Gojibes - Lycium barbarum

Lycium Barbarum, algemeen bekend als Goji, ofwel Boksdoorn, is een bladverliezende, bossige struik met gebogen, zelden doornige stengels. Hij siert zich van de zomer tot het vroege najaar met heel kleine roze-paarse bloemen, gevolgd door de vorming van ovale, rood-oranje, zoete en zurige bessen. Deze bezitten voedzame eigenschappen die al millennia bekend zijn en zijn uitzonderlijk rijk aan vitamines, mineralen en antioxidanten.

Lycium barbarum behoort tot de nachtschadefamilie (Solanaceae), net als tomaten en aardappelen. Het is een bladverliezende struik met een omstreden herkomst. Lange tijd werd aangenomen dat hij uit China kwam, maar recent onderzoek heeft aangetoond dat hij mogelijk inheems is in het Middellandse Zeegebied. Dit wordt gesuggereerd door de soortnaam 'barbarum' (Barbarije), wat in de tijd van Linnaeus werd geassocieerd met Noord-Afrika. De boksdoorn is een houtige struik met een opgaande, zeer uitwaaierende, vertakte groeiwijze. Hij kan bij volwassenheid een hoogte bereiken van 1,50 tot 3 meter, afhankelijk van de groeiomstandigheden. Zijn groei is matig snel. De talrijke twijgen zijn buigzaam en overhangend en voorzien van enkele lange, scherpe doorns. Het loof is bladverliezend, dik, leerachtig en vrij felgroen bij jonge bladeren, evoluerend naar grijsgroen bij volwassen bladeren. Deze laatste, van bescheiden maat, zijn elliptisch en langwerpig, breder naar de basis toe, en meten 2 tot 3 cm in lengte bij 6 mm breedte. De zeer nectarrijke bloei vindt plaats van juni tot juli, in de vorm van kleine, 10 mm grote, buisvormige, klokvormige en stervormige, tweeslachtige bloemen in donkerroze tot paarsroze. Deze wordt gevolgd door de vorming van eivormige bessen, eerst groen en dan oranje bij rijpheid, ongeveer 18 mm lang. Deze bessen zijn eetbaar bij rijpheid: het is beter om de gedroogde bessen te consumeren, geplukt wanneer ze goed rijp zijn, wanneer het solaninegehalte in het vruchtvlees is gedaald. De vruchten bevatten een twintigtal kleine zaden. De doorworteling van deze struik is oppervlakkig.

Deze kleine vrucht is rijk aan koolhydraten en eiwitten, maar arm aan vetten. Hij is zeer rijk aan calcium, kalium, ijzer, selenium, vitamine E, vitamine B2, bètacaroteen (wat hem zijn oranje kleur geeft) en vitamine C (die ijzer bijzonder goed opneembaar maakt voor ons lichaam). Het vruchtvlees van de boksdoorn is de afgelopen jaren uitgebreid bestudeerd, wat zou kunnen aantonen dat het een antioxidatieve werking heeft.

De Goji past perfect in de siertuin. Met zijn lange twijgen kan hij gemakkelijk worden geleid. Het is een mooie struik die kan worden opgenomen in een veldachtige haag, samen met aalbessen en bloeiende struiken, of geleid samen met doornloze braamstruiken. Omdat hij redelijk goed tegen droogte kan en zeer winterhard is, kan hij overal in Nederland worden geplant, van noord tot zuid; hij past zich aan het klimaat aan. Hij zal simpelweg productiever zijn als de bodem rijk is en vochtig blijft.

In Nederland kunnen in het wild drie soorten Lycium worden gevonden: Lycium europeanum, Lycium chinense en onze Lycium barbarum. Twee daarvan zijn inheems in Zuid-Europa en L. chinense is uit Oost-Azië geïntroduceerd. Deze laatste heeft zich op veel plaatsen genaturaliseerd. Boksdoorns werden gebruikt in de Romeinse en Griekse farmacopee, raakten in de vergetelheid, en zagen we hier weer opduiken in de vorm van 'Goji-bessen' tegen het einde van de jaren 90, toen China zich opende voor de wereld en een snelle ontwikkeling doormaakte.