9 sierfruitbomen

De Turkse hazelaar (Corylus colurna)

De Turkse hazelaar (Corylus colurna), ook wel Byzantijnse hazelaar genoemd, vormt op volwassen leeftijd een majestueuze en krachtige boom met een piramidale en slanke groeiwijze. Hij kan een indrukwekkende hoogte van 20 m en een breedte van 8 tot 9 m bereiken. Net als alle hazelaars is deze soort, die oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa en Klein-Azië komt, eenhuizig. Dat betekent dat hij hangende mannelijke katjes heeft, die grijs tot bronskleurig zijn, en vrouwelijke bloemen die purperrood en duidelijk onopvallender zijn.

Deze bloei leidt tot een bijzondere vruchtvorming. De bloemen brengen trossen van 3 tot 5 vruchten voort, die aan de basis één geheel vormen met de omwindsels in de vorm van bloemkluwens of plukjes. Deze trossen vormen een opmerkelijk en zeer sierlijk geheel in september en oktober. Naast haar bijzonderheid is deze vruchtvorming ook productief. De afzonderlijke hazelnoten zijn stevig omsloten door een klierachtige en kleverige nap. De smaak is zeer uitgesproken.

Vruchten van de Corylus colurna

De Turkse hazelaar is een gemakkelijke sierboom die niet bang is voor droogte, wind, vervuiling, zout of stof. Hij past zich uitstekend aan de stedelijke omgeving aan, in parken en grote tuinen. Elke bodem volstaat, bij voorkeur kalkrijk en diep.

De wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia)

Wijd verspreid op het platteland, maakt de wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) vogels blij, omdat ze er in de winter volop voedsel vinden. Als inheemse soort vormt de wilde lijsterbes een kleine, sterk vertakte boom met een ovale of ronde kroon, die 5 tot 15 m hoog kan worden. De vruchten verschijnen als prachtige koraalrode, bolvormige en glanzende bessen van 8 tot 10 mm dik. Deze vruchten, die lijsterbessen worden genoemd, verschijnen al vanaf eind augustus en blijven de hele winter aan de boom. Ze zijn sappig maar vooral wrang en worden alleen gekookt gegeten, bijvoorbeeld in jam, of verwerkt tot eau-de-vie.

Vruchten van de wilde lijsterbes

De wilde lijsterbes heeft ook mooi, oneven geveerd blad, dat bestaat uit 11 tot 15 lijnvormige pinnulae en in het najaar prachtig geel tot rood verkleurt. De bloei vindt plaats in april-mei, met afgeplatte en behaarde witte pluimen. Deze bloemen zijn zeer rijk aan nectar en trekken zwermen bestuivende insecten en andere bestuivers aan. Nog een goede reden om de wilde lijsterbes in je tuin te zetten!

Er bestaan verschillende variëteiten met uiteenlopende kenmerken. ‘Autumn Spire’ valt op door het purperen herfstblad en de geel- tot oranjerode bessen.

Sorbus aucuparia houdt van vochthoudende, licht zure tot neutrale bodems. Hij doet het zowel in de zon als in de halfschaduw goed en heeft geen bijzondere verzorging nodig. Hij is veel winterharder dan – 20 °C.

De sierappel (Malus)

De sierappel (Malus) omvat een breed assortiment kleine bomen met bladverliezend loof, meestal met een ronde en compacte groeiwijze. In de tuin onderscheiden deze houtige planten, die tot 8 m hoog en 5 tot 6 m breed kunnen worden, zich door hun schoonheid in twee periodes van het jaar. In het voorjaar, in april en mei, verschijnt er een overvloed aan vijfbladige bloemen, gegroepeerd in schermen of tuilen, aan de twijgjes, vlak voor het blad. Deze bloei verlicht het voorjaar met witte, roze of rode tinten.

Vervolgens zet in het najaar het kleurenspektakel zich voort met het verschijnen van de mooi ronde steenvruchten, met een diameter van 0,5 tot 1 cm. Deze oranje of rode vruchten zijn zeer decoratief, maar kunnen ook worden verwerkt tot gelei.

Vruchten van de Malus

Er bestaan zeer veel variëteiten. ‘Coccinela Courtarou‘ valt op door zijn paarsroze bloei en zeer overvloedige vruchtvorming, zowel wat aantal als grootte betreft, met een prachtige paarsrode kleur.

