Bloemeneiland, tuin van de Atlantische Oceaan of eiland van de eeuwige lente… Madeira heeft prachtige namen, en ik wilde al een tijdje deze parel bezoeken, die bekendstaat om de buitengewone rijkdom van zijn flora. Vorig jaar gunde ik mezelf eindelijk een week vol botanische ontspanning op dit betoverende eiland. Na een vlucht van drie uur vanuit Nantes en een spectaculaire landing is Madeira een prachtige bestemming voor iedere plantenliefhebber! Zonder vrijwel enig tijdsverschil belanden we meteen in een volledig tropische sfeer.
Aan het begin van het voorjaar neem ik je mee naar deze bijzonder aantrekkelijke vulkanische gronden, waar je volop groen en kleur ontdekt. In deze eerste aflevering neemt mijn reisdagboek je mee naar de beroemde tuinen van de hoofdstad Funchal!
Madeira, wie ben je?
Deze drijvende tuin strekt zich uit over een klein vulkanisch rotsblok van 60 km bij 25 km, oftewel 750 km2. Madeira maakt deel uit van een Portugese archipel die uit 4 hoofdeilanden bestaat, op enkele duizenden kilometers van de Portugese kust. De archipel ligt midden in de Atlantische Oceaan en maakt deel uit van Macaronesië, waartoe ook de Azoren, de Canarische Eilanden en Kaapverdië behoren. Het eiland ligt ongeveer op dezelfde breedtegraad als Marrakesh. Het is het dichtstbevolkte eiland, want de andere eilanden zijn vrijwel onbewoond.
Het is dus een droomeiland, bekend om zijn milde klimaat, maar vooral om de ongelooflijke schoonheid van de weelderige vegetatie: van grootse tuinen tot planten die langs de wegen groeien. Als je bedenkt dat een derde van het eiland boven 1000 m ligt en de Pico Ruivo tot 1861 m reikt, begrijp je meteen dat je hier – en dat is ook een reden om ernaartoe te gaan – een droomdecor voor wandelingen vindt.
Het subtropische klimaat wordt gekenmerkt door geringe temperatuurverschillen: daardoor groeien planten er het hele jaar door bij temperaturen tussen 15 en 27 °C. Zodra je hoger klimt naar de vele bergtoppen van het eiland, dalen deze temperaturen. De luchtvochtigheid is er hoog, waardoor het klimaat vochtig subtropisch is. In het midden houden de bergen de wind tegen, waardoor het zuiden en oosten worden beschermd; de oostpunt is zelfs droog. Afhankelijk van waar je je op het eiland bevindt, voelt de warmte en luchtvochtigheid in werkelijkheid heel verschillend aan.
De hoofdstad Funchal telt veel quintas, grote landhuizen met schitterende tuinen waarvan je de buitenruimtes kunt bezoeken, en twee niet te missen tuinen die hoger in de stad liggen:
De tropische tuin Monte Palace
Het voormalige luxehotel Monte Palace ligt op een hoogte tussen 475 en 570 m boven de stad Funchal. De tuin omvat maar liefst 10.000 plantensoorten op zeven hectare en is een geliefde bezienswaardigheid, die toeristen vaak met de kabelbaan bereiken.
Hier kom je in een bewust oosters aandoende sfeer, dankzij de overal aanwezige rode kleur en het water dat je in de vorm van meren vrijwel overal tegenkomt: watervallen die uit grotten tevoorschijn komen en vijvers met koikarpers. Toch combineert de tuin verschillende stijlen, met boeddhistische en zeer klassieke fonteinen en beelden, oude azulejo’s en deuren in manuelstijl. Het geheel is dus bijna eclectisch, maar de overvloed aan planten en de tropische sfeer zorgen voor een ongekende verandering van omgeving!
- Het laurierbos: een groot gebied bij de ingang vertelt het verhaal van het eiland aan de hand van zijn endemische flora. Als je een lange laan afdaalt, ontdek je het oorspronkelijke bos en de inheemse planten van het eiland. Deze plek is dichtbegroeid en wild. Er wandelen maar weinig mensen, maar toch krijg je hier het gevoel dat je diep het eiland in trekt, net als tijdens de vele wandelingen die Madeira rijk is.
