Gaussia maya - Palmiermaya

De Gaussia maya, voorheen Opsiandra maya, of ook wel Maya-palm, is een soort die liefhebbers van ongewone tropische planten zal verrukken. Hoewel zijn uiterlijk vrij klassiek is voor een palm, met een typische silhouet waarop een lange stam te zien is die bekroond wordt met een bundel groene palmen, prikkelt deze soort de nieuwsgierigheid van botanici en wetenschappers door de eigenaardigheid van zijn in de tijd verschoven bloemontwikkeling, die een nog onverklaard trigger-mechanisme volgt. Hoewel er vele jaren nodig zijn om dit fenomeen mee te maken, en het niet altijd voorkomt in ons klimaat, blijft deze palm niettemin een prachtige verzamelplant. Hij siert het terras of balkon tijdens het mooie seizoen, bij voorkeur in de halfschaduw.

De Gaussia maya behoort tot de familie van de arecaceae, zoals alle palmen. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit Belize, Guatemala en het zuidoosten van Mexico. In het wild komt hij, steeds zeldzamer, voor op rotsachtige uitlopers en kalksteenheuvels, in een vochtige bosomgeving. Deze soort wordt als bedreigd beschouwd. Als hij jong is, waardeert deze palm een schaduwrijke standplaats, een licht vochtige maar goed doorlatende bodem, terwijl oudere exemplaren beter tegen de zon kunnen. In tropisch Amerika bereikt hij, afhankelijk van de groeiplaats, gemiddeld 9m hoogte (5 tot 20 m) bij 4m breedte. In pot of kuip gekweekt, blijven zijn afmetingen bescheidener.

De Gaussia maya is een struikachtige plant met een vrij snelle groei en ontwikkelt een rechte, grijze stam, waar zes tot acht grote, samengestelde bladeren van tot wel 2,7m lang, gebogen, uit ontspringen. Ze zijn verdeeld in deelblaadjes die in vele vlakken zijn gerangschikt, wat het loof een pluimachtig aanzien geeft en zijn wat ijle uitstraling compenseert. De bloei vindt plaats bij oudere exemplaren van 8 tot 12 jaar, in de zomer, als de teeltomstandigheden gunstig zijn. De eerste bloeiwijzen van de maya-palm blijven jarenlang in het bloemknopstadium terwijl de stam blijft groeien en er op een hoger niveau nieuwe produceert. Tot wel 15 bloeiwijzen kunnen zo samen aan de top van de stam voorkomen. Op een gegeven moment beginnen de oude en recente knoppen zich te openen, van de oudste tot de jongste, waardoor de Gaussia maya tegelijkertijd bloemen en vruchten draagt, in alle stadia van hun ontwikkeling. Bij rijpheid zijn de vruchten van 1 tot 1,5 cm in diameter rood. De maya-palm gaat dood bij temperaturen onder -2°C, maar hij stelt weinig eisen en doet het goed in een goede, frisse vruchtbare potgrond en verdraagt kalksteen goed.

De Gaussia maya heeft een unieke uitstraling, die voor een mooie exotische touch zorgt in elke decoratie. Plaats hem op het terras of balkon, samen met bijvoorbeeld Phormiums, boomvarens of Cycaspalmen. Een beetje lastig te combineren vanwege zijn sterke persoonlijkheid, je kunt hem bijvoorbeeld planten in een grote, zorgvuldig gekozen pot en aan zijn voet een tapijt van Japans berggras, goudmos of plectranthus aanbrengen.