Rhodocoma: planten, kweken en verzorgen

Plantkunde

De Rhodocoma omvatten 8 soorten uit Zuid-Afrika, voornamelijk uit de regio rond de Kaap. Ze komen onder andere voor in het fynbos, een kenmerkende vegetatieformatie met een mediterraan klimaat en bodems die arm zijn aan organische stof. Daar groeien veel protea’s, restio’s en heideachtigen, maar ook vetplanten, bolgewassen, composieten… Rhodocoma’s zijn nog zeldzame planten in tuinen, hoewel ze mooie sierkwaliteiten hebben. In de teelt komen vooral de Rhodocoma capensis en de Rhodocoma gigantea voor.

Rhodocoma behoort tot de planten die doorgaans restio worden genoemd, net als Elegia capensis of Thamnocortus, omdat ze tot de familie van de Restionaceae behoren. Het zijn kruidachtige eenzaadlobbigen (monocotylen), waartoe meer dan 400 soorten uit het zuidelijk halfrond behoren (Zuid-Afrika, Australië, Nieuw-Zeeland, Madagaskar, Chili…). Bekijk ons volledige assortiment restio’s door hier te klikken.

Etymologisch komt de naam restio van het Latijnse restis: ‘touw’, omdat de zeer stevige stengels van sommige soorten gebruikt konden worden om touwen te maken. Sommige restio’s werden ook gebruikt voor daken van riet of voor bezems… De naam Rhodocoma komt van het Griekse rhodo: roze, en kome: haren, een verwijzing naar de roze en geveerde bloemen van de vrouwelijke planten. Rhodocoma capensis kreeg deze naam omdat de soort afkomstig is uit de voormalige provincie de Kaap in Zuid-Afrika, die tegenwoordig ongeveer de helft van het grondgebied van Zuid-Afrika beslaat.

Detail van de stengels van Rhodocoma capensis. Ze dragen geen echte bladeren: die zijn bij de knopen gereduceerd tot bruine schubben. (foto’s: Krzysztof Golik / Krzysztof Ziarnek / Adobe Stock)

Rhodocoma’s zijn grote vaste planten met een dichte groeiwijze, die pollen rechtopstaande stengels vormen. Deze stengels zijn lang, stevig en sierlijk uitwaaierend, waardoor de plant een zeer elegante uitstraling krijgt. Ze zijn gebogen en bij jonge planten schuin, maar worden na verloop van tijd steeds rechter en meer rechtopstaand. Hun silhouet doet denken aan riet of aan hoge grassen zoals Miscanthus. Rhodocoma capensis wordt 1 tot 2 m hoog, terwijl Rhodocoma gigantea een hoogte van 2,50 tot 3 m kan bereiken. Hun stengels zijn stevig en hebben duidelijk zichtbare knopen, zoals bij bamboe, waaruit talrijke fijne, geveerde en zeer dichte zijtakken ontspringen. Dat geeft Rhodocoma een sierlijke en lichte uitstraling. Net als paardenstaarten hebben Rhodocoma’s geen echte bladeren: die zijn bij de knopen gereduceerd tot kleine bruine schubben. Het zijn de groene stengels die aan fotosynthese doen. Het ontbreken van bladeren is een aanpassing aan droogte: hierdoor wordt de verdamping beperkt en dus ook het waterverlies.

Rhodocoma’s bloeien aan het einde van het voorjaar of aan het begin van de zomer, tussen mei en juli, afhankelijk van het klimaat en de gekweekte soort. Rhodocoma-planten zijn mannelijk of vrouwelijk en vormen dus verschillende bloeiwijzen. De vrouwelijke bloeiwijzen zijn kort en rechtopstaand, met bloemen met roze en geveerde stijlen, terwijl de mannelijke bloeiwijzen lang en gebogen zijn, met bruine aartjes die naar de grond hangen.

Net als bij andere Restionaceae vindt de bestuiving plaats door de wind, die het stuifmeel van de mannelijke planten naar de bloemen van de vrouwelijke planten brengt. Dat verklaart ook waarom de bloemen van restio’s onopvallend en niet erg kleurrijk of geurend zijn… De kleuren en geuren van bloemen hebben immers als enige functie het aantrekken van insecten en andere dieren die voor de bestuiving zorgen.

Rhodocoma vormt zeer kleine, ovale en bruine zaden. Wanneer ze rijp zijn, vallen ze op de grond en wachten ze tot de omstandigheden geschikt zijn om te kiemen. In Zuid-Afrika komen branden vaak voor in het fynbos: Rhodocoma’s hebben zich hier van nature aan aangepast en hun zaden hebben de passage van vuur nodig om te kunnen kiemen.

De wortels van Rhodocoma zijn kwetsbaar en de plant houdt er niet van om verplaatst te worden. Kies daarom zorgvuldig de standplaats voordat je de plant in de tuin zet.

