Daphne: planten, telen en verzorgen

Plantkunde

De peperboompje, ook wel ‘Bois Joli’ of ‘Bois Gentil’ genoemd, is een verwant van de ‘Garou’ uit onze bergen. Het is een heester uit de familie van de Thymelaeaceae, afkomstig uit Europa, Noord-Afrika en gematigd Azië. Hij groeit in bossen en struikgewas of in bergachtige gebieden.

Het geslacht omvat ongeveer vijftig soorten heesters met bladverliezend, wintergroen of halfwintergroen loof, maar in Frankrijk worden slechts enkele soorten gekweekt. Daaronder vallen Daphne mezereum, dat uitstekend winterhard is tot -30 °C, Daphne cneorum, een al even winterharde dwergvariëteit, Daphne laureola, die in alle seizoenen groen blijft, en Daphne x burkwoodii, een hoge soort. Ook Daphne alpina hoort erbij, evenals de bekendste soort, Daphne odora, ofwel het geurende peperboompje, dat in Frankrijk een beschermde soort is. Deze laatste is ook de geurigste van de peperboompjes, met name de beroemde cultivar ‘Aureomarginata’.

De nogal uiteenlopende familie omvat kruipende en bodembedekkende variëteiten, zoals Daphne cneorum, die op volwassen leeftijd niet hoger wordt dan 20 cm, terwijl hoge soorten zoals Daphne x burkwoodii tot 1,5 meter hoog en even breed worden.

Het peperboompje groeit zeer langzaam en is een weinig ruimte innemende heester, die goed geschikt is voor kleine tuinen. Voor een heester heeft hij een vrij korte levensduur van 15 tot 30 jaar, afhankelijk van de variëteit.

De groeiwijze van deze kleine heester verschilt per soort: open met rechtopstaande takken, bossig, zeer dicht en rond, soms spreidend of juist liggend. Het min of meer vertakte silhouet draagt dikke, soepele twijgen. Het peperboompje heeft wat tijd nodig om zich te vestigen: de plant ontwikkelt haar wortels zeer langzaam in de bodem. Toch is dit geen heester die je uiteindelijk vergeet: zijn krachtige geur weet je steeds weer aan zijn aanwezigheid te herinneren!

Daphne odora ‘aureomarginata’ – Foto: Peganum

Het peperboompje bloeit bijzonder rijk en, afhankelijk van de soorten en variëteiten, in de winter, het voorjaar of de zomer. Sommige zijn zeer vroeg en openen hun bloemen al in februari (Daphne mezereum var. ‘rubra’, Daphne odora ‘Aureomarginata’), terwijl andere wachten tot het voorjaar in april-mei aanbreekt om zich te laten zien.

De plant krijgt delicate kleine stervormige bloemen met vier vlezige, puntige bloembladen die naar buiten omkrullen. Ze doen een beetje denken aan jasmijnbloemen. De bloemen zijn pastelroze, wit, geel, purper, rood, lavendelkleurig of seringenkleurig. Ze verschijnen vóór het blad en staan aan het uiteinde van de kale twijgen in grote schermen die tot wel dertig bloemen kunnen dragen. Een goed gevestigde plant kan tot 10 bloemboeketten aan elke twijg produceren.

Bloei: Daphne mezereum en Daphne odora

De meeste peperboompjes zijn zeer geurig en verspreiden complexe geuren, die zowel zacht als aards zijn. Deze krachtige, exotische geuren doen denken aan anjer, jasmijn en hyacint, met een kruidige toets van kruidnagel en citroenachtige tonen.

Afhankelijk van de variëteit kan deze uitzonderlijke bloei in juli-augustus tijdelijk onderbroken worden en aan het einde van de zomer, rond september-oktober, min of meer onopvallend opnieuw beginnen, waardoor de plant ongeveer 6 maanden per jaar bloemen heeft. Deze gespreide bloei vult de tuin tot op 20 m afstand met geur en duurt meerdere weken.

Het loof van de peperboompjes is wintergroen, halfwintergroen of bladverliezend, afhankelijk van de soort. De bladeren staan verspreid, zijn enkelvoudig en leerachtig, glad tot behaard, donkergroen of glanzend groen, ovaal tot lancetvormig. Bij dwergsoorten zijn ze enkele centimeters lang, terwijl ze bij de hoogste soorten bijna 10 cm kunnen bereiken. Ze zijn 1 tot 2,5 cm breed en staan in rozetten aan de top van de takken, waarna ze zich over de hele lengte van de eenjarige stengels verspreiden. Bij sommige cultivars is het mooie donkergroene loof bont of geel gerand. Bij andere is het zeer dicht en doet het denken aan laurierblad.

