Het geslacht Cornus, oftewel de kornoeljes, is een omvangrijk botanisch geslacht met heesters, bomen en zelfs enkele zeldzame vaste planten. Afhankelijk van het type of de soort kornoelje verschilt de vermeerderingstechniek. Kornoeljes met gekleurd hout zijn gemakkelijk te vermeerderen door stekken of afleggen, terwijl bloeiende kornoeljes met veel geduld geënt of gezaaid moeten worden. Hoe vermeerder je al deze planten gemakkelijk? In deze handleiding leggen we het allemaal uit.

cornus vermeerderen, cornus vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje stekken, cornus enten

Bloeiende kornoeljes of kornoeljes met decoratief hout: ze zijn heel gemakkelijk te vermeerderen!

Door te zaaien

Het zaaien van bloeiende kornoeljes (Cornus kousa, Cornus florida, Cornus nutalii...) kan een optie zijn, maar je moet geduld hebben. Reken op meerdere maanden voor de kieming en soms twintig jaar voordat je de eerste bloemen kunt bewonderen.

  • Verzamel in oktober-november de zaden uit rijpe vruchten;
  • Laat ze 24 uur in water weken;
  • Zaai ze in een pot met een goed doorlatend substraat (lichte potgrond);
  • Laat de potten in een koude kas staan en zet ze pas het volgende voorjaar buiten;
  • Zet de potten in de halfschaduw en houd het substraat vochtig zonder dat het kletsnat wordt;
  • Verspeen de jonge planten afzonderlijk zodra ze vier bladeren hebben en plant ze het volgende najaar in de volle grond.

Het zaaien van Cornus controversa en Cornus alternifolia is onzeker, omdat maar weinig zaden kiemkrachtig zijn. Verzamel in oktober de zaden uit rijpe vruchten, laat ze 24 uur weken en zaai ze vervolgens in een pot met een goed doorlatend substraat. Voor de rest is de zaaiwijze precies hetzelfde als bij bloeiende kornoeljes.

Het zaaien van kornoeljes met vruchten, zoals de gele kornoelje, gebeurt in maart na koude stratificatie gedurende de winter. De zaden zijn in het najaar, wanneer ze rijp waren, verzameld. Zaai de zaden 2 centimeter diep in lichte potgrond (zaaigrond). Houd de potgrond vochtig zonder dat hij te nat wordt. De kieming kan enkele weken duren, dus heb geduld. Je kunt de jonge planten in het najaar verspenen als ze goed ontwikkeld zijn.

Bij kornoeljes met decoratief hout kun je het zaaien vergeten, omdat stekken en afleggen zo gemakkelijk zijn. Ook hier blijft de techniek echter hetzelfde.

cornus vermeerderen, cornus vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje stekken, cornus enten

Cornus sericea, Cornus sanguinea en Cornus 'Alba Elegantissima'

Door te stekken

Kornoeljes met decoratief hout

Stekken is een snelle en eenvoudige manier om uit één heester veel planten van kornoeljes met decoratief hout (Cornus alba, Cornus sericea, Cornus sanguinea...) te verkrijgen. Voor de vermeerdering van Cornus zijn halfverhoute stekken, die je in juli-augustus neemt, het meest geschikt:

  • Neem stekken van verhoute zijscheuten. Dit zijn stengels die bezig zijn te verhouten: van zacht hout naar hard hout. In deze ontwikkelingsfase wortelen de genomen stengels beter en slaan de stekken gemakkelijker aan.
  • Steek de stekken in een mengsel van zand en turf en zet ze bij een temperatuur van 15 tot 18 °C.
  • Verpot ze zodra er nieuwe bladeren verschijnen in een mengsel van tuingrond en potgrond en laat ze vorstvrij overwinteren.
  • Houd er rekening mee dat ook winterstekken in november-december zeer goede resultaten geven.

De andere kornoeljes

Ook bloeiende kornoeljes, etagekornoeljes (Cornus controversa en Cornus alternifolia) en kornoeljes met vruchten (Cornus mas en Cornus officinalis) kun je stekken.

Stekken is voor deze kornoeljes echter een afgeraden vermeerderingstechniek, omdat het succes zeer onzeker is. Als je het toch wilt proberen, neem dan in augustus of eventueel september ongeveer 15 cm lange stekken van verhoute stengels. Verwijder de bladeren en zijtakjes, maar laat de twee laatste bladeren aan het uiteinde van de stek zitten. Plant de stekken op een beschaduwde plek in een mengsel van tuingrond (altijd niet-kalkhoudend) en rivierzand om het mengsel luchtiger te maken, of in zaaigrond. Houd ze vervolgens onder glas of plastic, zodat ze niet uitdrogen.

