Vijfsmakenbes - Schisandra chinensis Sadova N°1

De Schisandra chinensis Sadova N°1 is de allereerste selectie van Chinese schisandra die echt zelfbestuivend is, dat wil zeggen in staat om overvloedig vruchten te dragen zonder dat er een mannelijke plant in de buurt in de tuin staat. Het zijn de vruchten van deze krachtige slingerplant van Aziatische herkomst, de zogenaamde Vijf-smaakbessen, die, eenmaal gedroogd en tot poeder vermalen, worden gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde. Ze zijn tegelijkertijd zout, zoet, zuur, pikant en bitter, wat ongetwijfeld de inspiratie voor hun naam is geweest. Het gebruik van de plant voor medische doeleinden wordt alleen aanbevolen na medisch advies. De oogst van de vruchten vindt plaats van augustus tot oktober.

Oorspronkelijk afkomstig uit Oost-China, Mongolië en Korea, behoort de Schisandra chinensis tot de familie Illiciaceae. Het is een grote, houtachtige slingerplant, winterhard tot -23°C, decoratief door zijn grote bladeren en trossen rode vruchten. Zijn groei is vrij langzaam, maar hij kan 9 tot 10 meter lang worden. Om goed te gedijen, vraagt de Chinese schisandra om een humusrijke, diepe grond die altijd goed vochtig blijft, zelfs in de zomer. Traditioneel gebruikt om zijn afrodiserende eigenschappen, werd hij evenzeer gewaardeerd als Ginseng. Volgens geschriften zouden zijn bessen elke man in staat stellen "honderd nachten lang tien vrouwen te bezitten". Eeuwenlang consumeerden jonge Chinezen het voor hun huwelijksnacht. De Schisandra chinensis is meestal tweehuizig (soms eenhuizig), wat betekent dat hij ofwel vrouwelijke, ofwel mannelijke bloemen produceert. Om vruchten en bessen te dragen, heeft de vrouwelijke plant daarom over het algemeen een mannelijke partner nodig.

De cultivar 'Sadova N°1', recentelijk geselecteerd in Oekraïne, heeft dit nadeel niet omdat zowel de vrouwelijke (stempels) als mannelijke (meeldraden) organen op dezelfde plant aanwezig zijn. Het blad, dat bladverliezend is, valt in het najaar. Het bestaat uit mooie, licht glanzende en sterk generfde bladeren, ovaal tot elliptisch van vorm, fijn getand aan de rand, toelopend in een punt, gemiddeld 12 cm lang en 5,5 cm breed, van een frisgroene kleur, verspreid langs de windende stengels die zich spontaan om hun beschikbare steun wikkelen. De bloei vindt plaats in de vroege zomer, op planten van 5 of 6 jaar oud. Het zijn kleine witachtige bloemetjes, getint met roze of groen, 1 tot 2 cm in diameter, licht geurend. Na bestuiving door insecten maken ze plaats voor trossen ronde, vlezige, glanzende rode bessen van ongeveer 6-7 mm in diameter.

De bessen kunnen vers of gedroogd worden gegeten. Ze bevatten tot wel 17 aminozuren en een hoge concentratie vitamines, met name A, B, C en E, sporenelementen, eiwitten en etherische oliën. Ze mogen niet worden geconsumeerd door zwangere vrouwen. Bovendien heeft regelmatige consumptie in kleine doses geen problematische nawerking. In China worden de bessen gedroogd en tot poeder vermalen om Wu Wei Zi te worden, letterlijk de "Vijf-smaakbes". Je kunt er thee van zetten: kook 20 minuten 1 theelepel gedroogde bessen per kopje. Filter het, voeg suiker naar smaak toe en geniet ervan. De gedroogde bladeren worden soms ook als thee bereid.

De Schisandra chinensis Sadova N°1 wordt geleid als een wijnstok; jonge planten moeten in het begin naar een steun worden geleid voordat de plant zelf de beschikbare steun gaat veroveren. Deze rankende slingerplant, waarmee je alles kunt verbergen wat ontsierend is, is uitstekend geschikt voor het versieren van draadgaas hekken, tuinhuisjes, pergola's, leiwijnstokken of andere prieeltjes, en perfect om een muur te bekleden met stevige draden of een groot treillage (rasterwerk). Combineer hem bijvoorbeeld met een gouden hop, een Akebia of, om je te onderscheiden, met een pijpbloem (Aristolochia).