De mannelijke bloeiwijzen van Rhodocoma gigantea en de zaden van Rhodocoma capensis. (foto’s: Krzysztof Ziarnek / Omar Hoftun)

Belangrijkste variëteiten

De populairste variëteiten

In de teelt komen voornamelijk de twee soorten Rhodocoma capensis en Rhodocoma gigantea. voor.

Rhodocoma capensis - Restio

Afkomstig uit de Kaapprovincie in Zuid-Afrika is dit een zeer fraaie rhodocoma, die dichte pollen vormt van rechtopstaande en sierlijk gebogen stengels. Eenmaal goed gevestigd is hij redelijk winterhard en verdraagt hij temperaturen tot – 12 °C.

• Bloeitijd mei, juni
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Rhodocoma gigantea - Restio

Zoals zijn naam al aangeeft, is dit een monumentale rhodocoma, die tot 2,50 m en soms zelfs 3 m hoog wordt. Hij vormt opgaande pollen met stengels die vertakken in zeer fijne, lichtgroene twijgen. Hij is vorstgevoeliger dan de Rhodocoma capensis.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 2,50 m

Productfiche bekijken

Ontdek ook de andere restio’s, die sterk lijken op de Rhodocoma’s.

Planten

Waar planten?

Oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Afrika houdt de Rhodocoma van warmte en zon. Hij groeit in de fynbos, waar de bodems arm zijn aan organische stof en eerder zuur, klei- of zandachtig zijn. Zoek in de tuin een plek in de volle zon voor deze plant (hoewel hij ook lichte schaduw verdraagt). Plant hem in goed doorlatende, eerder arme, neutrale of zure grond. Hij houdt niet van zware, verdichte en drassige grond.

Rhodocoma’s houden van zachte klimaten die in de winter niet te koud zijn. Het zijn ideale planten voor tuinen aan zee, temeer omdat ze zonder problemen wind en zeewind verdragen. Eenmaal gevestigd zijn ze echter bestand tegen temperaturen tussen – 8 en – 10 °C, in goed doorlatende grond (en de Rhodocoma capensis zelfs tot – 12 °C).

Kies hun standplaats zorgvuldig, want eenmaal geplant houden Rhodocoma’s er niet van om verplant te worden. Rhodocoma’s vinden bijvoorbeeld een plek in een exotische border, waar hun silhouet hoogte en structuur brengt, of in een tuin met Australische planten. Het zijn sierlijke en zeer decoratieve planten.

Rhodocoma’s kunnen ook in een pot worden gekweekt: zo kun je ze in de winter gemakkelijk beschut zetten en de rest van het jaar op een terras plaatsen, waar ze eenvoudig voor een exotische en sierlijke sfeer zorgen. Voor het planten in een pot raden we de Rhodocoma capensis aan, die bescheidener van formaat is dan de R. gigantea.

Wanneer planten?

We raden aan om de Rhodocoma in het voorjaar te planten, rond april. In streken waar weinig kans op vorst is, zoals rond de Middellandse Zee, kan de rhodocoma ook in het najaar worden geplant.

Hoe planten?

Ga bij het planten van een rhodocoma voorzichtig te werk, zodat je de wortels niet te veel verstoort.

In de volle grond:

1. Begin door de wortelkluit in een bak met water te zetten, zodat deze opnieuw vocht opneemt.
2. Graaf intussen een plantgat dat ongeveer drie keer zo groot is als de wortelkluit.
3. Doe er wat grond in die je met grof zand hebt gemengd om de drainage te verbeteren.
4. Haal de Rhodocoma uit de pot en plant hem.
5. Vul rondom aan met substraat.
6. Geef royaal water.

In een pot:

1. Neem een grote pot met drainagegaten.
2. Breng onder in de pot een drainerende laag aan, bijvoorbeeld van grind of kleikorrels.
3. Breng vervolgens een mengsel aan van potgrond, tuingrond en zand.
4. Plaats de Rhodocoma goed in het midden van de nieuwe pot.
5. Vul verder aan met substraat en druk dit licht aan.
6. Geef royaal water.

Rhodocoma capensis

Onderhoud

De Rhodocoma’s vragen maar weinig onderhoud en zijn niet gevoelig voor ziekten en plagen. In de zomer, tijdens droogteperiodes, waarderen ze wel enkele gietbeurten. Geef bij voorkeur regenwater in plaats van leidingwater, dat voor de plant mogelijk te kalkrijk is. Aarzel ook niet om mulch rond de pol aan te brengen, bijvoorbeeld van pijnboomschors, zodat de bodem langer vochtig blijft.

In de winter kunt u de Rhodocoma tegen de kou beschermen door hem in vliesdoek te wikkelen en een dikke laag mulch rond de voet, rondom de pol, aan te brengen.

