Warm composteren: eenvoudig en snel

Wat is heet composteren precies?

Veel tuiniers composteren koud, dat wil zeggen dat ze op een hoop, in een silo of in een compostvat een grote hoeveelheid organisch afval of dierlijk materiaal deponeren (de stalmest). De micro-organismen en de bovengronds kiemende wormen zorgen ervoor dat al dit materiaal wordt afgebroken tot een humus die rijk is aan voedingsstoffen. Dit omzettingsproces vereist zes maanden tot een jaar geduld.

Bij warm composteren wordt de temperatuur in de composthoop zeer snel verhoogd om de activiteit van thermofiele micro-organismen te stimuleren. Zo kan warme compost binnen enkele dagen een temperatuur van 60 tot 70 °C bereiken. De temperatuur mag bovendien nooit onder de 40 °C dalen om het composteerproces te doen “slagen”.

Onder zeer strikte omstandigheden is het mogelijk om in minimaal 18 dagen een grove maar volkomen goede compost te verkrijgen (volgens de methode van Berkeley), maar veiliger is een periode van één tot twee maanden. Over het algemeen is dit de methode die composteerbedrijven op grote schaal gebruiken.

Als deze composteertechniek de droom lijkt van de gehaaste en ongeduldige tuinier die je bent, weet dan dat ze met enkele beperkingen gepaard gaat en afhankelijk is van bepaalde voorwaarden.

De belangrijkste voorwaarden voor warm composteren

Voordat je met warme compostering begint, moet je weten dat bepaalde voorwaarden nodig zijn om de kans op succes zo groot mogelijk te maken:

• Voldoende tijd en energie hebben om wekelijks aan je compost te besteden. Om de temperatuur te laten stijgen, moet je de compost namelijk regelmatig beluchten, dat wil zeggen hem elke 2 tot 3 dagen met een riek omzetten. Dat komt neer op ongeveer een kwartier tot een halfuur, twee tot drie keer per week, ongeacht de weersomstandigheden…
• Beschikken over voldoende droge, zogenoemde bruine materialen (stro, afgevallen bladeren, houtsnippers, versnipperd snoeiafval van heesters, koffiedik, karton enzovoort) en vochtige of groene materialen (gedroogd grasmaaisel, keukenafval, afval uit de moestuin…) om je compost te maken. Dit betekent dat je vooraf minstens het equivalent van 1 m3 van al dit afval hebt bewaard
• Over een voldoende grote plek beschikken om idealiter twee compostbakken te plaatsen, bijvoorbeeld gemaakt van pallets. Je kunt deze warme compostering echter ook op één hoop maken.

Voor- en nadelen van heet composteren

Voor degenen die teleurgesteld zijn in koud composteren, biedt warm composteren onmiskenbare voordelen:

• Het is zeer snel klaar, waardoor de compost vrij snel kan worden gebruikt, bijvoorbeeld om een lasagnebeplanting aan te leggen. Ook geldt: als je een grote moestuin hebt, is de behoefte aan compost groot en kan koud composteren ontoereikend zijn
• In een warme composthoop moeten de temperaturen oplopen tot 60 à 70 °C, een temperatuur die hoog genoeg is om alle ziekteverwekkers te vernietigen van de verschillende schimmel-, bacterie- of virusziekten die planten aantasten. Dankzij deze temperaturen worden ook de zaden van ongewenste grassen en ander onkruid verwijderd. Zo kun je absoluut al het afval composteren
• Warme compost geeft geen geur af
• Het is niet afhankelijk van de seizoenen. In een koude composthoop verteren afvalstoffen in de winter namelijk nauwelijks, omdat ze door de kou worden bevroren
• Het trekt minder plaagdieren aan, zoals ratten, simpelweg omdat ze geen tijd hebben om zich erin te nestelen. Bovendien is het er voor hen net iets te warm!

