Trekt compost ratten aan?

Waarom heb ik ratten (of andere knaagdieren) in mijn tuin?

Om te beginnen is het misschien verstandig om onderscheid te maken tussen al deze kleine knaagdieren die je in de tuin of moestuin tegenkomt. Ze rennen namelijk snel, waardoor het soms moeilijk is om ze echt te identificeren!

De muis is grijsbruin van kleur en heeft grote ronde oren en een lange staart. De bosmuis heeft twee kleuren: zijn rug en kop zijn beige en zijn buik is wit. De rat, het zo gehate knaagdier, is daarentegen duidelijk groter dan de muis en de bosmuis (vooral de bruine rat, ook wel rioolrat genoemd). In de tuin kom je waarschijnlijk eerder de zwarte rat (Rattus rattus), of veldrat, tegen, vooral als je kippen houdt! Hij is kleiner dan zijn neef uit de riolen, met een langere staart, grotere ogen en grotere oren.

De woelmuis of woelrat heeft een donkerbruine vacht en een relatief korte staart; zijn snuit is afgerond. Hij leeft voornamelijk onder de grond, waar hij gangen graaft, dus de kans dat je hem tegenkomt is klein (bijvoorbeeld in de compost). Hoewel!

De spitsmuis herken je meteen aan zijn lange, puntige snuit en zijn piepkleine zwarte oogjes. Het belangrijkste verschil zit echter in zijn voeding: de spitsmuis is insecteneter, terwijl muizen, ratten en bosmuizen omnivore knaagdieren zijn.

De rat, de muis, de woelrat en de spitsmuis

Ze kunnen allemaal hun intrek nemen in je tuin, aangetrokken door de lekkere groenten die er groeien (woelmuizen en bosmuizen), het graan van je kippen (muizen en ratten), of rondslingerend afval en vuilnis… Ook compost is zeer aantrekkelijk voor deze dieren.

Spitsmuizen zijn daarentegen welkom, omdat ze je helpen schadelijke insecten zoals naaktslakken en slakken te bestrijden.

Lees ook onze artikelen over deze kleine dieren:

• De woelrat of woelmuis bestrijden
• Bosmuizen: ze beter leren herkennen om ze beter te kunnen bestrijden
• Biologische bestrijder in de tuin: de spitsmuis

Trekt compost ratten aan?

Het staat buiten kijf: compost kan ratten aantrekken, maar ook muizen en woelmuizen. Heel eenvoudig omdat ze er alles vinden wat deze kleine knaagdieren gelukkig maakt! Ratten nemen inderdaad hun intrek in de compost, vooral omdat ze er onderdak en voedsel vinden.

• De composthoop staat vaak ver van het huis, achter in de tuin. Het is een aangename plek, ver weg van het komen en gaan van gezinsleden, waar ze in alle veiligheid een schuilplaats kunnen vinden. Vooral in de winter, wanneer ze een plek zoeken om min of meer te overwinteren. Daarom nemen ratten in het najaar vaak hun intrek in de compostbak. Het is dan ook goed mogelijk dat je een rattennest ontdekt, zo behaaglijk is het er!
• De compostbak is een supermarkt waar je onbeperkt kunt winkelen en waar ratten volop organisch afval, schillen van fruit en groenten, etensresten, eierschalen… vinden
• Tijdens het verteren produceren organische afvalstoffen warmte. Die warmte is erg prettig om hun jongen groot te brengen.

Toch kan een rat in de compost als iets positiefs worden gezien, want door erin rond te woelen, keert hij de compost om en belucht hij die. Bovendien vormt hij niet echt een gevaar. Wat het meest vervelend is, is misschien de vermeerdering van de ratten, een argument dat ook geldt voor ratten en muizen.

De spitsmuis is daarentegen niet per se welkom in de compost, want hij eet er regenwormen en larven van de gouden tor, die zeer nuttig zijn bij de vertering van organische stoffen.

Welke dingen moet je vermijden om geen ratten meer naar de compostbak te lokken?

Om deze vraag te beantwoorden, is het verstandig om na te gaan wat een rat eet. De rat is een alleseter en kan ongeveer alles verslinden wat tussen zijn snijtanden terechtkomt! Vooral organisch afval uit een compostvat is aantrekkelijk. Toch zijn sommige dingen aantrekkelijker voor ratten dan andere!

