Stokslaboon Fortex - Vilmorin

De Stokboon Fortex is een ras van de Inra dat lange peulen van 30 cm produceert die, zelfs bij volle rijpheid, geen draden vormen en niet perkamentachtig worden. Onrijp worden ze gegeten als sperziebonen en later kunnen ze worden bereid als snijbonen. Bovendien zijn ze perfect geschikt voor inmaak, mocht je er te veel hebben. Want toegegeven, deze bonen zijn zo lekker dat het moeilijk is ze te bewaren, zelfs als de opbrengst ruim is. De lange peulen van Fortex lenen zich goed voor allerlei culinaire variaties. Met hun uitgesproken smaak zijn ze ideaal voor Italiaanse, Libanese of Indiase recepten die vers gegeten worden en de boon zo goed tot hun recht laten komen.
Door bamboestokken in een tipi- of wigwamvorm te zetten, combineer je nut en esthetiek in de moestuin: je krijgt prachtige stokken die een groene wand vormen. Plaats meerdere zaden in een zaaikuiltje aan de voet van elke steun. Elke plant produceert vervolgens in het voorjaar een veelvoud aan witte bloemen, waarna vanaf juli een prachtige vruchtzetting volgt. Het zaaien gebeurt van april tot juli om te oogsten van juli tot september. Stokbonen hebben een hoge opbrengst en de oogst spreidt zich over een langere periode dan bij stamslaboonrassen.

Of hij nu wordt gegeten om zijn peul of zijn zaad, de boon is een zeer gewaardeerde groente in de tuin omdat hij heel gemakkelijk te telen is. Hij is zo punctueel dat de tuinder tot op de dag nauwkeurig weet wanneer hij zijn eerste oogst kan verwachten, namelijk 60 dagen na het zaaien.

Ontdekt in de Nieuwe Wereld en vervolgens vanaf de 16e eeuw in Europa geacclimatiseerd, is de boon inmiddels een onmisbare peulvrucht geworden in alle wereldkeukens. De inheemse Amerikanen teelden hem voor zijn gedroogde zaden, maar het waren de Italianen die in de 18e eeuw de consumptie van de hele peul initieerden door hem onrijp te plukken.
De boon is een liaan met onbepaalde groei. De primitieve rassen zijn allemaal stokbonen en hebben ondersteuning nodig. Later zijn om praktische redenen stamslaboonrassen geselecteerd, maar alle soorten hebben ranken die zich om een steun kunnen winden.
De peulen zijn meestal groen, soms geel (boterbonen), gestreept met rood of zelfs paars. Onder de rassen die in het fijne of extra fijne stadium worden gegeten, zijn er de prinsessenbonen die bij rijpheid draden (het 'helmsteel') ontwikkelen. Vervolgens wordt de peul perkamentachtig en verliest hij zijn smaakkwaliteit.
De snijboon is over het algemeen vleziger en wordt in zijn geheel gegeten, zaden en peulen, zelfs bij rijpheid. De meer recent gecreëerde prinsessen-snijbonen kunnen jong gegeten worden als extra fijn tot een vleziger stadium als een snijboon, omdat ze geen draden vormen.

Onder de droogbonen (waarvan alleen de zaden worden gegeten), wordt onderscheid gemaakt tussen de oogst van verse bonen en die van gedroogde zaden, ongeveer 90 dagen na het zaaien.

De onrijpe groene peulen zijn rijk aan vitamine A, B9 en C, aan spoorelementen en mineralen. De gedroogde bonen zijn ook zeer rijk aan vitamine C, spoorelementen en vooral aan plantaardige eiwitten.

De oogst: de oogst van verse bonen of jonge peulen begint 60 dagen na het zaaien. Voor verse bonen moet dit gebeuren voordat de peulen beginnen uit te drogen en rimpels vertonen. De bonen moeten nog maar net hun kleur krijgen. Voor consumptie van de peulen vindt de oogst elke 2 à 3 dagen plaats, zowel in het fijne als extra fijne stadium voor prinsessenbonen. De oogst van droge bonen gebeurt door de hele plant af te snijden en deze op te hangen op een droge, luchtige plek. Ze kunnen naar behoefte worden gedopt.

De bewaring: het invriezen van peulen is tegenwoordig de meest voorkomende bewaarmethode. Daarvoor moeten ze worden gekopt, gewassen, 5 à 6 minuten worden geblancheerd in kokend water en vervolgens in koud water worden gedompeld voordat ze in een schone theedoek worden gedroogd. Eenmaal in een zakje kunnen de bonen in de vriezer op -18°C worden geplaatst. Toch wint inmaken tegenwoordig weer aan populariteit bij een groeiend aantal consumenten vanwege de inherente smaakkwaliteiten van deze bewaarmethode. Net als bij invriezen: kop, was, blancheer en dompel de bonen vervolgens in koud water. Doe ze daarna in potten die je vervolgens vult met gezouten kokend water. Sluit ze af en steriliseer ze in een pan of met een sterilisator gedurende 1,5 uur op middelhoog vuur. Zorg ervoor dat de potten volledig onder water staan na ze goed te hebben vastgezet.

Droogbonen: goed gedroogd kunnen bonenzaden een jaar worden bewaard als ze onder goede omstandigheden worden opgeslagen, bijvoorbeeld in luchtdichte potten.

De tuiniertip: bonen hebben, zoals alle leden van de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae), de eigenschap om stikstof uit de lucht in de bodem vast te leggen dankzij een symbiose tussen plant en bacterie. Ze hebben dus het vermogen om de bodem te regenereren. Je kunt een bonenteelt opnemen in een vruchtwisseling na het onderwerken van groenbemesters.
De boon behoort tot de planten die weinig voedingsstoffen nodig hebben. Traditioneel wordt de teelt van bonen in Midden- en Zuid-Amerika geassocieerd met die van pompoen en maïs, wat een drietal vormt waarvan het gezelschap gunstig is. Deze combinatie wordt lokaal Milpa genoemd. Bonen gaan ook zeer goed samen met aubergines, wortelen, kolen, aardappelen en radijsjes omdat ze elkaar beschermen. Vermijd echter de aanwezigheid van lookachtigen (uien, knoflook) of venkel, omdat hun groei elkaar remt.

Een bespuiting met brandnetelgier helpt effectief tegen bladluisaantastingen en versterkt tegelijkertijd de planten die ervan hebben geprofiteerd.