De vruchten van het peperboompje: giftige bessen

De rode, giftige vruchten ontwikkelen zich na de bloemen aan de onbebladerde twijgen van het voorgaande jaar: deze decoratieve bessen zijn felrood, zoals aalbessen, maar kunnen ook wit, oranje of zwartpurper zijn en zijn giftig bij inname. Omdat ze met vruchten kunnen worden verward, wijzen we je hierop als je jonge kinderen hebt.

Deze bosplant voelt zich goed in de halfschaduw en geeft de voorkeur aan schaduwrijke plekken waar het indirecte zonlicht door de bomen wordt gefilterd. Daphne laureola verdraagt diepe schaduw. Peperboompjes zijn perfect voor tuinen op het noorden en noordoosten. Een plek beschut tegen late vorst en koude wind is ideaal.

Hij kan vrijwel overal in Frankrijk worden aangeplant, behalve misschien in een mediterraan klimaat: hij verdraagt geen zeer hoge temperaturen en felle zon. Hij voelt zich uitstekend thuis in een mild en vochtig klimaat, zoals dat van Bretagne.

Hoewel het peperboompje over het algemeen goed winterhard is (het kan vorst van ongeveer -10 tot -15 °C overleven), kun je het beter tegen strenge kou beschermen. Bij strenge vorst kan het loof afvallen, totdat in het voorjaar nieuwe bladeren verschijnen.

Het peperboompje is minder grillig dan Kalmia, maar kwetsbaarder dan Sarcococca. Het is niet erg moeilijk te telen, zolang het maar in een geschikte bodem staat: licht en zuur. Dan bloeit het vele jaren zonder onderhoud te vragen. Het houdt van goed gedraineerde, frisse en lichte bodems. Omdat het zeer gevoelig is voor een teveel aan water, vreest het stilstaand vocht in zware, verdichte en verstikkende grond. Een vrij neutrale of licht zure, humusrijke maar niet overmatig bemeste bodem is zeer geschikt. De soorten D. mezerum en D. cneorum verdragen kalk, terwijl D. odora typisch is voor heidegrond.

Onthoud vooral dat deze plant van gematigdheid houdt: een bodem die niet te nat maar ook niet te droog is, zon die licht gefilterd wordt en humusrijke grond die niet rijkelijk met stalmest is bemest… Bij deze plant draait alles om de juiste dosering!

De verschillende soorten

Er bestaan wereldwijd zo’n vijftig soorten peperboompjes, maar in Frankrijk komen slechts enkele soorten voor. Deze kunnen worden onderverdeeld in lage, dwergvormen en hoge soorten.

De dwergvormen

De compacte dwergsoorten (10-50 cm hoog) zijn perfect voor een koele rotstuin of om in potten te kweken:

• Daphne alpina of Alpenpeperboompje: Dit is een bladverliezende, zeer winterharde soort die voorkomt op rotsen en kalkrijke bergen in de Jura, de Alpen en de Pyreneeën. De geurende witte bloemen verschijnen in april-juni, na het blad. De plant heeft een lage groeiwijze van 20 tot 50 cm.
• Daphne cneorum of steenroosje: Deze lage heester kenmerkt zich door zijn kruipende groeiwijze en fijne wintergroene loof. Hij wordt niet hoger dan 30 cm. In april-mei verschijnen schermen met karmijnroze bloemen die sterk naar anjers geuren.
• Daphne sericea: Met zijn compacte of uitgroeiende, ronde groeiwijze en wintergroene loof is deze soort perfect als randbeplanting in een border of in een rotstuin. In mei bloeien de anjergeurende bloemen. Ze zijn eerst purperroze en worden lichter naarmate de bloei vordert.
• Daphne arbuscula: Deze half kruipende dwergheester (10-15 cm hoog) heeft wintergroene bladeren en takken die in mei-juni rijkelijk bloeien met donkerroze bloemen.
• Daphne jasminea: Een half kruipende, sterk vertakte en wintergroene soort met fijne, geurende, stervormige witte bloemen.

Verschillende soorten dwergvormen van Daphne

De hoge soorten

Ze zijn perfect voor een border met zuurminnende planten of als solitair, maar om optimaal van hun geur te genieten, zet je ze het best vlak bij het huis of een pad.

