Herbe de la Pampa, Cortaderia: planten en onderhoud

Beschrijving en plantkunde

De Cortaderia, ook wel pampasgras genoemd, dat ook de naam Gynerium draagt, is een overblijvend siergras dat tot de Grassenfamilie (Poaceae) behoort, net als haver en tarwe. De plant komt oorspronkelijk uit Nieuw-Zeeland en de uitgestrekte graslanden van Zuid-Amerika, waar ze haar Nederlandse naam aan dankt, en groeit op braakliggend land en in vochtige, zanderige gebieden. Nadat de plant in de jaren 70 erg populair was in tuinen, is ze daaruit ontsnapt. In sommige regio’s, met name in de kustgebieden van Bretagne, blijkt pampasgras invasief te zijn, met grote ecologische schade en een bedreiging voor de inheemse flora tot gevolg.

Het geslacht omvat ongeveer twintig soorten, waarvan Cortaderia selloana en haar cultivars het meest verbreid zijn. Cortaderia richardii, ook wel “herbe de la pampa richardii” genoemd, is kleiner en bloeit eerder dan de soort selloana.

Deze grote kruidachtige vaste plant vormt grote, dichte en rechtopstaande pollen met een licht gebogen groeiwijze, van 0,70 m bij de zeldzame kleinblijvende variëteiten tot 3 m hoog, en soms tot wel 5 m hoog in bloei, met bijna dezelfde diameter op de grond. Door haar imposante afmetingen is ze geschikt voor ruime tuinen. In een zacht klimaat kan ze woekeren en moeilijk in toom te houden zijn. Daarom moet je goed nadenken over de plek waar je haar plant.

Het blad is bladverliezend of wintergroen in een zacht klimaat en vormt een stevig geheel dat bij het minste zuchtje wind ritselt. De plant heeft zeer smalle, lijnvormige, ruwe bladeren met zeer scherpe randen die aan de uiteinden terugkrullen. Deze bladeren zijn 1 tot 3 m lang en 1 cm breed. Ze zijn groen tot grijsgroen-blauw, soms, zoals bij de cultivar ‘Aureolineata’, helder groen met gele strepen. Het loof is marcescent: het droogt aan de plant en blijft zitten zonder af te vallen.

Uit het hart van deze grasachtige begroeiing steken aan het einde van de zomer grote, rechtopstaande en pluimvormige bloeiwijzen fier boven aan de lange halmen uit; ze blijven de hele winter staan. Ze worden gedragen door stevige, zeer windbestendige, cilindervormige stengels die soms 3 m hoog worden en zijn 30 tot 60 cm lang. Deze lichte, zeer compacte en zijdeachtige pluimen bestaan uit talrijke kleine aartjes. Ze zijn meestal zuiver wit tot crèmewit met een zilveren glans, maar bij Cortaderia selloana ‘Rosea’ zachtroze en bij ‘Rendatleri’ purperroze.

Eenmaal uitgebloeid blijven deze lichte pluimen het hele koude seizoen elegant en zeer decoratief en komen ze gemakkelijk tot hun recht in verse of droogboeketten.

Pampasgras is een tweehuizige soort. Dat betekent dat er mannelijke en vrouwelijke bloemen zijn. Beide zijn nodig voor de voortplanting. Bij vruchtvorming zitten de vrouwelijke pluimen vol met zeer veel lichte zaden, die zich gemakkelijk door de wind laten verspreiden, soms over meer dan 25 km. Dat verklaart het bijzonder invasieve karakter van deze vaste plant.

Cortaderia selloana

Pampasgras is een weinig veeleisend siergras, winterhard tot -10 à -15 °C, bestand tegen wind en gemakkelijk te telen in de zon of halfschaduw, in gewone tuingrond, zelfs arme grond, al geeft de plant de voorkeur aan tamelijk rijke en vochtige bodems.

Door haar imposante ontwikkeling is de plant vooral geschikt voor grote tuinen, al bestaan er variëteiten die niet hoger worden dan 1,20 m. Met haar strakke en elegante uitstraling zorgt ze altijd voor lichtheid en beweging. Ze komt goed tot haar recht wanneer je haar in grote partijen of in een bloemenborder plant, tussen bomen en heesters.

Belangrijkste soorten en variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Cortaderia selloana - Pampasgras

Dit is de bekendste van het geslacht! Dit grote wintergroene siergras vormt aan het einde van de zomer grote zilveren pluimen. Mooi in grote partijen of in een bloemenborder.

