Bougainville: planten, verzorgen en kweken in pot en tuin

Beschrijving en plantkunde

De Bougainvillea, beter bekend als bougainville of bougainvillea, is een klimplant uit de familie van de Nyctaginaceae, waartoe ook de nachtschone behoort. De plant is afkomstig uit de tropische wouden van Brazilië en Zuid-Amerika, maar is inmiddels ingeburgerd in talrijke gematigde streken met zachte klimaten, waaronder Californië en de Côte d’Azur (de zogenaamde sinaasappelboomzone). Ook op de Antillen komt de plant zeer vaak voor.

Er bestaan ongeveer 14 tropische en subtropische soorten en meer dan 300 cultivars en tuinbouwkundige hybriden, zoals spectabilis (x) glabra, die onder meer zijn ontstaan uit de kruising van Bougainvillea glabra en Bougainvillea spectabilis, de twee meest verbreide soorten. De zeer vele cultivars bieden een grote verscheidenheid aan formaten, bloemkleuren en loof en worden gewoonlijk op kleur ingedeeld, zoals Bougainvillea spectabilis ‘Blanc-rose’, ‘Violet de Mèze’, Bougainvillea spectabilis ‘Rouge sang’ enzovoort. Ze zijn niet winterhard en verdragen meestal geen temperaturen onder nul; slechts enkele variëteiten weten zich te onderscheiden door hun grotere koudebestendigheid, tot -8 °C.

De bougainville is een snelgroeiende, rankende heester die in slechts enkele jaren een mooie struik van 2 tot 8 m hoog en breed kan vormen. In de volle grond kunnen de lianen tot 7 m lang worden als de plant het naar zijn zin heeft. Er bestaan tegenwoordig ook compactere en kleinere variëteiten (‘Flame’), die geschikt zijn voor hangmanden en bloembakken. De plant heeft een steun nodig om te klimmen, zoals een pergola, een groot trellis, een leiwand, een tipi of zelfs een hele gevel van het huis. De plant hecht zich eraan vast met behulp van haar kleine rankende twijgen met haakvormige doorns.

Het halfwintergroene loof bij een niet al te koel klimaat is een belangrijke troef van deze doornige heester wanneer je een lelijke steun wilt verbergen. Het loof staat op soepele stengels en bestaat uit afwisselend geplaatste, gave, ovale bladeren in de vorm van een hart met een spitse punt, die in kransen bijeenstaan. De bladeren zijn 5 tot 10 cm lang, min of meer behaard en ontvouwen zich met een zekere nonchalance. Ze zijn helder middengroen, soms bont met crème, en geven de plant een zekere weelderigheid terwijl ze als achtergrond voor de bloemen dienen.

Verschillende kleuren bougainvillea’s

In het hart van het voorjaar verdwijnt het loof volledig onder de overvloed aan bloemen. De betoverende, uitbundige en verblindende bloei van de bougainville duurt, afhankelijk van het klimaat, van eind mei tot september. De bloei vindt plaats op tweejarige twijgen. De bloemen openen zich in grote pluimen die met 10 of 20 bijeenstaan aan het uiteinde van de doornige takken. De tere bloeiwijze bestaat uit 3 grote, gekleurde, bloemblaadsvormige schutbladeren in de vorm van een hart, die membraanachtig en geaderd zijn en 3 tamelijk onbeduidende buisbloemen omsluiten. Bij de bougainville zijn het deze schutbladeren aan de basis van de bladeren die van veraf opvallen. Bij sommige cultivars kunnen ze dubbel zijn. Hun fluweelachtige en gerimpelde textuur doet denken aan verfrommeld zijdepapier, waardoor de Engelsen deze bloem «Paper Flower» noemen. Sommige variëteiten, zoals ‘Formosa’, onderscheiden zich door bolvormige bloeistengels.

Ze zijn er in een vaak zeer levendig, effen of tweekleurig kleurenpalet, van bloedrood tot diepviolet, via purperachtig granaatrood, Bengaals roze, geel, helderoranje en wit. Bij sommige planten verandert de kleur in de loop van de tijd.

Deze bloei wordt gevolgd door de vorming van 3 peulen, die elk een bruin zaad bevatten.