• Daphne odora of peperboompje: Dit is de geurigste en een van de vroegst bloeiende soorten. Deze heester van 1,20-1,50 m hoog, met een spreidende groeiwijze, produceert van januari tot maart zeer geurende roze bloemen aan de uiteinden van de takken. Hij is zeer gevoelig voor vorst: het wintergroene loof overleeft geen al te strenge winters. Daphne odora is voorbehouden aan een zacht klimaat. Er zijn variëteiten met witte bloemen, Daphne odora ‘Alba’, of met goudgerand blad en lichtroze tot purperroze bloemen, Daphne odora ‘Aureo Marginata’. Deze cultivar is bestand tegen -10 °C en is een uitstekende zuurminnende plant voor een standplaats op het noorden of noordoosten.
• Daphne mezereum: Deze soort is kleiner dan Daphne odora, want hij wordt niet hoger dan een meter, maar daar staat een goede winterhardheid tegenover. Nog voordat de bladverliezende bladeren verschijnen, tooit de plant zich van eind februari tot maart met rechtopstaande bundels lilaaroos gekleurde bloemen, die eveneens zeer geurig zijn. De bloemen bevinden zich slechts op een deel van de lengte van de tak, waardoor de plant er uniek uitziet. In de zomer draagt hij rode vruchten. Daphne mezereum ‘Rubra’ is de bekendste cultivar: deze heeft een purperroze bloei met een bedwelmende geur.
• Daphne x burkwoodii: Deze compacte struik met half wintergroen blad is een van de grootste soorten en kan tot 1,50 m hoog worden. De lichtroze, geurende bloemen verschijnen in mei. Hij is krachtig groeiend en zeer winterhard.
• Daphne laureola of zwart peperboompje: Deze soort kan 40 cm tot bijna 1,20 m hoog worden. De sierwaarde zit in het zeer decoratieve loof, dat in elk seizoen groen en glanzend blijft. De geelgroene bloei duurt lang.

De variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Andere interessante variëteiten

Daphne mezereum rubra - Peperboompje

mooie, weinig bekende opgaande heester met een zeer geurige, soms bedwelmende paarsroze winterbloei.

• Bloeitijd februari, maart
• Uiteindelijke planthoogte 1,20 m

Productfiche bekijken

Daphne odora Aureomarginata - Peperboompje

Lange, vroege en zeer geurige bloei die de tuin binnen een straal van 20 m heerlijk laat geuren!

• Bloeitijd februari, maart
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Daphne Perfume Princess - Peperboompje

De vroegst bloeiende en rijkst bloeiende van de Daphne's!

• Bloeitijd februari tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1,20 m

Productfiche bekijken

Daphne transatlantica Pink Fragrance

een mooie variëteit met een compacte, zeer bossige groeiwijze en een uitbundige bloei.

• Bloeitijd mei tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Daphne Eternal Fragrance - Peperboompje

Deze plant heeft een zeer lange geurende bloei

• Bloeitijd mei tot november
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Daphne odora Aureomarginata - Peperboompje

we houden van zijn lange, vroege en zeer geurige bloei die de tuin binnen een straal van 20 m heerlijk laat geuren! Onze favoriet!

• Bloeitijd februari, maart
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Daphne Eternal Fragrance - Peperboompje

• Bloeitijd mei tot november
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Daphne burkwoodii Somerset - Peperboompje

Groeikrachtige, halfwintergroene tot bladverliezende heester, bestand tegen -20 °C.

• Bloeitijd mei, juni
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Planten

Waar planten?

Peperboompjes kunnen bijna overal in Frankrijk worden geplant, behalve misschien in een mediterraan klimaat, omdat ze zowel slecht tegen grote hitte als tegen felle zon kunnen. Ze houden van een mild en vochtig klimaat, zoals in Bretagne. Het peperboompje groeit langzaam en is een compacte heester, die zeer geschikt is voor kleine tuinen of stadstuinen.

Het peperboompje heeft tijd nodig om aan te slaan. Het verdraagt verplanten zeer slecht en daarom kun je het beter meteen een definitieve standplaats geven.

Je kweekt het op een eerder schaduwrijk plekje in de tuin: in de halfschaduw, beschut tegen direct zonlicht, aan de voet van bomen die voor weldadige koelte zorgen. Het staat liever op een open plek dan beschut tegen een muur: het heeft ook lucht nodig. Peperboompjes zijn perfect voor tuinen op het noorden en noordoosten.

Het is niet moeilijk om te kweken als je over lichte en eerder zure grond beschikt.

