Emmenopterys henryi

De mythische Emmenopterys henryi bij uitstek heeft een spreidende groeiwijze, een grijze schors, glanzend donkergroen bladverliezend loof en roodbruine jonge scheuten. Veel liefhebbers zoeken deze boom vanwege zijn zeer zeldzame witte zomerbloei, met een intense geur, die zich op zeer onvoorspelbare en raadselachtige wijze voordoet, bij volwassen exemplaren en onder specifieke klimatologische omstandigheden. De bloei van deze boom is dus een onmiskenbare uitdaging! Wie durft deze aan te gaan en deze boom voor het nageslacht te planten?

De Emmenopterys henryi is een uitzonderlijk zeldzame en zeer gewilde boom, afkomstig uit Oost-Azië, waar hij in bossen groeit op hoogtes tussen 500 en 1600 meter. In zijn natuurlijke habitat kan hij tot 45 meter hoog worden en meer dan duizend jaar oud. Hij behoort tot de Rubiaceae-familie, groeit langzaam en vormt een boom met een spreidende en uitwaaierende groeiwijze, van middelgroot tot groot, die in cultuur ongeveer 12 meter hoog wordt met een breedte van ongeveer 8 meter. Zijn afschilferende schors is grijsbruin en wordt later ruw en gegroefd. Hij heeft leerachtig, bladverliezend loof, bestaande uit brede, ovale, glanzende bladeren van 8 tot 20 cm lang, donkergroen aan de bovenkant, lichter en behaard aan de onderkant, met een rode bladsteel. De jonge scheuten zijn prachtig roodbruin. Van juni tot augustus tooit hij zich met wasachtige, crèmewitte, buisvormige bloemen, zeer decoratief, met vijf uitgespreide kelkbladen en een diameter van 1 tot 3 cm, die hoog in de bovenste takken van de boom verschijnen. Ze zijn verenigd in pluimen van 7 tot 18 cm lang en 15 tot 25 cm breed. Sommige van deze bloemen hebben de bijzonderheid dat ze een groot wit schutblad dragen. Deze bloei verspreidt een krachtige geur waarin jasmijn, ylang-ylang en vanille zich vermengen. Na deze bloeiwijzen verschijnen, van juli tot september, vruchten in de vorm van cilindrische capsules, 3 tot 4 cm lang, die fijne gevleugelde zaden bevatten.

Deze buitengewoon en absoluit opmerkelijke bloei is echter vrij onvoorspelbaar... Ze treedt op bij volwassen exemplaren en lijkt verband te houden met zeer specifieke klimatologische omstandigheden. Het lijkt er inderdaad op dat een lange, koude winter, gevolgd door een warm voorjaar, het begin van de bloei bevordert. Een zomertemperatuur die enkele weken boven de 24°C blijft, zou ook gunstig zijn voor het openen van de bloeiwijzen. 2012 was een bijzonder gunstig jaar voor de bloei van Emmenopterys henryi, aangezien veel bomen dat jaar bloeiden, in Nederland en Europa. De gebeurtenis is zo uitzonderlijk dat het niet alleen aanleiding geeft tot berichten in de gespecialiseerde en lokale pers, en op internet; maar ook tot bijeenkomsten van gepassioneerde tuiniers en botanici van overal om deze bijna miraculeuze bloei te bewonderen!

Ernest Henry Wilson (1876-1930), bijgenaamd 'The Chinese', een beroemde Engelse botanicus die tijdens zijn vele reizen in Azië tal van soorten van Aziatische herkomst ontdekte, introduceerde in 1907 in Engeland de Emmenopterys henryi, die hij beschreef als de meest spectaculaire boom in de Chinese bossen.

Deze boom is tegenwoordig een bedreigde soort in zijn natuurlijke omgeving, als gevolg van intensieve ontbossing.

Deze boom dient in de tuin geplaatst te worden in volle zon of halfschaduw, als solitair, of in gezelschap van andere bomen en struiken, waarbij zorgvuldig voldoende afstand moet worden aangehouden om zijn groei te garanderen. Aan zijn voet kunnen voorjaarsbloeiende bollen worden geplant, zoals tulpen, narcissen, jonquilles... Het is ook heel goed mogelijk om hem in een vaste plantenborder op te nemen, door onder zijn takken planten te plaatsen die een schaduwrijke standplaats nodig hebben.