• Bloeitijd oktober tot december
• Uiteindelijke planthoogte 1,80 m

Productfiche bekijken

Cortaderia selloana Sunningdale Silver - Pampasgras

Deze cultivar valt op door de bijzonder dichte zilveren pluimen. Prachtig in grote partijen of in een grote border.

• Bloeitijd september tot december
• Uiteindelijke planthoogte 2 m

Productfiche bekijken

Cortaderia selloana Rosea - Pampasgras

Deze variëteit valt op door haar lange, zijdeachtige pluimen in een mooie babyroze tint. Plant haar solitair, langs een border of in een heesterborder.

• Bloeitijd september tot december
• Uiteindelijke planthoogte 1,80 m

Productfiche bekijken

Cortaderia richardii - Pampasgras

Dit is een kleinere, compactere variëteit die eerder bloeit dan de soort sellona. Laat haar uitkomen in een border of als haag, in plaats van solitair.

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 2 m

Productfiche bekijken

Cortaderia selloana Pumila - Pampasgras

Een prachtige variëteit die iets lager en iets minder winterhard is dan de andere. Ze is alleen geschikt voor zachte klimaten. Perfect voor tuinen aan zee.

• Bloeitijd september tot december
• Uiteindelijke planthoogte 1,20 m

Productfiche bekijken

Planten

Waar plant je pampasgras?

Afkomstig uit streken met een vochtig klimaat in de winter en warme zomers, houdt pampasgras bijzonder veel van zandige gebieden en kusttuinen die aan wind en opspattend zeewater zijn blootgesteld. Het heeft zich dan ook zeer snel langs de Bretonse kust verspreid. Het is een sterke en redelijk winterharde grassoort die -10 tot -15 °C verdraagt in goed doorlatende grond. Je kunt de plant beter tegen de kou beschermen en op een beschutte standplaats planten in een klimaat met strenge winters en zwaardere vorst.

Omdat het geen veeleisende vaste plant is, neemt ze genoegen met vrijwel alle grondsoorten, zelfs arme, droge of vochtige, zandige of zoute bodems, behalve te zware grond die in de winter water vasthoudt. De plant is bestand tegen droogte en verdraagt zelfs halfdroge omstandigheden. Ze groeit zowel in de zon als in de halfschaduw. In vochthoudende maar zeer goed doorlatende grond groeit ze echter krachtiger.

Geef de plant de ruimte om zich te ontwikkelen, want onder gunstige omstandigheden kunnen de pluimen 4 of 5 m hoog worden!

Met zijn zeer exotische uitstraling, luchtige pluimen en lichte begroeiing is pampasgras een architectonische grassoort. Het komt tot zijn recht in vrijwel elke tuin, behalve misschien in de kleinste, zowel in natuurlijke en wilde tuinen als in meer eigentijdse, moderne en strakke buitenruimtes.

De hoogste variëteiten worden in het midden of achteraan in heesterborders geplant, waar ze structuur en een levendig reliëf aan geven. De lagere variëteiten kunnen langs een pad of in een rotstuin worden geplant.

Ook solitair op een gazon kan de plant worden toegepast, hoewel deze buitenmaatse vaste plant beter tot haar recht komt wanneer ze in grote partijen wordt geplant om uitgestrekte velden met pampasgras te vormen, vooral als je veel ruimte hebt.

Ook bij een vijver is ze prachtig.

Wanneer plant je pampasgras?

Het planten van Cortaderia of pampasgras gebeurt bij voorkeur in het voorjaar, van maart tot mei, waarbij perioden met strenge vorst of hoge temperaturen worden vermeden.

Hoe plant je pampasgras?

Je kunt pampasgras ook in grote partijen planten, met 1 plant per m², voor een spectaculair effect. Bescherm je handen met dikke handschoenen wanneer je deze grassoort vastpakt, want de bladeren zijn bijzonder scherp.

• Graaf een plantgat van 0,60 m in alle richtingen
• Leg bij zware of zeer vochtige grond een laag grind op de bodem van het plantgat
• Zet de plant in het midden van het plantgat
• Vul het plantgat, druk de grond aan en geef overvloedig water
• Geef om de 15 dagen één tot twee keer water om het aanslaan te bevorderen

Ontdek al onze adviezen om een grassoort goed te planten op ons blog!

Cortaderia richardii: een kleinere, compactere en vroegere soort dan C. selloana

Pampasgras, een invasieve plant in sommige regio's

Zeer decoratief, zelfs spectaculair, pampasgras is uit de tuinen ontsnapt en heeft bepaalde delen van onze kust gekoloniseerd. Elke plant kan meer dan een miljoen zaden produceren, die in zijn bloeihalmen zitten. De bestuiving wordt door de wind verzorgd en zijn bijzonder lichte zaden worden over een afstand van meer dan 25 km verspreid.