De Malus wordt geplant in goede, bij voorkeur vruchtbare, vochtige en goed doorlatende tuingrond. Hij houdt van een zonnige, maar niet hete standplaats en vooral van een plek die beschut is tegen koude wind.

De Liquidambar styraciflua of amberboom

De liquidambar is een loofboom die natuurlijk vooral bekendstaat om de schitterende oranje, koperkleurige, goudgele of scharlakenrode kleuren van zijn bladeren in het najaar. Toch onderscheidt deze boom, die meestal hoog wordt (hij kan 15 tot 20 m hoog worden), met afwisselend geplaatste, gesteelde en handvormig gelobde bladeren, zich ook door zijn vruchtvorming. Na een onopvallende voorjaarsbloei verschijnen er mannelijke katjes en stekelige, geelgroene vrouwelijke bloemkluwens, gevolgd door vruchten in de vorm van bruine, bolvormige capsules, die met lange steeltjes aan de takken hangen. Deze vruchten blijven de hele winter aan de boom hangen en laten vervolgens kleine gevleugelde zaden vrij. U zult echter geduld moeten hebben om deze bijzondere vruchten te ontdekken, want de liquidambar draagt pas na 25 jaar kweken vrucht!

Vruchten van de Liquidambar

Winterhard tot – 15 à – 20 °C, wordt de liquidambar gekweekt in zware, vochtige, voedselrijke en goed doorlatende, klei- of leemachtige bodem met een neiging tot zuur. Zonnige standplaatsen die goed beschut zijn tegen koude wind zijn perfect geschikt.

De blazenboom (Koelreuteria paniculata)

Zoals de naam al doet vermoeden, komt de blazenboom (Koelreuteria paniculata) oorspronkelijk uit China en Korea. De naam verraadt ook een van zijn kenmerken: de bessen zijn rijk aan saponine en kunnen dankzij hun schuimende eigenschappen als zeep worden gebruikt.

De Koelreuteria paniculata, die soms ook blazenboom wordt genoemd, vormt een 6 tot 8 m hoge boom met een robuuste groeiwijze, een afgerond silhouet en een vrij kleine, ijle kroon. Deze loofboom met afwisselend staande, oneven geveerde bladeren, samengesteld uit 7 tot 15 onregelmatig gekartelde blaadjes, is in juli-augustus bijzonder sierlijk dankzij zijn uitbundige goudgele bloei. De bloemen staan rechtop in eindstandige pluimen en steken letterlijk boven het blad uit. Hoe warmer de zomer, hoe rijker de bloei! Vervolgens maken de bloemen al snel plaats voor lampionvormige doosvruchten ter grootte van een hazelnoot. Deze drielobbige vruchten hebben een zeer dun membraanachtig omhulsel dat bij rijpheid in het najaar van lichtgroen naar bruin verkleurt. De vruchten kunnen tot in het voorjaar aan de boom blijven hangen en bevatten zwarte zaden ter grootte van kleine erwten.

Vruchten van de Koelreuteria paniculata

Winterhard tot – 20 °C en weinig veeleisend, groeit de blazenboom op alle soorten bodem, zolang die licht en goed gedraineerd is. De boom houdt bovendien van een warme, zonnige standplaats die vooral beschut is tegen koude wind.

De kralenboom (Melia azedarach)

De kralenboom (Melia azedarach), ook wel kralen- of parelboom genoemd, is een kleine boom die zelden hoger wordt dan 9 m en een breedte van 4 m bereikt. De kralenboom heeft bladverliezend blad, dat uit talrijke ovale en puntige deelblaadjes bestaat en in het najaar van glanzendgroen naar geel verkleurt. Ook valt hij op door zijn bijzondere vruchtvorming.

Na de voorjaarsbloei in losse pluimen, bestaande uit kleine lichtlila buisbloemen, verschijnen trossen ronde vruchten die eerst zuurgroen gekleurd zijn. Naarmate ze verder ontwikkelen, krijgen deze vruchten een honinggele kleur. Ze blijven lange tijd aan de boom hangen, zelfs nadat de bladeren zijn gevallen, en trekken vogels aan die ervan smullen. Uit de vruchten komen zaden tevoorschijn die lijken op bruine rijstkorrels.

