Chinese boksdoorn - Lycium chinense

Lycium chinensis, algemeen bekend als Goji of Chinese boksdoorn, is een bladverliezende, bossige struik met lange, gebogen en licht stekelige stengels. Begin zomer verschijnen er heel kleine roze-paarse bloemen, die in het vroege najaar uitgroeien tot ovale, oranjerode, zoetzure bessen. Deze bezitten voedzame eigenschappen die al millennia bekend zijn en zijn uitzonderlijk rijk aan vitamines, mineralen en antioxidanten. Goed winterhard en makkelijk te telen, vormt hij spontaan een grote pol, maar het is beter om hem te leiden en regelmatig te snoeien om het plukken van de vruchten te vergemakkelijken.

Lycium chinensis (of Lycium chinense) behoort tot de nachtschadefamilie (Solanaceae), een belangrijke botanische familie met veel siergeslachten, zoals Datura's, Brunfelsia of Cestrum, maar ook met voedselgewassen van groot belang in onze voeding, zoals tomaten en aardappelen, of meer anekdotische, zoals de Physalis (lampionplant) met zowel decoratieve als eetbare vruchten. Dit is ook het geval bij de Goji, een benaming die gedeeld wordt met een verwante soort, de Lycium barbarum of Gewone boksdoorn, afkomstig uit het Middellandse Zeegebied.

De Lycium chinensis is zelf afkomstig uit Azië, voornamelijk uit China. Hij vormt een bossige struik, met lange, gebogen, overhangende stengels, wat hem een uitwaaierende groeiwijze geeft. Een volwassen plant wordt ongeveer 1,80 m hoog en 1,50 m breed. Omdat hij licht stekelig is, kan het verstandig zijn hem tegen een muur, schutting of ander steunvlak te cultiveren en te snoeien om zijn ontwikkeling te beperken en zo het plukken van de bessen te vergemakkelijken. Zijn uiterlijk is namelijk niet echt aantrekkelijk, omdat hij de neiging heeft wat kaal te worden aan de basis en vrij vaak last heeft van meeldauw, wat zijn bladeren een witgrijze waas geeft (zonder de vruchtvorming echt te schaden). Het blad is bladverliezend (afwezig in de winter), vrij felgroen bij jonge bladeren, evoluerend naar grijsgroen bij volwassen bladeren. Deze laatste, van bescheiden formaat, zijn elliptisch en langwerpig van vorm, breder naar de basis toe en meten ongeveer 3-4 cm lengte bij 1-2 cm breedte. De bloei vindt plaats van juni tot juli, soms tot in augustus, in de vorm van kleine, 10 mm grote, buisvormige, klokvormige en stervormige, tweeslachtige, donkerroze tot paarsroze bloemen. Zelfbestuivend, draagt de Chinese boksdoorn vruchten na ongeveer 3 jaar na het planten. De bloei wordt gevolgd door de vorming van eivormige bessen, eerst groen en dan oranje bij rijpheid, van ongeveer 18 mm lang. Deze bessen zijn eetbaar bij rijpheid, van september tot oktober of november: het is beter om de bessen gedroogd te consumeren, geplukt wanneer ze goed rijp zijn, wanneer het solaninegehalte in het vruchtvlees is gedaald.

Deze kleine vrucht is rijk aan koolhydraten en eiwitten, en arm aan vetten. Hij is zeer rijk aan calcium, kalium, ijzer, selenium, vitamine E, vitamine B2, bètacaroteen (wat hem zijn oranje kleur geeft) en vitamine C (die ijzer extra goed opneembaar maakt voor ons lichaam). Het vruchtvlees van de boksdoorn is de afgelopen jaren uitgebreid bestudeerd, wat zou kunnen aantonen dat het een antioxidatieve werking heeft.

Goed winterhard, kan de boksdoorn temperaturen tot -20°C verdragen. Hij kan worden geïntegreerd in de siertuin, bijvoorbeeld door hem tegen gaas te leiden. Hij kan ook een plek krijgen in een haag, samen met aalbessenstruiken en bloeiende struiken, of geleid worden samen met braamstruiken. Omdat hij redelijk droogtetolerant en zeer winterhard is, kan hij overal in Nederland worden geplant, hij past zich aan het klimaat aan. Hij zal alleen productiever zijn als de bodem een beetje vochtig blijft. Combineer hem met de Zanthoxylum piperitum, de Szechuanpeper waarvan je de pittige bessen in de keuken kunt gebruiken, of met de Cornus mas 'Schönbrunner Gourmet Dirndl', een gele kornoelje met kleine zoete rode vruchten.