Bonen telen: tips en trucs

Soorten bonen en hun kenmerken

Een boon, bonen! Bonen zijn er in verschillende variëteiten, elk met hun eigen kenmerken:

• De droogbonen: Ze worden geoogst vanwege hun zaden. Afhankelijk van de variëteit worden ze gedroogd of vers gegeten.
• De draadbonen en bonen zonder draad hebben een zachte textuur, zonder het ongemak van vervelende draden.
• De sperziebonen: De hele peul is eetbaar, waardoor het zeer gewaardeerde groenten zijn die gemakkelijk te bereiden zijn.
• De pronkbonen: Ze staan bekend om hun grote peulen en hun mooie bloemen en kunnen worden gebruikt als droogbonen of sperziebonen.
• De struikbonen en stokbonen: onderscheiden zich door hun groeiwijze. Struikbonen blijven compacter, terwijl stokbonen een steun nodig hebben om omhoog te groeien.

Waar zaai je bonen?

Kies een zonnige plek, maar niet te heet en beschut tegen de wind. Bonen zijn weinig veeleisend en groeien op elke bodem, zelfs op gewone grond, maar geven de voorkeur aan lichte, vruchtbare, weinig kalkrijke en goed gedraineerde bodem. Vermijd een te vochtige of te rijke bodem, die de ontwikkeling van het loof ten koste van de peulen zou bevorderen.

Wanneer bonen zaaien?

Het zaaien van bonen gebeurt na de laatste vorst in de volle grond, van mei tot half augustus, in opgewarmde grond, vanaf april in de zuidelijke streken of vanaf mei meer naar het noorden. Omdat bonen gevoelig zijn voor kou, moet de grond een temperatuur van minimaal 15 °C hebben voordat je ze zaait. Onder een platglasraam of in een tunnel kan het zaaien van bonen al vanaf half maart beginnen.

Hoe zaai je bonen?

Om de bodem voor het zaaien voor te bereiden, maakt u de grond eerst los zonder deze om te keren, met behulp van een grelinette of een spitvork. Verwijder daarna handmatig of met een woelvork het onkruid en egaliseer het oppervlak van de border. U hebt de bodem ruim van tevoren verbeterd met goed verteerde compost of stalmest. De grote zaden worden rechtstreeks in de bodem gezaaid, in rijen of in zaaikuiltjes.

Zaaien in de volle grond

• Laat de bonenzaden de dag vóór het zaaien weken in lauw water om de kieming te bevorderen.
• Maak voren van 3 tot 4 cm diep, met een tussenruimte van 40 cm voor struikbonen en 70 cm voor rassen die stokken nodig hebben.
• Geef langs de voren overvloedig water met een gieter.
• Zaai de zaden in rijen, met een tussenruimte van 5 tot 7 cm, of in zaaikuiltjes met 4 tot 5 zaden, met een onderlinge afstand van 40 cm.
• Dek de zaden af met bodem en gebruik de achterkant van een hark om de grond licht aan te drukken.
• Hervat na de kieming de regelmatige watergift.

Zaaien onder glas

Zorg ervoor dat de bodemtemperatuur minstens 15 °C bedraagt, wat nodig is voor de ontwikkeling van de boon, een groente die gevoelig is voor kou. Plaats de ramen zo dat ze op het zuiden of westen gericht zijn, om zo veel mogelijk zonlicht op te vangen. De ramen moeten tijdens de warmste uren worden gelucht voor een goede luchtcirculatie. Verwijder de bescherming pas wanneer het risico op vorst definitief geweken is.

Bonen verzorgen voor een rijke oogst

Water geven

Bonen hebben geen bijzondere verzorging nodig, behalve eventueel water geven bij droog weer. Geef water bij de voet van de planten, met de gieter dicht bij de grond.