Vruchten van de Melia azedarach

De kralenboom houdt van gewone tuingrond die goed doorlatend, diep, licht vochtig en eerder rijk is. Daarnaast heeft hij een beschutte standplaats nodig, beschermd tegen koude wind, maar hij verdraagt zowel volle zon als halfschaduw of schaduw. Hij is winterhard tot – 12 °C.

De Peruaanse peper (Schinus molle)

De Peruaanse peper (Schinus molle) is een kleine boom die afkomstig is uit de tropische en subtropische gebieden van Zuid-Amerika. Hij is dan ook matig winterhard (tot – 6 °C) en alleen geschikt voor tuinen in warme streken, waar hij hoge temperaturen en droogte gemakkelijk verdraagt. Deze wintergroene boom met een ronde kroon en mooie overhangende twijgen heeft een blad dat bestaat uit zeer veel lijnvormige, lancetvormige en oneven geveerde blaadjes. Wanneer ze worden gekneusd, verspreiden deze bladeren een peperachtige geur.

Van juni tot november verschijnen er geelwitte bloemen, die in langwerpige pluimen gegroepeerd zijn. Daarna verschijnen aan de vrouwelijke planten vruchten ter grootte van een peperkorrel, die mooi verkleuren van roze naar karmijnrood.

Vruchten van de Schinus Molle

De Peruaanse peper heeft een zonnige standplaats nodig, beschut tegen koude wind. Daarnaast heeft hij een diepe, losse en neutrale bodem nodig. Omdat hij snel groeit, is hij moeilijk in een pot te kweken.

De Idesia polycarpa

Idesia polycarpa is een bladverliezende boom van ongeveer 15 m hoog en 12 m breed, met een zeer elegante groeiwijze. Het hartvormige blad wordt zeer gewaardeerd om zijn glanzend groene kleur, die in het najaar prachtige gele tinten krijgt. De bloei verschijnt in hangende trossen met kleine, zeer honingrijke geelgroene bloemen. De vrouwelijke exemplaren bieden vervolgens een interessante vruchtzetting: grote trossen met bolvormige, paarsrode bessen blijven gedurende vrijwel de hele winter aan de boom hangen. Deze vruchten kunnen rauw of gekookt worden gegeten. Deze boom is goed winterhard, tot – 15 °C.

Vruchten van Idesia polycarpa

Idesia polycarpa wordt geplant in een neutrale tot lichtzure, vruchtbare, vochtige en goed gedraineerde bodem. Bovendien heeft hij een zonnige standplaats nodig, beschut tegen koude wind, om zijn bloemen te beschermen tegen late vorst.

Paulownia of Anna Paulownaboom

Bij de Paulownia, ook wel Anna Paulownaboom genoemd, lijkt alles indrukwekkend. Om te beginnen zijn hoogte van 10 tot 15 m en zijn breedte, waarvoor je een grote tuin nodig hebt. Vervolgens verschijnen aan de kale takken bloemtrossen met klokvormige bloemen in een zeer delicate lavendelkleur. Deze heerlijk geurende bloei trekt bovendien door zijn honingdragende eigenschappen talrijke bestuivende insecten aan. Het gigantische blad verschijnt kort daarna en vormt een dicht, weelderig geheel. In het najaar wordt het geel, terwijl de bloemen plaatsmaken voor bijzonder sierlijke droge vruchten. De Paulownia is winterhard tot – 20 °C.

Droge vruchten, bloemen en blad van de Paulownia

De Paulownia heeft een diepe, perfect gedraineerde bodem; het type maakt weinig uit. Daarnaast heeft hij een zonnige of halfbeschaduwde standplaats nodig, vooral goed beschut tegen wind die zijn takken kan breken.

Nog een paar ideeën...

Ook hadden we het volgende kunnen noemen:

• De ‘Arbutus andrachne of Griekse aardbeiboom met dieprode aardbeien die aan aardbeien doen denken
• De witte moerbei (Morus alba) met zeer sappige moerbeien
• De Japanse mispel (Eriobotrya japonica) met eetbare, oranje vruchten
• De zuidelijke magnolia met roodachtige kegelvormige vruchten…