Wacht ongeveer 2 tot 3 maanden, totdat de wortelvorming voldoende is, en verspeen de stekken dan voorzichtig in kweekpotjes. Laat ze overwinteren in een koude kas of op een andere plek waar de temperatuur niet onder 12 °C daalt. Houd het substraat tijdens de hele teelt vochtig zonder dat het te nat wordt. Je kunt goed aangeslagen stekken pas in het najaar van het volgende jaar uitplanten.

Door afleggen

Afleggen door neerleggen is geschikt voor kornoeljes met decoratief hout, vooral voor Cornus alba en Cornus sericea. Hun lage takken raken vaak de grond en hebben de neiging wortel te schieten zodra ze de bodem raken. Bij afleggen stimuleer je de vorming en ontwikkeling van wortels aan een deel van een stengel die tijdelijk wordt ingegraven, zonder hem van de moederplant los te maken. Graaf in het voorjaar of aan het begin van de zomer lange, lage takken in een 20 cm diepe geul in, totdat ze wortels hebben gevormd. Maak de nieuwe planten in het najaar of het volgende voorjaar los en kweek ze een jaar in een pot voordat je ze uitplant.

Door te enten

Professionele tuinders enten bloeiende kornoeljes bij voorkeur in juli/augustus door middel van ocullatie. Voor Cornus kousa en de hybriden daarvan kan Cornus kousa var. China Girl als onderstam worden gebruikt, of een Cornus florida van de botanische soort voor de Amerikaanse bloeiende cultivars van Cornus. De onderstam is een eenjarige ent.

Bij de vermeerdering van cultivars van Cornus controversa en Cornus alternifolia geeft ocullatie ook goede resultaten, maar deze techniek pas je eerder in november toe.

Ocullatie bij kornoeljes wordt “ slapend oog” genoemd, omdat de groei pas het volgende voorjaar begint. Hoe voer je deze ocullatie uit?

  • Geef de onderstam enkele dagen vóór het enten overvloedig water, zodat de schors gemakkelijk loslaat;
  • Kies op het moment van enten of enkele dagen daarvoor een goed verhoute eenjarige tak (hard en bruin) met mooie ogen (bladknoppen) van de soort die je wilt vermeerderen. De genomen tak moet ongeveer de dikte van een potlood hebben;
  • Snijd onmiddellijk de bladschijven van alle bladeren af, maar laat de bladstelen zitten om uitdroging van de knoppen te voorkomen;
  • Zet de basis van de tak enkele uren vóór het enten in een glas water;
  • Kies een goed gevormd oog op de ent, bij voorkeur in het midden van de tak, in de oksel van een blad of een bladlitteken. Maak met een entmes een insnijding op ongeveer 1,5 cm onder en boven het oog en schuif het mes van het entmes van boven naar beneden onder de schors, zonder te diep in het hout te snijden;
  • Draai het schildje om zodra je het hebt losgesneden en verwijder indien nodig het houtlipje met de spatel van het entmes;
  • Maak op een vrij stuk van een tak van de onderstam een T-vormige insnijding die niet te diep is (tot aan het cambium). Maak de schors aan beide kanten voorzichtig los met de spatel van het entmes;
  • Schuif het schildje in de insnijding en snijd het bovenste deel dat boven de T uitsteekt horizontaal af, zodat de randen van de schors goed tegen elkaar aansluiten;
  • Bind de ent vast met Flexibanden of vochtig raffia, zodat de weefsels goed tegen elkaar aansluiten, maar bedek de knop niet;
  • Als de ent is gelukt, valt de bladsteel die aan de ent is blijven zitten na 15 dagen af;
  • Verwijder de bindbuis pas als de ent minstens 5 tot 10 cm is gegroeid;
  • Wacht totdat de scheut van de ent in het voorjaar 30 cm lang is en snoei de onderstam dan terug tot 15 cm boven de entplaats. Bind de scheut vervolgens aan deze stomp vast.
cornus vermeerderen, cornus vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje stekken, cornus enten

Enten is geschikt voor bloeiende kornoeljes

Door wortelopslag of natuurlijke zaailingen op te nemen

Sommige kornoeljes, zoals de Cornus sanguinea, oftewel de rode kornoelje, vormen veel wortelopslag. Dat is een goede gelegenheid om gratis een nieuwe plant te verkrijgen. Steek de wortelopslag met een goed scherpe spade los van de moederplant en verplant de jonge plant in het voorjaar, of liever nog in het najaar, naar een andere plek.

Sommige niet-hybride bloeiende kornoeljes kunnen zich, als de omstandigheden gunstig zijn, onder de bomen uitzaaien. Ook hier hoef je de jonge plant alleen maar uit de grond te halen en elders in de volle grond uit te planten, of hem een jaar in een pot te houden voordat je hem definitief uitplant. Je voert deze handeling bij voorkeur in het najaar uit.

cornus vermeerderen, cornus vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje vermeerderen, kornoelje stekken, cornus enten

Cornus sanguinea