Over het algemeen zeer vorstgevoelig is de bougainville alleen echt op zijn plaats in streken met zachte winters en in tuinen die beschut zijn tegen strenge vorst, ook al kunnen sommige variëteiten korte vorstperiodes van ongeveer -8 °C overleven. Buiten Zuid-Frankrijk en in koude streken is het noodzakelijk de plant in een pot te kweken en deze ‘s winters vorstvrij weg te zetten.

De bougainville heeft een warme en zeer zonnige standplaats, beschut tegen wind en koude tocht nodig. Wat de bodem betreft is de plant weinig veeleisend; ze groeit het best in een lichte, goed gedraineerde bodem, liefst rijk aan humus en zonder kalk.

In een zacht klimaat is de plant ideaal om een muur, een leiwand of een goed belichte schutting te bedekken, of eenvoudigweg om een prieel of pergola aan te kleden. Zonder geleid te worden kan de bougainville ook een grote, originele bodembedekker vormen. Elders wordt de plant in een grote bak geplant om terrassen en balkons te laten bloeien.

Belangrijkste soorten en variëteiten

De populairste

Onze favorieten

Bougainvillea Violet de Mèze - Papierbloem

Deze horticulturele hybride is een van de winterhardste van allemaal en overleeft korte vorstperiodes tot ongeveer -8 °C! In zachte klimaten kun je hem in de volle grond planten, elders in een pot.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

Bougainvillea glabra Sanderiana - Bougainville

Een van de populairste bougainvillea-soorten in Frankrijk! Deze soort groeit compacter dan andere soorten. Je kunt haar uitstekend in een pot kweken om gedurende het hele mooie seizoen een patio of terras te versieren. Dit is de soort die het vaakst voor bonsaikweek wordt gebruikt.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 5 m

Productfiche bekijken

Bougainvillea spectabilis Donkerrood - Papierbloem

Deze variëteit komt prachtig tot haar recht naast lichtere variëteiten! Kweek haar bij voorkeur in een pot in de minder zachte streken.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 8 m

Productfiche bekijken

Bougainvillea spectabilis Geel - Bougainville

Kies deze soort vanwege het prachtige schouwspel van haar heldere bloei! Ze groeit ook sterker dan andere bougainvillea-soorten.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 8 m

Productfiche bekijken

Bougainvillea spectabilis Wit-Roze - Bougainville

De schutbladeren zijn bij deze variëteit bescheiden van formaat, maar hebben een delicate, heldere witroze kleur. Perfect om een pergola, een groot trellis of zelfs een hele gevel van het huis op romantische wijze te laten bloeien in een zacht klimaat.

• Bloeitijd juni tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 8 m

Productfiche bekijken

Planten van de bougainville

Waar planten?

De bougainville is gevoelig voor kou en is gemakkelijk te telen in warme streken die gevrijwaard zijn van strenge vorst. Hij groeit in subtropische en tropische gebieden, waar hij bijzonder weelderig is! In de volle grond gedijt hij alleen in de zachtste klimaten van ons land, vooral in de zogenaamde sinaasappelstreek (de Côte d’Azur en Corsica) en in sommige streken aan de Atlantische kust. Hoewel de meeste bougainvilles vorstgevoelig zijn, zijn sommige variëteiten zoals ‘Violet de Mèze’ beter winterhard en kunnen ze in iets minder zachte streken korte vorstperiodes van ongeveer -8 °C overleven, op een goed beschutte en zonnige standplaats, bijvoorbeeld tegen een muur op het zuiden.

Elders, waar de temperaturen in de winter onder 0 °C dalen, kweek je hem in een grote pot die je in de winter binnenhaalt in een lichte ruimte of een vorstvrije veranda bij ongeveer 10-15 °C, waar de temperatuur niet onder 8-10 °C daalt.

Of hij nu in een pot of in de volle grond staat, de bougainville heeft een zeer zonnige en goed beschutte standplaats nodig. Hij stelt weinig eisen aan de bodem en zal gedijen in rijke, lichte en goed gedraineerde grond, zonder teveel kalk. Het is een plant voor eerder droge grond die droogte zeer goed verdraagt zodra hij goed geworteld is.