Plant het in vochthoudende grond, maar op een plek waar het water nooit blijft staan en die beschut is tegen koude tocht. Het houdt van een humusrijke, eerder neutrale of licht zure bodem… Waar het bang voor is, zijn zware, verdichte en verstikkende bodems. Houd er overigens rekening mee dat sommige soorten, zoals D. mezereum, het prima doen in kalkrijke bodem.

Het peperboompje kan zowel in een border, als solitair of in een pot worden gebruikt. Plant hoge soorten op een bosrijke of beschutte plek, om een haag aan te vullen, en lage planten in een rotstuin of als randbeplanting in een border op een plek in de halfschaduw. Plant het dicht bij het huis om zo veel mogelijk van de geur te genieten.

In een pot is het het hele jaar door een mooie decoratieve plant, als je kiest voor compacte variëteiten met wintergroen, glanzend groen loof, zoals Daphne alpina, Daphne arbuscula of Daphne jasminea.

Wanneer planten?

Peperboompjes plant je bij voorkeur in het najaar in streken met zachte winters, of in het voorjaar in de rest van het land, vooral in het noorden van Frankrijk.

Hoe plant je het peperboompje?

Omdat peperboompjes niet van verplanten houden, vind je in de boomkwekerij alleen jonge planten. Het planten is heel eenvoudig, maar vereist wel enkele voorzorgsmaatregelen die ervoor zorgen dat de plant goed aanslaat:

• Maak een ruim plantgat dat minstens drie keer zo groot is als de wortelkluit.
• Pas goed op dat je de wortelkluit niet beschadigt bij het planten.
• Voeg indien nodig grind toe aan de bodem van het plantgat om voor een goede waterafvoer te zorgen (de wortels houden niet van stilstaand vocht en zijn bijzonder gevoelig voor aantasting door Phytophthora), over een diepte van ongeveer twintig centimeter. Meng goed verteerde compost of heidegrond door de tuingrond.
• Breng organische mulch aan of plant kleine vaste planten om de voet van de plant te beschermen en minder water te hoeven geven: de wortels blijven in de zomer graag koel.
• Geef vanaf het planten en gedurende de eerste twee jaar water, zolang de plant nog moet aanslaan, maar niet te veel. Bij aanhoudende droogte zijn enkele gietbeurten in de zomer voldoende zodra de temperatuur boven de 25 °C komt. Eenmaal goed geworteld en gemulcht is de plant redelijk goed bestand tegen droogte.

Teelt in potten

Peperboompjes doen het prachtig in pot! Kies wintergroene variëteiten en zeer compacte vormen, zoals Daphne alpina, Daphne arbuscula, Daphne jasminea, Daphne petrea. Zorg absoluut voor een rijke, vochtige, zeer goed doorlatende grond, want het peperboompje verdraagt geen stilstaand vocht. Kies vanaf het begin een grote pot van ongeveer dertig liter, want het is een gevoelige plant die niet erg van verpotten houdt. In pot verdraagt het peperboompje zelfs tijdelijke droogte niet. Het peperboompje heeft het hele jaar door water nodig als het in potten wordt geteeld. Laat in de zomer wel minstens 24 uur tussen twee gietbeurten zitten, zodat de grond kan opdrogen. In de winter verdraagt het meer droogte; geef dan om de drie weken water. Vanaf het tweede teeltjaar is bemesting welkom.

→ Lees meer over de teelt van Daphne in pot in ons advies!

Het peperboompje ‘Eternal Fragrance’ is zeer geschikt voor de teelt in pot

Onderhoud en snoei

Eenmaal de daphne goed is aangeslagen, heeft hij maar weinig verzorging nodig. Om de vruchtbaarheid van het substraat op peil te houden, kunt u jaarlijks wat compost rond de voet van de plant inwerken door de grond oppervlakkig met een handklauw los te maken. Strooi daarna een flinke laag organische mulch uit om de wortels tijdens de zomerse warmte koel te houden.

Omdat de groei traag is, is snoei niet nodig. Snoei alleen om eventuele dode takken te verwijderen of om de omvang enigszins te beperken. Let wel op: een sterke snoei wordt niet verdragen en kan in het ergste geval de hele plant doen afsterven.

Mogelijke ziekten

Het peperboompje is matig bestand tegen ziekten en is vooral gevoelig voor schimmelziekten die door schimmels worden veroorzaakt. Zijn belangrijkste vijand is Phytophthora, een bodemschimmel die de plant even plotseling als ingrijpend kan doden.

