Duizendschoon (Dianthus barbatus): planten, zaaien en onderhoud

Beschrijving en plantkunde

Duizendschoon, ofwel duizendschoon (in het Latijn Dianthus barbatus), ook wel ‘kant-en-klaar boeket’ genoemd, is een kruidachtige plant die deel uitmaakt van de zeer omvangrijke anjerfamilie. Het geslacht Dianthus omvat ongeveer 300 soorten vaste planten, waaronder de bekende anjers, de grasanjer (Dianthus plumarius) en tweejarige planten zoals de beroemde Dianthus barbatus of duizendschoon. Sommige nieuwe hybride variëteiten van duizendschoon, zoals de cultivars uit de serie ‘Jolt’, combineren een krachtige groei, heldere kleuren, een grote tolerantie voor warmte en kou en een uitzonderlijke bloeirijkheid van het voorjaar tot aan de vorst.

Dianthus barbatus: botanische plaat uit 1896

In de natuur komt hij op hoogte voor op rotsachtige hellingen, in lichte bossen en graslanden van Noord-Europa en Azië. Het is een kortlevende vaste plant, die in klimaten met zachte winters als vaste plant groeit, maar elders meestal als eenjarige of tweejarige wordt beschouwd.

Vanuit een vertakte basis vormt hij vrij langzaam een opgaande, ronde pol van 25 tot 60 cm hoog en even breed. Dianthus barbatus behoort tot de hoogste anjers. Het blad, dat bladverliezend of halfwintergroen is, bestaat uit lange, tegenoverstaande, smalle, lancetvormige bladeren die in een punt eindigen. Deze krachtige groei kleurt van lichtgroen tot blauwgroen.

De bloei komt van juni tot september uit deze mooie bossige pollen tevoorschijn. De plant bloeit in het tweede jaar na het zaaien.

De bloemen zijn de belangrijkste aantrekkingskracht van deze kruidachtige vaste plant. Duizendschoon bloeit rijk en licht geurend. De bloemstengels dragen grote, dichte boeketten waarin kleine, platte en solitaire anjers dicht op elkaar tot bloei komen. Deze eindstandige schermen kunnen tot 15 cm in doorsnee worden. Zoals bij alle anjers kunnen de bloemen, afhankelijk van de variëteit, enkel zijn met 5 bloembladen, dubbel of halfdubbel. De bloembladen zijn fijn ingesneden en gefranjerd. Ze zitten in een buisvormige kelk en worden omringd door langwerpige schutbladen in smalle stroken, ‘barbatus’, een verwijzing naar deze kraag.

Soms effen, maar vaak tweekleurig, tonen ze een combinatie van tinten, die bont, gevlekt of gestreept rond een contrasterend hart zijn. Sommige variëteiten veranderen van kleur naarmate ze opengaan. Ze bieden oneindig veel combinaties van wit, mauve, roze, purper en rood, of zijn anijsgroen bij de zeer verrassende Dianthus barbatus ‘Green Trick’.

De kleuren van duizendschoon variëren van effen tot tweekleurige bloembladen, van wit tot bijna bordeauxrood

Hun kenmerkende geur is heerlijk, tegelijk kruidig en zoet, en doet denken aan die van kruidnagel en kaneel. Deze geurige boeketten zijn rijk aan nectar en worden druk bezocht door bestuivende insecten, vooral bijen.

Eenmaal afgesneden vormen de bloemstengels mooie, geurige zomerboeketten die meer dan twee weken in een vaas goed blijven.

Na de bloei veranderen de bloemen in doosvruchten met talrijke zeer fijne zaden, die zich soms overvloedig uitzaaien.

De bloembladen zijn eetbaar en hun peperige, pittige smaak geeft zomerse salades, sorbets of fruitsalades niet alleen extra smaak, maar ook een kleurrijke toets.

Belangrijkste variëteiten

Dianthus barbatus Jolt Pink - Grasanjer

Een gloednieuwe hybride variëteit, geselecteerd vanwege haar krachtige, vertakte groei, levendige kleuren en uitstekende tolerantie voor warmte en kou. '

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 45 cm

Productfiche bekijken

Duizendschoon Indian Carpet Mixed (zaad) - Dianthus barbatus

Deze anjer is een dwergvariëteit met een compacte groeiwijze. Het is een ideale plant voor bloembakken en borders.

• Bloeitijd juli tot september
• Uiteindelijke planthoogte 25 cm

Productfiche bekijken

Duizendschoon Double Mix (zaad) - Dianthus barbatus

Deze selectie is zeer geschikt voor de teelt in borders en zaait zich rijkelijk uit.

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 45 cm

Productfiche bekijken

Gemengde enkelbloemige Duizendschoon (zaad) - Dianthus barbatus

Deze selectie is ideaal als snijbloem en zeer geschikt voor de teelt in borders.

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 50 cm

Productfiche bekijken

Duizendschoon planten

Waar plant je hem?

De duizendschoon is in al onze regio’s heel gemakkelijk te telen. Het is een winterharde plant die vorst tot -10 °C verdraagt. Hij verdraagt zowel regen als zomerdroogte.

Hij groeit in elke vochthoudende, rijke, goed gedraineerde bodem, ook kalkrijke, bij voorkeur in de zon, hoewel hij ook halfschaduw verdraagt. Hij houdt van lichte en warme standplaatsen en heeft minstens 3 tot 4 uur zon per dag nodig.