Om te voorkomen dat ratten zich in het compostvat vestigen, is het dus van groot belang om er bepaalde soorten afval niet in te doen, zoals:

• Oud brood
• Restjes bereide gerechten met vlees of vis
• Gekookte pasta en rijst
• Kaaskorsten.

Groente- en fruitschillen en ander plantaardig keukenafval kunnen ratten ook aantrekken. In plaats van ze op de hoop te leggen, kun je ze beter tussen het maaisel, snoeiafval, onkruid, koffiedik, uitgebloeide bloemen en ander compostmateriaal begraven.

Ratten uit de compost weren

En vooral voorkomen dat ze de compostbak binnendringen om zich er blijvend te vestigen! Er bestaan verschillende oplossingen, die zowel te maken hebben met het onderhoud van je compost als met de uitrusting ervan.

Allereerst kun je het beste een gesloten compostvat hebben. Het deksel vormt een extra hindernis die een rat moet overwinnen! Als je je compostbak hebt gemaakt met houten planken die niet aaneensluiten en lucht doorlaten, kun je het beste de bodem en wanden bekleden met fijnmazig gegalvaniseerd staaldraadgaas. Dit draadgaas voorkomt dat knaagdieren binnendringen.

Het compostvat moet gesloten zijn om ratten op afstand te houden

Als je kiest voor een kunststof compostvat, vergeet dan niet om beschermroosters tegen knaagdieren toe te voegen die de ventilatiegaten afsluiten. Plaats je compostvat ook op een ongediertewerend bodemrooster: dit laat regenwormen en andere bodeminsecten omhoogkomen, maar voorkomt dat ratten bij de compost kunnen komen. Sommige compostvaten zijn standaard al van deze beschermingselementen voorzien.

Tot slot zijn enkele belangrijke handelingen voor het maken van goede compost een goede bescherming tegen ratten:

• Door de compost regelmatig om te zetten bevorder je de afbraak door lucht toe te voegen. Deze eenvoudige handeling met een riek kan indringers ontmoedigen
• Het bevochtigen van de compost kan nodig zijn als je te veel bruin of droog afval hebt toegevoegd, of als het warm is. Ook deze toevoeging van water (zonder overdrijven) kan ratten ontmoedigen.

En als ratten zich echt nestelen?

Soms vinden ratten, ondanks al onze inspanningen, de woonplek zo aangenaam dat ze er intrekken, hun nest bouwen en zich voortplanten. Dat is al een bewijs dat je misschien niet vaak genoeg bij je compostbak komt! Vergeet niet dat organisch afval vanaf 1 januari 2024 niet meer in de gewone afvalbak mag. Je kunt dus maar beter nu al de gewoonte aannemen om te composteren. Door vaker heen en weer naar de compostbak te lopen, zou je de viervoetige krakers snel moeten verjagen!

Anders kun je nog proberen ze te vangen! Uit humanitaire overwegingen raden we je aan dodelijke vallen te vergeten en te kiezen voor diervriendelijke vallen. De rat wordt met behulp van lokaas in een kooi gevangen en ver van je compostbak weer vrijgelaten.

Een kat nemen is ook een doeltreffende oplossing voor knuffels en gespin, maar ook om ratten op afstand te houden. Hoewel sommige katten (zoals mijn poes!) ze niet vangen (en al helemaal niet opeten), houden ze de ratten door hun aanwezigheid alleen al op afstand.

Andere roofdieren, zoals de bosuil of de kerkuil, zullen deze ongewenste ratten opeten. Je hoeft ze alleen maar aan te trekken door op hoogte en in grote bomen, of in een schuur, speciale nestkasten op te hangen.

Tot slot kun je ook proberen om rondom je compostbak planten te zetten die bekendstaan om hun afwerende eigenschappen (in elk geval tegen woelmuizen), zoals tuingloxinia’s, de keizerskroon of de kruisbladige wolfsmelk. Kruidenplanten zoals munt kunnen ratten ook hinderen, net als gier van gewone vlier. Maar zonder garantie!