Phytophthora, letterlijk ‘plantenvernietiger’ in het Grieks, ontwikkelt zich bij aanhoudend vocht, dat wordt bevorderd door te vaak water geven en samengaat met temperaturen rond 15 – 16 °C. De rotting begint bij de wortelhals en de wortels, waardoor deze hun essentiële rol bij de aanvoer van water en voedingsstoffen niet meer kunnen vervullen. Vervolgens verkleurt het loof, wordt het bruin of rood en droogt het uit. De plant sterft snel af. Er bestaat geen bestrijdingsmethode, maar deze problemen zijn zeldzaam als de kweekadviezen worden opgevolgd: plant in gezonde bodem, voorkom een teveel aan water in de bodem en verbeter de drainage. Heeft de aantasting ondanks deze voorzorgsmaatregelen toch plaatsgevonden, trek de aangetaste planten dan uit en verwijder de grond rond hun wortels. Plant nooit opnieuw gevoelige soorten op dezelfde plek.

Daarnaast kan het peperboompje soms worden aangetast door Marssonina daphnes, een virus dat eveneens een snelle dood van de plant veroorzaakt: het wordt bestreden door in het voorjaar een fungicide te vernevelen.

Vermeerdering

Als uw heester vruchten draagt, kunt u zaaien proberen, maar dit is moeilijk te laten slagen en we raden het niet aan.

• Door afleggen

Afleggen is de eenvoudigste en minst omslachtige methode om het peperboompje te vermeerderen, maar het duurt erg lang. Leg in het voorjaar een van de takken neer door deze naar de bodem te buigen en een deel ervan met aarde te bedekken, zodat het wortels kan vormen. Steun het bovengrondse deel. Aan het einde van de zomer kunt u de aflegger van de moerplant scheiden als deze voldoende wortels heeft gevormd, door de stengel door te knippen op de plaats waar deze in de bodem dringt.

• Door stekken

Omdat de levensduur van het peperboompje plotseling kan worden verkort door een aantasting van Phytophthora, is het verstandig regelmatig stekken te nemen. Neem na de bloei, in augustus-september, halfhoutige of halfverhoute takken van 10 tot 20 cm (dat wil zeggen van stengels die in het voorjaar zijn gegroeid en vanaf juli-augustus beginnen te veranderen van zacht hout in hard hout). Plant ze in een licht en goed doorlatend substraat. Bevochtig de stek regelmatig met een plantenspuit. Zet ze in kweekpotjes zodra ze wortels heeft gevormd. Laat ze vorstvrij overwinteren: een constante temperatuur van minimaal 20 °C is noodzakelijk om in 8 tot 10 weken wortels te vormen. Plant ze het volgende voorjaar in de volle grond.

Daphne combineren

Plant hem samen met vroegbloeiende bollen en planten voor halfschaduw, zoals varens, heideplanten, purperklokjes of Ophiopogons.  

De Daphne kan zowel in een border als solitair of in een grote pot worden gebruikt. Plant hoge soorten in lichte schaduw op een beschutte, bosrijke plek en lage planten (Daphne alpina, Daphne arbuscula of Daphne jasminea) in koele rotstuinen of langs de rand van een border. In combinatie met weinig woekerende bodembedekkers zoals Pachysandra terminalis is hij goed beschermd tegen droogte. Plant hem dicht bij het huis om optimaal van zijn geur te genieten. Hij komt uitstekend tot zijn recht in een border met heidegrond, samen met andere Daphne’s, herfstcamelia’s, bladverliezende azalea’s en hortensia’s. Creëer een verfijnde scène met een kleine Japanse esdoorn en varens… of juist een heel originele combinatie met de Leptospermum ‘Karo Pearl’ en de Calycanthus ‘Venus’. Plant onderaan heideplanten en kleine vroegbloeiende bollen (winterakoniet, narcissen, krokussen) voor een harmonieus en bloemrijk tapijt.

Een originele combinatie: Daphne x transatlantica ‘Pink Fragrance’, Leptospermum ‘Karo Pearl Star’, Calycanthus ‘Venus’ en onderaan: Ophiopogon planiscapus, Dryopteris filix-mas en het purperklokje ‘Berry Smoothie’

Aarzel ten slotte niet om zijn heerlijke geur mee naar binnen te nemen: de bloeiende takken zijn ook prachtig in voorjaarsboeketten, gecombineerd met die van Japanse sierkweeën of Prunus.

→ Ontdek in onze adviesfiche nog meer ideeën om de Daphne te combineren!