in halfbeschaduwde rotstuinen, in onze niet al te koude streken, of op een zeer goed gedraineerde talud. Het is een plant voor verzamelaars die alle aandacht verdient: sommigen kweken haar met succes in potten met goed doorlatende potgrond die een beetje vochtig blijft, met regelmatige mestgiften. Je kunt haar bijvoorbeeld combineren met kleine schaduwplanten voor droge grond die haar niet zullen overheersen: steenbreek (met name Saxifraga umbrosa ‘Variegata’), Tiarella, Ajuga reptans (zenegroen), andere varens zoals tongvaren en de Blechnum spicant (dubbelloof).