  

Toch heeft warm composteren ook enkele nadelen waarmee je rekening moet houden voordat je eraan begint:

• Voldoende ruimte hebben om alle organische stoffen op te slaan en te bewaren die nodig zijn om je composthoop te starten (dode bladeren, stro, versnipperde takken en snoeiafval, droog grasmaaisel…)
• De handen uit de mouwen steken en een riek pakken om je compost regelmatig om te zetten en ook de juiste vochtigheidsgraad te controleren. Een geslaagde warme composthoop steunt namelijk op vier elementen: stikstof (aangevoerd door groen materiaal), koolstof (aangevoerd door bruin materiaal), lucht (aangevoerd door het omzetten) en water (aangevoerd door begieten). Kortom, warm composteren vraagt een zekere inzet. Om het werk gemakkelijker te maken, kun je buizen in je hoop steken, maar dat is minder doeltreffend dan een riek. Ook is het aan te raden om een waterpartij in de buurt te hebben, zodat je minder heen en weer hoeft te lopen

Idealiter wordt ook aangeraden om een compostthermometer aan te schaffen.

Stap voor stap je eerste hete compost maken

Als je rekening hebt gehouden met alle factoren die bijdragen aan het succes, de voordelen en de nadelen van heet composteren, is het tijd om aan de slag te gaan:

• Bepaal waar je je twee compostbakken of twee composthopen gaat plaatsen. Je hebt minstens twee ruimtes van 1 m x 1 m nodig, plus wat manoeuvreerruimte om gemakkelijk te kunnen werken. Kies bij voorkeur een plek met halfschaduw in de buurt van een waterpartij, of in elk geval een plek die bereikbaar is met een tuinslang
• Bouw je compostbakken heel eenvoudig met pallets of restanten van houten planken. Drie zijden zijn voldoende. Als je niet zo handig bent, maak je gewoon twee afzonderlijke hopen
• Begin met het afwisselend stapelen van lagen groen en bruin materiaal, met telkens 15 cm van elk materiaal op een volume van 1 m3. Je kunt ook brandnetels of smeerwortel toevoegen in de vorm van fijngemalen bladeren of gier, of een in de handel verkrijgbare compostversneller. Als je stro uit het kippenhok hebt, kun je daar ook wat van toevoegen
• Wissel één of twee lagen rijpe of deels verteerde compost af, want die bevatten thermofiele bacteriën die het afbraakproces op gang helpen
• Begiet je hoop royaal zodra deze 1 meter hoog is. Voeg gerust water toe, zodat de hoop volledig vochtig is. Water is een van de succesfactoren bij heet composteren
• Dek je compost af met een zeil dat je met houten planken of stenen op zijn plaats houdt

De eerste stap is afgerond. Nu moet je drie tot vier dagen geduld hebben, zodat de bacteriën en andere micro-organismen aan het werk kunnen gaan en de temperatuur kan stijgen. Daarna is het tijd om weer aan de slag te gaan:

• Meet de temperatuur in het midden van je hoop. Is de hoop te koud, voeg dan wat water toe om de microbiële activiteit weer op gang te brengen. Is hij te warm, voeg dan droog materiaal toe voor extra koolstof. Heb je geen thermometer, steek dan je hand erin (je voelt de warmte al snel) of gebruik een stok om gaten te maken waaruit rook zou moeten ontsnappen
•  Keer je hoop om met een riek om het midden van de compost, dat erg heet is, naar buiten te brengen en zuurstof toe te voegen. Maak een nieuwe hoop in de tweede compostbak of gewoon naast de vorige
• Herhaal deze handeling drie dagen later volgens dezelfde werkwijze. Controleer ook de vochtigheid en voeg indien nodig water toe
  

  De verkregen compost is vaak grover

Blijf dit elke 2 tot 3 dagen omzetten totdat je een bruin, voldoende verteerd materiaal hebt. Deze compost is grover dan goed verteerde compost en daardoor moeilijk te gebruiken voor het zaaien.