Plant hem in groepjes langs de rand van een pad, bij een plek waar je vaak langsloopt of midden in een zonnige border om er kleuraccenten aan toe te voegen. Ook in de moestuin is er plaats voor hem in de hoek met snijbloemen voor boeketten.

Hij is bijzonder geschikt voor bloembakken op het terras of balkon en voor bloeiende taluds.

Dianthus barbatus in een border (© Leonora Enking)

Wanneer plant je Dianthus Barbatus?

Het planten van onze perskluitjes van de duizendschoon gebeurt in het voorjaar van maart tot mei, buiten vorstperiodes en perioden met hevige regen.

Hoe plant je hem?

In de volle grond

Plant 5 tot 9 planten per m². Zorg ervoor dat de bodem goed gedraineerd is, want een drassige bodem maakt de duizendschoon vatbaarder voor roest of bepaalde virussen. Hij is niet bang voor zomerdroogte, maar heeft een hekel aan vocht, zowel in de zomer als in de winter.

• Werk de grond tot ongeveer 20 cm diep om
• Verwerk indien nodig grind in de grond om de drainage te verbeteren
• Plant hem in een mengsel van potgrond en tuingrond, zonder de grondstandige bladeren te begraven
• Houd bij het planten 20-30 cm afstand tussen de planten
• Vul aan met de grond
• Druk de grond licht aan
• Geef regelmatig water voor een goede hergroei

Een dichte beplanting zorgt voor een heel mooi effect in de borders

In een pot

• Leg onder in de pot een laag kleikorrels of grind om stilstaand water te voorkomen
• Plant hem in een mengsel van potgrond, tuingrond en een beetje rivierzand
• Laat geen water in de schotels staan
• Geef water en zorg er vervolgens voor dat het substraat tussen twee gietbeurten nooit helemaal uitdroogt

Zaaien van duizendschoon

Zaai de zaden van duizendschoon binnen of onder glas, van januari tot februari, of rechtstreeks op de plaats van bestemming, breedwerpig, aan het einde van het voorjaar of in de zomer voor bloei in het voorjaar van het volgende jaar.

• Zaai de zaden op het oppervlak van goede potgrond, gemengd met rivierzand
• Dek ze nauwelijks af
• Plaats je zaaisels in een kweekkasje bij een temperatuur van 15-20 ° C, of wikkel de zaaitray in een doorzichtige polyethyleenzak
• Geef fijn nevelend water zonder het substraat te doordrenken, totdat de zaden kiemen; dit duurt 7 tot 21 dagen
• Wanneer de kiemplanten twee of drie bladeren hebben, verspeen je ze in kweekpotjes van 8 cm
• Laat de jonge planten zich onder koelere omstandigheden ontwikkelen
• Verspeen ze buiten, in de tuin of in een pot, wanneer elk risico op vorst is geweken

Onderhoud en verzorging

Eenmaal goed gevestigd, vraagt de duizendschoon weinig onderhoud. Geef hem in de zomer alleen regelmatig water bij langdurige droogte. Verwijder de uitgebloeide bloemen geleidelijk om de vorming van nieuwe bloemknoppen te stimuleren.

Knip de pollen aan het einde van het seizoen licht terug tot 20 cm boven de bodem, zodat ze langer mooi blijven en het volgende jaar opnieuw bloeien. Breng mulch aan rond de voet om de wortels tegen de kou te beschermen.

Geef planten in een bak of bloembak tijdens de groei meststof voor bloeiende planten.

Mogelijke plagen en ziekten

Duizendschoon is tamelijk gevoelig voor bepaalde aantastingen en ziekten, zoals de anjervlieg, de bladroller, bladluizen, trips, grauwe schimmel, roest en alternaria. Wanneer de plant in goed doorlatende grond wordt geteeld, is ze minder kwetsbaar. Spuit ter bescherming regelmatig met paardenstaartgier, verdund tot 20%, en boerenwormkruidgier, verdund tot 5%.

Vermeerderen

De Dianthus barbatus vermeerdert zich gemakkelijk uit zaad. Stekken in de zomer is een andere eenvoudige vermeerderingsmethode om alle anjers te vermeerderen.

→ Bekijk onze adviesfiche om succesvol te stekken: ‘Anjers stekken en zaaien’

Combineren

De Dianthus barbatus vinden gemakkelijk hun plek, zowel in de siertuin als in bloeiende potarrangementen of zelfs in de moestuin, in de hoek voor boeketten. Duizendschoon zijn vaste gasten in pastorietuinen en ook ideaal voor de aanleg van een Engelse border, waar ze perfect samengaan met akeleien, kattenkruid, duifkruid, kattensnorren, juffertje-in-het-groen, vlambloemen en ooievaarsbekken.

Ze combineren goed met zomerplanten met grote bloemen, zoals de dahlia’s en de zonnehoeden. Breng extra luchtigheid in het geheel met laagblijvende grassen (Carex, Stipa pennata). Met hun rijke kleuren in oneindig veel schakeringen, van robijnrood tot roze, combineren ze spontaan met de koele tinten van alsem en prikneus. Combineer ze in potten met kruipende vlambloemen of  blauwkussen.

Dianthus barbatus te midden van juffertje-in-het-groen, Phlox paniculata, kattensnorren en kattenkruid

→ En voor nog meer inspiratie kun je onze adviesfiche bekijken: ‘Anjers – 6 ideeën voor combinaties’