Schoffelen en wieden

Het is nuttig om de planten vanaf het stadium van de eerste twee bladeren aan te aarden. Langs de aanaardingsrij kan een ondiepe vore worden gemaakt om het gietwater gemakkelijker en zuiniger naar de planten te leiden. Geef bij voorkeur water met de tuit van de gieter dicht bij de grond. Zodra de planten goed ontwikkeld zijn, raden wij aan de bodem te mulchen. Want als je de grond onbedekt laat, moet je regelmatig wieden en schoffelen om het verschijnen van ‘onkruid’ te voorkomen.

Stokbonen steunen

Stokbonen of klimmende bonen zoals ‘Phénomène’ of ‘Melissa’ hebben ondersteuning nodig: die kan bestaan uit steunstokken van 2 tot 3 meter hoog, klimnetten, een Canadese tent, een tipi en zelfs planten van maïs waaraan ze zich tijdens hun groei vastklampen. Elk hoog element kan als steun voor dit type boon dienen, waarvan de teelt dan een zeer sierlijk aanzien krijgt.

Lees meer over technieken om planten te steunen in onze adviesfiche.

Wanneer en hoe bonen oogsten?

De oogst

De eerste oogst vindt ongeveer 60 dagen na het zaaien plaats en loopt tot eind oktober. Aarzel niet om het zaaien van bonen elke 15 dagen te spreiden, zodat je tot het einde van het najaar doorlopend kunt oogsten. De oogst vindt bij bonen met helmsteel (in het fijne of extra fijne stadium) ongeveer elke 2 of 3 dagen plaats; je hoeft alleen de peulen los te maken. Verse bonen moeten worden geoogst wanneer de peulen stevig en goed gevormd zijn, voordat ze vezelig worden en beginnen te drogen. Wacht bij dopbonen tot de zaden goed gevormd zijn en de peulen bros zijn geworden. Voor de oogst van droge bonen snijd je de plant helemaal af en hang je deze op een droge, goed geventileerde plaats te drogen.

Bewaartips

Laat bonen die je droog wilt bewaren volledig aan de lucht of op een goed geventileerde plaats drogen voordat je ze opbergt. Doe de bonen in luchtdichte verpakkingen, zoals glazen potten of plastic zakken met een ritssluiting, om ze tegen vocht en ongedierte te beschermen.

• Bewaar verse bonen in de koelkast; daar zijn ze ongeveer een week houdbaar. Je kunt ze ook blancheren (enkele minuten onderdompelen in kokend water en daarna snel afkoelen) voordat je ze invriest. Zo behouden ze langer hun textuur en smaak.
• Droge bonen kunnen enkele maanden tot een jaar worden bewaard op een koele, droge en donkere plaats.

Bestrijding van ziekten en plagen

Bonen groeien meestal zonder problemen. Over het algemeen zijn sperziebonen minder gevoelig voor ziekten. Toch behoren bladluizen en de bonenkever tot de mogelijke plagen. Bladluis aantastingen kunnen gemakkelijk worden beperkt met verneveling van water met daarin zwarte zeep (verdunning 20 %), maar de bestrijding van de bonenkever is ingewikkelder. Geen zorgen: dit insect overwintert in de bonen en de zaden uit de handel worden schoongemaakt, waardoor het risico klein is.

Ziekten komen vrij weinig voor en wanneer ze optreden, zijn ze meestal cryptogaam: echte meeldauw, bonenroest, anthracnose, sclerotiniose… Om ze te voorkomen, geef je het loof geen water en houd je de plantafstand aan.

Bestrijd bij het mozaïekvirus de bladluizen die de plant verzwakken en kies bijzonder resistente variëteiten, zoals ‘Argus’, ‘Castandel’ of ‘Delinel’.

Gunstige plantengemeenschappen

In de moestuin zijn bonen goede buren: ze combineren goed met bijna alle groenten. Bonen combineren heel goed met pompoenen en maïs, maar ook met aubergines, wortels, kool, aardappelen en radijs, omdat ze elkaar beschermen en tegelijk het risico op ziekten verkleinen. Zet ze echter niet naast lookachtigen, zoals prei, knoflook, uien, sjalotten, venkel en andere vlinderbloemigen, zoals doperwten en tuinbonen.