Tilia platyphyllos Henryk Eder - Zomerlinde

De Tilia platyphyllos x euchlora 'Henryk Eder' is een interspecifieke hybride afkomstig uit Polen, waar hij geselecteerd is vanwege zijn bijna fantasmagorische sierwaarde. In tegenstelling tot zijn ouders is dit meer een struik dan een boom, die een vrij dichte pol vormt van minder dan 3 meter hoog. Het zeer fijne, diep ingesneden blad geeft de plant een uniek visueel aanzicht. Het middengroene blad verkleurt in het najaar naar chartreusgroen, wat de sierwaarde van deze buitengewone linde nog verder versterkt. Hij groeit langzaam, is winterhard en stelt weinig eisen; een gewone tuingrond die wat vocht vasthoudt is voldoende.

De linde is in ons gematigde klimaat het bekendste geslacht uit de familie van de Tiliaceae, die er haar naam aan dankt. Omdat de botanische classificatie constant evolueert, is deze plantenfamilie nu ondergebracht bij de Malvaceae, samen met Hibiscus, Malva's en Lavatera's. De Tilia platyphyllos, of Hollandse linde, is vrij zeldzaam in het wild en komt oorspronkelijk uit West-Europa (waaronder Frankrijk), maar is afwezig in het mediterrane zuiden. De groei is vrij langzaam en de volwassen hoogte kan onder goede omstandigheden ongeveer 35 meter bedragen, met een breedte van 22 meter. De Tilia x euchlora (een Duitse hybride, ontstaan uit een kruising tussen T. cordata en T. dasystyla rond 1860) staat ook bekend onder de volksnaam Krimlinde. Hij komt niet in het wild voor, alleen in cultuur, waar hij een boom vormt van 15 tot 20 meter hoog en 12 tot 14 meter breed.
'Henryk Eder' is een Pools ras dat uit een kruising tussen deze twee soorten is ontstaan, en is vernoemd naar een van de directeuren van het arboretum in Rogów, in centraal Polen. Onder zijn leiding, van 1951 tot 1966, werd het arboretum met een aanvankelijke oppervlakte van 61 hectare gemoderniseerd en onder meer uitgerust met een vermeerderingskas, wat de plantencollecties heeft verrijkt.
De wegen van de genetica zijn ondoorgrondelijk: de vrucht van de vereniging van twee grote bomen heeft de vorm van een struik aangenomen. De Tilia platyphyllos x euchlora 'Henryk Eder' heeft inderdaad met zijn bijzonder compacte formaat en bossige groeiwijze niets van zijn ouders geërfd. Hij groeit zeer langzaam, meestal beperkt tot ongeveer twintig centimeter per jaar. Deze dwerglinde bereikt na ongeveer 20 jaar een hoogte van ongeveer 1,80 meter en een breedte van 1,20 meter. Op volle wasdom overschrijdt hij gewoonlijk de 3 meter hoogte niet. Het is dus een zeldzaamheid voor een zeer geduldige liefhebber!
Hij heeft aanvankelijk een vrij zuilvormige groeiwijze die zich geleidelijk verbreedt, met een goed vertakte structuur zonder een duidelijke stam te vormen. De vrij dunne twijgen zijn aanvankelijk groen van kleur en verkleuren geleidelijk naar grijsbruin naarmate ze verhouten. De bladeren zijn diep ingesneden in lobben, die zelf weer zijn ingesneden, en doen meer denken aan die van de zwarte els 'Imperialis' (Alnus glutinosa 'Imperialis') dan aan de traditionele hartvorm van onze bekende straatlinde. De zelf weer gelobde lobben hebben de neiging te krullen, wat de herkenning nog lastiger maakt. Je moet wel een kenner zijn om deze plant te identificeren!
Deze botanische curiositeit heeft dus een verrassende esthetiek, die liefhebbers van een 'bizarretum' – collecties van buitengewone planten die in sommige botanische tuinen in de mode zijn – zal verrukken. Het fijne, luchtige blad verkleurt geleidelijk met gele nerven en eindigt in het najaar in een geel tot chartreusgroene tint, waarmee het groeiseizoen op een prachtige manier wordt afgesloten.
Deze atypische plant is gemakkelijk te telen in de meeste gewone tuingronden en is alleen niet bestand tegen extremen: te kalkrijke of te zure grond, te droog of te nat (slecht gedraineerd). Hij groeit zowel in de volle zon als in halfschaduw en is winterhard tot minimaal -25°C.

De Tilia platyphyllos x euchlora 'Henryk Eder' zal vooral liefhebbers van bijzondere planten aanspreken, die bereid zijn lang genoeg te wachten voor een echt visueel effect. Kenners kunnen contrasten in vorm en kleur creëren door in de buurt planten te zetten zoals de papiermoerbei 'Golden Shadow' (Broussonetia papyrifera 'Golden Shadow'). Deze ongewone papiermoerbei tooit zich met merkwaardige, grote bladeren met 3 hellebaardvormige lobben, of soms slechts twee lobben, die in het voorjaar goudgeel zijn. De slangenbastesdoorn 'Red Flamingo' (Acer conspicuum 'Red Flamingo') is een andere vrij zeldzame en zeer gewilde kleine boom. Deze esdoorn combineert de aantrekkingskracht van mooi ingesneden en veelkleurig blad (een mengeling van groen in verschillende tinten, crèmewit en garnaalroze), prachtig koraalrode twijgen en een absoluut magnifieke 'slangenhuid'-schors. En om in het bijzondere te blijven, voeg dan in uw tuinscène een pindakaasboom (Clerodendrum trichotomum) toe, waarvan de brede bladeren goed zullen contrasteren met het fijn ingesneden blad van de linde en die een prachtige omlijsting vormen voor de geurige witte bloemen. Maar het zijn vooral de vruchten die uw bezoekers zullen verbazen: een donkerblauwe parel in een rode ster.