Afkomstig uit Zuid-Amerika blijkt deze plant in ons klimaat zeer woekerend in een zacht klimaat te zijn. Ze koloniseert schaamteloos wegbermen en zandige milieus en wordt daarom tegenwoordig in sommige kustgebieden, met name in Bretagne maar ook in La Manche, beschouwd als een invasieve plant, die de inheemse flora en daarmee de biodiversiteit bedreigt. Ze neemt geleidelijk steeds meer terrein in en behoort inmiddels tot de invasieve uitheemse soorten (IUS).

In Frankrijk is het voorlopig nog niet verboden om pampasgras te produceren en te verkopen, hoewel een dergelijk verbod voor het hele grondgebied gepland staat. Als je in een betrokken regio woont, raden we je aan het niet te planten. Het kan worden vervangen door talrijke, al net zo sierlijke maar niet-invasieve grassen, zoals miscanthus, stipa of pennisetum.

Onderhoud en snoei van pampasgras

Eenmaal goed geworteld is pampasgras zeer resistent tegen droogte: geef het tijdens het eerste jaar regelmatig water en geef daarna alleen water bij langdurige droogte, want de plant houdt in de zomer van een relatief vochtige bodem.

Knip de bloeiaren af voordat ze hun zaden verspreiden om woekerende en ongewenste zaailingen in je tuin te voorkomen. Let op: doe de pluimen niet op de composthoop!

In gebieden met zeer koude winters bescherm je de pol tegen vorst met plantaardig mulchmateriaal (vlasstrooisel…) of met het eigen loof en dek je het geheel af met een vliesdoek.

Snoei van pampasgras

Snoei in februari-maart de verdroogde halmen eenvoudig terug tot ongeveer 50 cm boven de bodem met een heggenschaar, zodat er plaats komt voor nieuwe bladeren. Snoei niet al het loof tot op de grond terug. Let op: draag handschoenen!

Pampasgras is ongevoelig voor ziekten en plagen.

Vermeerderen

Het pampagras behoort tot de invasieve uitheemse soorten (IUS), daarom raden we vermeerdering ervan af.

Pampasgras combineren in de tuin

Als blikvanger in tuinen uit de jaren 60 tot 80 vormt het pampasgras met zijn grote pluimen imposante pollen met een zeer exotische uitstraling. Het komt goed tot zijn recht in weelderige natuurlijke tuinen, waaraan het omvang, luchtigheid en volume geeft, maar ook in het strakkere decor van een moderne of stadstuin. Het is ook ideaal voor een kusttuin die aan zilte wind wordt blootgesteld.

Je kunt het vlak bij het huis planten, in moderne, mineraal geïnspireerde borders, omringd door wit grind.

Nog een voorbeeld van een herfstcombinatie: Cortaderia selloana, Acer palmatum ‘Trompenburg’, Aster novae-angliae ‘Violetta’, Dahlia ‘Catherine Deneuve’, Solidaster luteus (of de variëteit ‘Lemore’) en Verbena bonariensis

Dit imposante siergras heeft een zeer architectonische uitstraling en een sterke aanwezigheid. Het zorgt voor structuur in grote bloemenborders en heesterborders.

Ze vormen slanke, hoge pollen die voor verticaliteit zorgen. Benut dit om met texturen en vormen te spelen. Zet in een grote, weelderige border lagere planten aan de voet, zoals vrouwenmantel, samen met andere structuurbepalende planten zoals Eremurus en Veronicastrums, en natuurlijk andere grassen met pluizige, luchtige bloeiwijzen: Miscanthus, stipa, Calamagrostis en Molina.

De hoogste variëteiten worden solitair gebruikt en achter in bloemenborders, omringd door hoge bloembollen zoals dahlia’s en talrijke vaste planten waaraan ze luchtigheid en volume geven.

Creëer een prachtig tafereel voor het einde van de zomer door het te combineren met vaste planten met een zomer- of herfstbloei in beige en bronzen tinten, zoals herfstchrysanten, winterharde chrysanten, asters, Echinacea, hemelsleutel en wintergroene siergrassen die droogte verdragen.

Je kunt het achter cotinus of doorbloeiende rozen planten.

Je kunt ook een zeer natuurlijke plek aanleggen in de buurt van een vijver, waar het kan worden gecombineerd met kruipende coniferen en vernonia’s.