Je kunt hem naar wens leiden: eenvoudig langs een trellis, in bolvorm of zelfs als bonsai. Plant hem bij voorkeur aan de voet van een steun waarlangs je hem kunt laten klimmen, zoals een muur, prieel of pergola; zijn doorns haken zich aan elke steun vast. Als hij niet langs een steun wordt geleid, vormt hij een bossige, rijkbloeiende bodembedekker.

Wanneer de bougainville planten?

Plant hem in een zacht klimaat in het voorjaar, van maart tot mei, wanneer er geen kans op vorst meer is.

Hoe planten?

In de volle grond

Om een goed gelegen muur of schutting te bedekken, plant je elke meter een bougainville. Gezien zijn sterke groei volstaat 1 plant per m2 om in enkele jaren een mooi oppervlak van ongeveer 5 tot 8 m2 te bedekken. Plaats in elk geval een trellis of steun zodat hij omhoog kan klimmen.

• Graaf een plantgat dat 3 keer breder is dan de wortelkluit
• Leg een laag kleikorrels of grind op de bodem van het plantgat
• Plaats de plant in het midden van het plantgat, met de wortelhals op grondniveau
• Plant hem in een mengsel van 2/3 witveen, 1/3 tuingrond en zand
• Druk de grond licht aan met je voet
• Steun de plant door de jonge scheuten regelmatig, naarmate ze groeien, rond hun steun te leiden
• Geef regelmatig water totdat de plant weer aangroeit

In een pot

Kies een brede en diepe pot.

• Leg een laag kleikorrels op de bodem van de pot, want deze plant houdt niet van teveel water
• Plant hem in een mengsel van tuingrond en potgrond met veel witveen, of gewoon in potgrond voor mediterrane planten
• Plaats een steun
• Haal de pot in koude streken naar binnen, beschut tegen strenge vorst

⇒ Lees meer en ontdek onze adviesfiche: Een bougainville in een pot telen

Onderhoud, snoei en verzorging

De bougainville in de volle grond

Net als bij veel klimplanten moet u in het begin de stengels helpen om te klimmen; daarna groeit hij dankzij zijn doorns vanzelf verder.

De bougainville is een plant voor een vrij droge bodem. Hoe meer water hij krijgt, hoe minder hij bloeit en hoe groter de kans dat hij zijn bladeren verliest. Bij deze plant geldt de regel: niet te veel en niet te weinig! Geef toch regelmatig water, maar niet overmatig: ongeveer eenmaal per week tijdens de groeiperiode en de eerste twee zomers. Geef alleen water als de bodem aan de oppervlakte over enkele centimeters droog is. Geef daarna alleen water bij grote hitte.

Bemesting is niet nodig, behalve in een te arme bodem: geef tijdens de groeiperiode en de bloei een volledige meststof.

Hij vraagt echt weinig onderhoud en is alleen gevoelig voor strenge vorst. Om hem vooral de eerste jaren tegen de kou te beschermen, mulcht u de voet en beschermt u de bovengrondse delen met vliesdoek.

De bougainville in een pot

Een bougainville in een pot heeft tijdens het groeiseizoen regelmatig mest en water nodig. Laat het substraat tussen twee gietbeurten uitdrogen en laat geen water in de schotel staan.

Geef in het voorjaar en de zomer een meststof voor bloeiende planten en stop hiermee in de winter.

Zet hem in koude streken in de winter op een koele, beschutte plek bij een temperatuur tussen 8 °C en 15 °C en verminder de gietbeurten tot eenmaal per 2 maanden. Besproei het loof af en toe met kalkarm water. Zet hem na de laatste voorjaarsvorst weer buiten, nadat u het loof hebt schoongemaakt.

Lees onze adviezen over Hoe overwinter je een bougainville?

Verpot hem om de twee of drie jaar in het voorjaar; beperk u tussendoor tot oppervlakkig verversen door een of meerdere handenvol potgrond toe te voegen.

Wanneer en hoe snoei je de bougainville?