- De oosterse tuin
Je kunt er onmogelijk aan voorbijgaan, want de tuin vormt het hart van het ongelooflijke decor van Monte Palace. De kleur rood loopt als een rode draad door de tuin. Niet alle planten zijn de soorten die je in een Japanse tuin zou verwachten: honderden clivia’s trekken de aandacht. De uitbundigheid is echter compleet en telkens als je de heuvel afdaalt, krijg je weer een ander uitzicht...
De cycadencollectie
In een van de gedeelten vind je een uitzonderlijke verzameling cycadales: planten die het midden houden tussen een varen en een palm, maar tot de familie van de naaktzadigen behoren, net als de Ginkgo en coniferen. Het zijn echte levende fossielen met geveerde bladeren. De bekendste bij ons is de Cycas revoluta. Hier sta je met open mond te kijken naar de enorme Encephalartos natalensis (die tot de zamiafamilie behoren) en hun opvallende kegel!
De orchideeën
Aan het einde van de route zorgt een orchideeënkwekerij opnieuw voor bewondering. Er zijn ontelbaar veel orchideeën, met gele, oranje, witte of roze kleuren... Zelfs als je geen kenner bent, raak je onder de indruk van de extravagante vorm van hun bloemen en de exotische uitstraling.
De botanische tuin
Het Jardim Botânico ligt iets lager dan zijn beroemde buurman en is de andere tuin van Funchal die je niet mag missen. De sfeer is heel anders: de tuin lijkt op 300 m hoogte te zweven. Naar mijn mening vullen de twee tuinen elkaar echt aan en zou het jammer zijn om de ene boven de andere te verkiezen.
Het landhuis bij de ingang was eigendom van de familie Reid, een beroemde familie die haar fortuin opbouwde met Madeira-wijn. De familie bouwde ook het Reid’s Palace in Funchal, een van de luxueuste hotels ter wereld. Hier wandel je over 3,5 hectare, in de lengte, de breedte en alle richtingen, en kun je je vergapen aan 3.000 exotische planten: schaduwplanten, een cactustuin en een tuin met vetplanten, centraal een opstelling van gerangschikte planten en lager gelegen de elegante palmen…
- de schaduwtuin
Voor mij was dit gedeelte een waar genot: een perfect tropisch tafereel met grote bladeren en enkele indrukwekkende bloeiers, ook al was het nog wat vroeg in het seizoen om de tuin op zijn mooist te zien.
De tuin laat hier een buitengewone botanische diversiteit zien. Je ziet er Crinums, clivia’s en amaryllissen groeien, maar vooral veel prachtig blad, zoals boomvarens, Sphaeropteris cooperi (syn. Cyathea cooperi), sierlijke varens (Niphidum carssifolium), epifytische planten die de stammen van bomen koloniseren en colocasia’s! De planten vinden hier de beste omstandigheden om te groeien: warmte en vocht. Dat verklaart de enorme overvloed aan planten.
- de tuin met vetplanten
Dit was zeker een van de plekken die de meeste indruk op me maakten, want de vormen, structuren en kleuren van deze tuin in de tuin zijn fascinerend!
- De vormgegeven borders
Dit is een van de ansichtkaarten van het eiland: dit grote terras biedt uitzicht op de baai van Funchal en een weids uitzicht over de oceaan en vormt het uitkijkpunt van de tuin. Het gaat om een grote border in de vorm van een rechthoekig schaakbord, opgebouwd uit verschillende vierkanten waarin een reeks groene en purperkleurige planten geometrisch is aangeplant. Het resultaat is spectaculair. Dit was zeker niet mijn favoriete gedeelte, integendeel. Het vormt zelfs een contrast met het wilde karakter van sommige andere delen van de tuin, maar je kunt hier wel het verfijnde werk van de hoveniers bewonderen.
Maar de botanische tuin van Funchal herbergt nog veel meer wonderen, zoals het palmengedeelte, dat je rustig moet ontdekken, en de strelitzia’s, de paradijsvogelplanten, die eveneens kenmerkend zijn voor de tuin...
Meer informatie
Jardim tropical Monte Palace, iedere dag geopend behalve op 25 december, van 9.30 tot 18.00 uur, entree 12,50 euro
Jardim Botânico, iedere dag behalve op 25 december, van 9.00 tot 18.00 uur, entree 6 euro
Opmerkingen