Tamme kastanje en kastanje: wat is het verschil?

Waarom worden tamme kastanjes marrons genoemd?

Wat hebben kastanjecrème, gepofte kastanjes en kalkoen met kastanjes met elkaar gemeen? Al deze marrons zijn eigenlijk tamme kastanjes, vruchten van het botanische geslacht Castanea, uit de familie van de Fagaceae.

Om dit beter te begrijpen, is het belangrijk om te weten dat er 2 soorten tamme kastanjes worden onderscheiden :

• Wilde variëteiten: de bolster bevat meerdere kleine vruchten die tamme kastanjes worden genoemd. De bolster is soms door tussenschotten verdeeld. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de Castanea sativa, die bekendstaat als de tamme kastanje. Deze variëteit komt het meest voor en dit is de kastanje die je waarschijnlijk in het bos tegenkomt.
• Verbeterde en geteelde variëteiten: de bolster bevat één enkele, grote tamme kastanje zonder tussenschotten, die botanisch een “marron” wordt genoemd: zoals bij de tamme kastanje Castanea sativa ‘Marron de Lyon’ en bij de Castanea ‘Marigoule’. Deze variëteiten worden vooral geteeld in kastanjegaarden, vanwege hun hoge opbrengst en voor de productie van producten op basis van tamme kastanjes. 

De term “marron” verwijst dus naar één enkele tamme kastanje zonder tussenschotten. Deze moet je niet verwarren met de “paardenkastanje”, de vrucht van de paardenkastanjeboom, die niet eetbaar is. 

Links: een bolster met wilde tamme kastanjes. Rechts: een bolster met één enkele tamme kastanje, die “marron” wordt genoemd

Is de paardenkastanje eetbaar?

In tegenstelling tot de tamme kastanje zijn de paardenkastanjes van de witte paardenkastanje dus niet eetbaar en bij inname zelfs giftig. Ze kunnen spijsverteringsproblemen, misselijkheid, braken en keelpijn veroorzaken.

De witte paardenkastanje behoort tot het geslacht Aesculus, uit de familie van de Sapindaceae, en produceert vruchten, de beroemde “paardenkastanjes”. Hij behoort dus niet tot dezelfde familie als de tamme kastanje, waarmee hij vaak wordt verward. Volgens het Franse Agentschap voor Voedselveiligheid (ANSES) zou de verwarring tussen paardenkastanjes en tamme kastanjes goed zijn voor 11% van alle vergissingen, in alle seizoenen samen.

De witte paardenkastanje wordt echter al sinds de jaren 60 in de fytotherapie gebruikt voor bepaalde behandelingen. Laboratoria verklaren de esculine te verwijderen, een bestanddeel van de paardenkastanje dat een giftige antistollende werking zou hebben.

Let op: bij inname en vergiftiging adviseert ANSES om snel contact op te nemen met een arts of een antigifcentrum.

Links: tamme kastanjes. Rechts: niet-eetbare paardenkastanjes

Wat is het verschil tussen een tamme kastanje en een paardenkastanje?

Er zijn verschillende kenmerken waaraan je de vrucht van de tamme kastanje en die van de witte paardenkastanje kunt onderscheiden. Hier zijn er enkele.

De bolsters

Kastanjes en paardenkastanjes zijn allemaal bedekt met een beschermende omhulling: de bolster. Deze verschilt echter bij de 2 soorten.

• Bij tamme kastanjes: de bolster is bedekt met zeer scherpe, lange en dicht opeenstaande stekels, als een kleine egel. Het is dan ook lastig om hem met de hand vast te pakken.
• Bij witte paardenkastanjes: de bolster is dik en heeft kleine stekels die ver uit elkaar staan en minder scherp zijn. Je kunt hem gemakkelijk met de hand vastpakken.

Het loof van de boom

• Bij de tamme kastanje: de bladeren staan verspreid en zijn langwerpig, met gezaagde randen.
• Bij de witte paardenkastanje: de bladeren zijn samengesteld uit 5 tot 7 deelblaadjes, die langwerpig of elliptisch en getand zijn. De middelste deelblaadjes zijn groter dan de zijdelingse. Het blad doet denken aan de vorm van een hand.

De vorm van het zaad

• Bij de tamme kastanje: de kastanje is bruin tot roodbruin van kleur.  De onderkant vormt een lichtbruine ovaal. Aan de bovenkant zit een klein plukje dat men de ‘toorts’ noemt. De kastanje is eerder driehoekig van vorm, met een of twee afgeplatte kanten. Er zitten 2 tot 3 kastanjes per bolster.
• Bij de witte paardenkastanje: de paardenkastanje is glanzend bruin, behalve aan de onderkant, die een lichtere cirkel vormt met een melkachtig beige kleur. De vrucht is rond van vorm. Meestal zit er slechts één paardenkastanje per bolster.

Wat kun je met kastanjes doen?

De kastanje is een voedingsmiddel dat op allerlei manieren kan worden bereid. Als aperitiefhapje, voorgerecht, bijgerecht, in desserts en als snoepgoed. Hieronder vind je een niet-uitputtende lijst met ideeën voor zoete en hartige recepten met kastanjes en tamme kastanjes:

• Kastanjepuree, als bijgerecht bij vlees tijdens de feestmaaltijden aan het einde van het jaar
• Een vulling voor gevogelte, met kastanjes en varkensvlees of wild
• De beroemde gepofte kastanjes of geroosterde kastanjes: rooster kastanjes in een pan boven een houtvuur
• Kastanjemeel (voor het bereiden van gebak en pannenkoeken, als gedeeltelijke vervanging van tarwebloem)
• Kastanjevelouté met amandelmelk
• Kastanjevelouté met hokkaido-pompoen of pompoen
• Kastanjevelouté met foie gras
• De beroemde gekonfijte kastanje
• Op siroop
• De heerlijke kastanjecrème (of kastanjejam)
• Een vleesterrine met tamme kastanjes
• Een tiramisu met stukjes tamme kastanje

Meer lezen

• Lees onze pagina over tamme kastanjes voor alles wat je wilt weten: Tamme kastanje: planten, snoeien en verzorgen
• Bekijk onze handleiding en ons recept voor het maken van heerlijke kastanjejam
• Lees al onze tips voor het oogsten en bewaren van tamme kastanjes