De bougainville bloeit alleen op tweejarige takken. Snoeien is niet echt noodzakelijk, maar helpt na 2 tot 3 jaar teelt om de groeiwijze in balans te brengen. Let op: hij houdt niet van te sterke snoei! Te drastisch snoeien verkleint de kans op bloei in het komende seizoen. Hij kan echter wel als bonsai worden gesnoeid of op stam worden gekweekt. Snoei aan het einde van de winter, in maart wanneer de groei weer begint:

1. Verwijder de droge bladeren en uitgebloeide schutbladeren
2. Snoei met een snoeischaar de nieuwe scheuten terug tot op 3 of 4 knoppen van de hoofdtak, schuin boven een oog in de bladoksel als u de groei van uw bougainville wilt beperken
3. Houd de 4 tot 5 mooiste takken aan
4. Snoei de overige zijvertakkingen boven het eerste blad
5. Verwijder slanke of dode takken (zonder de takken van het voorgaande jaar te beschadigen) en takken die te ver van de oorspronkelijke vorm afwijken
6. Buig de takken eenvoudig horizontaal of naar de bodem om de vertakking te stimuleren

Mogelijke ziekten en plagen

De bougainville die in de volle grond en in een goed doorlatende bodem wordt geteeld, is zelden ziek en is zeer resistent. Wolluizen of schildluizen, bladluizen en rode spint zijn de meest voorkomende vijanden van planten die binnenshuis worden geteeld, waar de atmosfeer vaak te droog of te benauwd is:

• Vernevel het loof regelmatig,
• Verwijder zieke bladeren,
• Verneveling met zeepsop helpt je om de bladluizen te verwijderen.

De wolluizen verwijder je met een wattenstaafje gedrenkt in alcohol van 90 °C, gevolgd door verneveling met plantaardige olie, die je elke 15 dagen herhaalt.

Vernevel tegen rode spint een brandnetelgier.

Als de bladeren geel worden, is de oorzaak waarschijnlijk een teveel aan water: geef minder water en zorg ervoor dat het substraat goed doorlatend is. Als de bloemen en bladeren uitdrogen, heeft je bougainville waarschijnlijk juist te weinig water: geef vaker water.

→ Lees meer in onze adviesfiche: ziekten en plagen van de bougainville

Vermeerderen: afleggen

De bougainville laat zich moeilijk stekken; stekken is delicaat. Afleggen in het voorjaar blijft naar onze mening de eenvoudigste methode om de bougainville te vermeerderen.

Door afleggen

• Graaf een voor in de bodem dicht bij de voet van je bougainville
• Kies een voldoende lange tak dicht bij de voet, die gemakkelijk tot aan de bodem kan worden gebogen
• Begraaf de bovengrondse delen over een lengte van ongeveer twintig centimeter in de voor en vul deze op met potgrond
• Zet de aflegger vast met een haak, richt vervolgens het uiteinde van de twijg omhoog en steun deze
• Houd de potgrond de hele zomer vochtig
• Scheid de aflegger de volgende herfst van de moerplant, afhankelijk van de beworteling
• Kweek de plant in een pot of plant haar het volgende voorjaar in de volle grond

Bougainville combineren

Zoals alle klimplanten doet de bougainvillea het goed als solitair, waarbij hij elke steun die hem ter beschikking wordt gesteld met een exotische uitstraling bekleedt. Toch is hij gemakkelijk te combineren met andere rijkbloeiende klimplanten met een exotische uitstraling.

Een voorbeeld van een combinatie: Bougainvillea glabra ‘Sanderiana’ met aan de voet een Plumbago auriculata en Afrikaanse lelies ‘Flower of Love’

In tuinen die vorst bespaard blijven, kan hij tegen een muur worden gekweekt, waar hij samen met een banksiaroos, een trompetbloem of andere mediterrane klimplanten zoals de Plumbago, de passiebloem en natuurlijk de jasmijn zal bloeien. Al deze planten houden van warmte, maar zijn in een zacht klimaat relatief gemakkelijk in de volle grond te telen.

Hij laat zich ook goed combineren met Abutilon, Solanum crispum ‘Glasnevin’, Trachelospermum asiaticum of sterjasmijn en ook met de Suzanne-met-de-mooie-ogen.

→ Ontdek 5 ideeën om de bougainvillea te combineren in het advies van Sophie!