Arbutus andrachne - Griekse aardbeiboom

De Arbutus andrachne, afkomstig uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, is een aardbeiboom die veel minder bekend is dan de Arbutus unedo die van nature groeit in onze mediterrane streken. Met de tijd krijgt hij een voorname uitstraling. Deze grote, groenblijvende struik of kleine boom wordt gewaardeerd om zijn onmiskenbare sierwaarde, maar ook om zijn uitstekende aanpassing aan droogte en kalkhoudende grond die in het zuiden van ons land veel voorkomen. Zijn mooi glanzende blad maakt zijn voorjaarsbloei (niet in het najaar) met witte klokjes extra mooi, net als zijn eetbare vruchten die aan aardbeien doen denken. De Cyperse aardbeiboom onderscheidt zich vooral door zijn prachtige rood-oranje en pistachegroene bast. Een uitstekend alternatief voor de Arbutus unedo op uitgesproken klei-kalkgrond, deze weelderige aardbeiboom is een kampioen in soberheid en zuinigheid!

De Arbutus andrachne, soms Griekse aardbeiboom genoemd, komt oorspronkelijk uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, voornamelijk Griekenland en Turkije. Hij komt ook voor in een gebied dat zich uitstrekt van zuid-Albanië tot de Krim en noord-Irak, via de kusten van de Zwarte Zee en Libanon. Deze kleine boom behoort tot de heidefamilie (Ericaceae), net als de heide. Het is een soort die van nature groeit op kalkhoudende grond en al vanaf een leeftijd van ongeveer 7 jaar kan bloeien en vrucht dragen.

De Arbutus andrachne vormt langzaam maar zeker een kleine boom met meerdere korte stammen, die vertakken in opgaande takken met een wat kronkelige groeiwijze. De kroon is bossig en breed uitgespreid. Op volwassen leeftijd bereikt deze Arbutus gemiddeld een hoogte van 8,5 meter bij een breedte van 4 meter. De bast van deze boom, die voortdurend verandert, is opmerkelijk: bruin-oranje van kleur en schilfert af in grote platen, waardoor een nieuwe, gladde huid zichtbaar wordt waarvan de glanzende kleur aan bloed doet denken, vooral als hij nat is. Iets later schilfert deze nieuwe huid ook weer af, waardoor een bast van pistachegroen tevoorschijn komt die later naar oranjebruin verkleurt.

De groenblijvende, lancetvormige bladeren zijn 6 tot 9 cm lang, hebben een getande rand, zijn middengroen van kleur en glanzen aan de bovenkant. Jonge scheuten krijgen 's winters mooie bronzen tinten. De bladeren staan verspreid, in een spiraal rond de stengels. Bij deze soort vindt de bloei plaats van januari tot maart. De honinggevende bloemen zijn wit, soms met een vleugje groen of lichtroze, en hebben een diameter van 7 mm. Ze lijken op lelietje-van-dalen-klokjes en zijn gegroepeerd in hangende eindstandige trossen. In het najaar maken ze plaats voor kleine gele, later rode bolletjes van ongeveer 3 cm doorsnee, die op aardbeien lijken. Ze zijn eetbaar, maar hebben een korrelige textuur en weinig smaak.

Het wortelstelsel van deze kleine boom is een penwortelstelsel dat zeer diep de grond in kan gaan op zoek naar vocht. Hij houdt niet van verplanten, vooral niet op latere leeftijd. De Cyperse aardbeiboom is een plant die zeer goed is aangepast aan droge zomers en waarvan de zaden gemakkelijk kiemen na een bosbrand.

De Arbutus andrachne is winterhard tot ongeveer -12°C (volgens sommige tuiniers zelfs tot -15°C). In het wild groeit hij op goed doorlatende, meestal arme, stenige, kalkhoudende grond. Deze struik past zich gemakkelijk aan in de tuin, in normale grond (zelfs licht zure), mits de waterafvoer goed is. Deze botanische soort, met een bijzonder fraai groeivorm, vernieuwt het geslacht en maakt het mogelijk de bloeiperiode van een gemengde haag te verlengen. Hij is waardevol voor de groenblijvende structuur van een kleine informele haag, maar vormt echt een opvallende blikvanger als solitair. Hij wordt gemeden door plagen en ziektes; zijn enige zwakte is een relatieve winterhardheid waardoor hij in de volle grond het best gedijt op lichte grond en op plekken zonder al te strenge winters.

Uit een kruising van de Arbutus andrachne met de soort unedo is de Arbutus x andrachnoides ontstaan, die bekend staat om de schoonheid van zijn bast, die meer of minder op die van een van zijn ouders lijkt, afhankelijk van de kloon.