Ajuga reptans - Kruipend zenegroen

De kruipend zenegroen (Ajuga reptans) is een ideale bodembedekkende vaste plant om snel de grond te bedekken op schaduwrijke plekken in de tuin. Met decoratief blad dat vaak paars of brons getint is, biedt het een voorjaarsbloei in een helder blauwpaars, verzameld in korte, rechtopstaande aren. Deze sterke, makkelijk te kweken en weinig eisende plant past zich aan aan elke vochtige, humusrijke bodem. Ideaal om de voet van bladverliezende bomen op te vullen, een pad te omzomen of een schaduwrijke rotstuin te laten bloeien.

De Ajuga reptans, algemeen bekend als kruipend zenegroen, behoort tot de Lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Deze soort staat ook bekend onder de volksnamen kleine smeerwortel, sint-laurensplant, middelste zenegroen, duivekruid, paarse ijve en wondkruid. De botanische synoniemen zijn onder meer Ajuga barrelieri, Ajuga breviproles, Ajuga nantii, Ajuga stolonifera en Ajuga vulgaris. Oorspronkelijk afkomstig uit Europa, de Kaukasus en Iran, koloniseert kruipend zenegroen van nature vochtige weiden, bosranden en frisse, grasrijke gebieden, tot op 1.600 meter hoogte.
Deze kruidachtige vaste plant verspreidt zich via lange, kruipende uitlopers en vormt zo dichte tapijten van loof. De groei is snel, het gewas bereikt een hoogte van 10 tot 15 cm en breidt zich uit via uitlopers. De bladeren, gerangschikt in een rozet bij de grond, zijn omgekeerd eirond tot langwerpig en meten 4 tot 8 cm lang; hun kleur is donkergroen. De bloei, die van april tot juli plaatsvindt, heeft de vorm van rechtopstaande aren van 10 tot 15 cm, met blauwpaarse bloemen met een tweelippige kroon, waarbij de drielobbige onderlip meer ontwikkeld is dan de bovenlip. Deze geurloze bloemen worden voornamelijk bestoven door bijen en vlinders. De vruchten zijn droge, niet openspringende splitvruchten (tetrakenen) die niet-eetbare zaden bevatten. De vierkantige, gedeeltelijk behaarde stengels dragen tegenoverstaande bladeren en bebladerde uitlopers.
Het blad van de Ajuga reptans is halfwintergroen tot wintergroen, afhankelijk van de klimatologische omstandigheden: het blijft meestal in de winter staan in een mild klimaat, maar kan gedeeltelijk verdwijnen door de kou in strengere klimaten.

Het kruipend zenegroen wordt gebruikt in borders, rotstuinen, perken en op vochtige plaatsen zoals langs beekjes. Het siert ook de voet van struiken, aan de rand van bosjes en in hagen. Het is een plant die woekerend kan zijn, maar is gemakkelijk onder controle te houden. De Ajuga staat graag in gezelschap van nieskruid (Helleborus), de gevlekte dovenetel 'Chequers' (Lamium maculatum 'Chequers') en de kandelaarprimula (Primula japonica). Het blad combineert goed met dat van de ooievaarsbek 'Patricia' (Geranium 'Patricia').