Nannorrhops ritchiana Silver - Mazaripalm

De Nannhorhops ritchiana 'Silver', ook bekend als Mazari-palm en soms Iraanse palm genoemd vanwege zijn herkomst, is een uitzonderlijke en paradoxale plant, die zowel extreem winterhard als zeer gevoelig voor zijn omgeving is. Hij ontwikkelt, langzaam, zelfs zeer langzaam, een stam (stipe) die mettertijd gaat hangen en zich vertakt, terwijl hij ook nieuwe scheuten vormt. Zijn stijve palmen, gedragen door een bladsteel waarvan de basis omgeven is door een oranje, wollige vezel, staan rechtop, verticaal, als grote, zilverkleurige waaierbladeren. Laten we eerlijk zijn: in de vollegrond haten Nannhorops water en vochtige, koele klimaten. Ze zijn daarentegen uitstekende exotische tuinplanten voor een mediterraan klimaat en voor droge gebieden, zoals de twee imposante exemplaren die in 1871 werden geïntroduceerd in de botanische tuin Thuret, niet ver van Antibes, bewijzen.

De Nannorrhops ritchiana (synoniem Chamaerops ritchieana, Nannorrhops naudeniana) behoort tot de familie van de palmen (Arecaceae). De naam van het geslacht komt van het Griekse nannos 'dwerg' en rhops 'struik', wat verwijst naar de habitus van de plant in zijn natuurlijke milieu. Hij is afkomstig uit de halfwoestijngebieden van Afghanistan, Pakistan en Iran, en groeit tot op 1800 meter hoogte, waar hij koude winters doorstaat en regelmatig onder sneeuw bedekt raakt. Deze palm, die zeer, zeer langzaam een hoogte van 10 tot 12 meter kan bereiken, wordt gedragen door één of meerdere dikke, rechte, massieve valse stammen (stipes), soms wel 25 cm in diameter, met een grijze kleur en de resten van oude, verdroogde bladeren. Gedurende zijn hele groei zakt de stam aan de basis in en splitst hij zich regelmatig in tweeën aan de top, wat dichotome vertakkingen worden genoemd. Zijn twijgen vormen nieuwe stammen, waarop de resten van gespleten oude bladstelen te zien kunnen zijn. Het loof bevindt zich in eindstandige kransen aan het uiteinde van elke stam en kan uiteindelijk een spanwijdte van 6 meter innemen. Elke krans bestaat uit 10 tot 20 licht costapalmaat bladeren, dat wil zeggen waaiervormige bladeren gerangschikt rond een centrale as. Bij deze ondersoort 'Silver' heeft elk blad, 70 cm tot 1 meter breed, een prachtige, zeer zilverachtige grijsblauwe kleur. De onderkant is licht blauwgroen van kleur. Het blad is verdeeld in 30 stijve segmenten en wordt gedragen door een bladsteel van wel 1 meter lang, die aan de basis bedekt is met een oranje vezel die op viltwol lijkt.

De bloei, die plaatsvindt bij zeer oude exemplaren, is spectaculair. Elke krans van palmen is monocarpisch, wat betekent dat hij afsterft na de bloei. Hij wordt echter op dezelfde stam vervangen door een nieuwe krans. De vertakte bloeiwijze komt langzaam tevoorschijn uit het hart van de volwassen krans en kan 2 meter lang worden. Hij draagt een grote hoeveelheid wit-crèmekleurige bloemen die, onder gunstige klimaatomstandigheden, ronde, bruine vruchten zullen vormen. Elke vrucht bevat een ronde, bruine zaad van 1 tot 1,5 cm diameter die vrij gemakkelijk kiemt.

Zeer gewaardeerd als solitair exemplaar in tuinen aan zee, vooral in een droog en warm klimaat, behoort de Mazari-palm 'Silver' samen met de Chamaerops hystrix en de Chamaerops humilis tot de sierpalmen die in theorie het meest winterhard zijn. Dit hangt in de praktijk sterk af van de drainage van de bodem en de luchtvochtigheid. Onvervangbaar en prestigieus in een mild klimaat, kan hij ook elders in een grote kuip worden gekweekt, die in de winter op een koele, lichte en goed geventileerde plek wordt gezet, met weinig water. Geplaatst bij een entree, aan weerszijden van een poort, of solitair geplant bij een zwembad, zal hij schitterend staan. Net als de Jubaea chilensis, Eucalyptus en grote mimosa's vormt hij op de achtergrond van een border het typische decor van tuinen langs de Middellandse Zee of de Atlantische kust van Frankrijk. Liefhebbers van grafische planten kunnen naast hem de Mexicaanse blauwe palm (Brahea armata), Nolina siberica, Agave ovatifolia, Dasylirion wheeleri, Yucca rigida of andere planten zetten die eruitzien alsof ze in staal zijn gedoopt, zeer blauw, en goed aangepast aan droge omstandigheden.

Nannorrhops ritchiana worden met succes gekweekt op verschillende plekken in de wereld en onder uiteenlopende klimaten, zoals in Florida, Californië, Texas, Italië, Frankrijk en Venezuela, wat een goede indicatie geeft van hun bio-klimatische voorkeuren.