Als u merkt dat sommige stengels in de winter door vorst zijn beschadigd, kunt u ze kort terugsnoeien.

Onderhoud van een Rhodocoma in pot:

Als u hem in een pot kweekt, kunt u hem voor de winter gerust op een vorstvrije plek zetten. Zet de Rhodocoma in het voorjaar weer op uw terras, in de volle zon.

Denk er in een pot aan om hem regelmatig water te geven, want het substraat droogt sneller uit dan in de volle grond. Laat echter geen water in de schotel staan. Geef in het najaar en de winter minder water.

Wij adviseren u om de Rhodocoma om de twee jaar te verpotten. Zo ververst u het substraat en krijgt de plant meer ruimte om zich te ontwikkelen. In de jaren waarin u hem niet verpot, kunt u de bovenlaag vervangen door een beetje substraat uit de bovenste centimeters te verwijderen en wat nieuwe potgrond toe te voegen.

Vermeerderen

Zaai

De Rhodocoma kan uit zaad worden vermeerderd. Het zaad is echter niet gemakkelijk te oogsten, omdat het klein is en snel op de bodem valt zodra het rijp is. Bovendien heeft het specifieke omstandigheden nodig om te kiemen.

In Zuid-Afrika komen in de fynbos regelmatig branden voor, en de Rhodocoma’s zijn daaraan aangepast. Het vuur heft de rustperiode van hun zaad op, waardoor het kan kiemen. Je moet het vuur dus nabootsen, bijvoorbeeld door as door het substraat te mengen.

1. Laat het zaad 24 uur weken in water waaraan je een theelepel as hebt toegevoegd, om de kieming te bevorderen.
2. Vul een pot met zaai- en stekgrond (of een mengsel van potgrond en zand) waaraan je een beetje as hebt toegevoegd.
3. Druk de grond licht aan en maak het oppervlak egaal.
4. Zaai het zaad.
5. Bedek het met een dun laagje substraat.
6. Geef water.

Zorg ervoor dat het substraat tot de kieming licht vochtig blijft.

Scheuren

De Rhodocoma kan ook aan het einde van de winter of aan het begin van het voorjaar worden gescheurd.

1. Kies een grote, goed ontwikkelde plant.
2. Graaf rondom de plant om hem uit de grond te halen.
3. Splits hem met een spade of snoeischaar in meerdere pollen. Elke pol moet groot genoeg zijn, want na het scheuren doet de Rhodocoma er lang over om zich te ontwikkelen.
4. Plant de pollen opnieuw op een andere plek of in een pot.

Combineren

Met hun imposante silhouet zijn Rhodocoma’s perfect om een tuin in exotische stijl samen te stellen. Combineer ze met planten met een weelderige groei, zoals palmen en bamboes, de bananenplant Musa basjoo, de Datisca cannabina, de Fatsia japonica en de Tetrapanax. Zo creëer je een prachtig groen decor dat aan een tropische jungle doet denken! Kies voor de bloei warme tinten (geel, oranje, rood, purper…): denk bijvoorbeeld aan kniphofia’s, montbretia’s, canna’s en daglelies.

In streken met een relatief koel klimaat, bijvoorbeeld ten noorden van de Loire, kun je Rhodocoma in een pot kweken en op je terras zetten om een prachtig zomers decor samen te stellen. Kies de Rhodocoma capensis en zet de pot op het terras, samen met andere planten die je in een bak kunt kweken en overwinteren, zoals de Gloriosa superba, de Strelitzia reginae, en ook palmen, passiebloemen, lantana’s, abutilons en cordylines. In het najaar kun je al deze planten onderbrengen in een vorstvrije en lichte beschutting om ze tijdens het koude seizoen tegen de kou te beschermen.

Rhodocoma is perfect om een exotische tuin met andere Australische planten samen te stellen. Kniphofia ‘Fiery Fred’, Rhodocoma capensis, Anigozanthos, Dietes grandiflora, Leptospermum scoparium (foto J. Tann) en Libertia ixioides ‘Taupo Blaze’ (foto M. Hansen)

Rhodocoma is ideaal voor het samenstellen van een tuin met Australische planten. Het gaat hierbij om planten uit Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika, die zijn aangepast aan warme, droge klimaten en arme, eerder zure bodems. Denk bijvoorbeeld aan protea’s, zoals Grevillea, Leucadendron en Protea. Geniet van het zeer sierlijke blad van dasylirion, de Cordyline australis, Libertia ixioides en Phormium tenax! Wat de bloei betreft, kun je bijvoorbeeld denken aan Watsonia, Dietes grandiflora, Anigozanthos flavidus en Leptospermum. Zo krijg je een mooie, zowel sierlijke als exotische tuin!

Raadpleeg voor meer advies en informatie onze fiche « Australische planten planten en kweken »