Cyathea cooperi - Australische boomvaren

De Cyathea cooperi, ook wel Australische boomvaren genoemd, is een zeel mooie, snelgroeiende boomvaren die niet aan charme inboet. Deze soort, afkomstig uit de vochtige bossen van Queensland, Victoria in Australië en Tasmanië, is ook een vorstgevoelige plant, die beter geschikt is voor teelt in pot dan voor volle grond in ons klimaat. De elegante plant vormt een dunne, donkere schijnstam (stipe) en draagt een weelderige kroon van grote, lichtgroene bladeren die zowel vol als sierlijk zijn. Alleen al een exotisch decor vormend, zal ze haar plek vinden op een halfbeschaduwd terras gedurende het mooie seizoen en vormt ze een blikvanger voor de serre in de winter, altijd in gefilterd licht. De teelt van dit prachtige groenwezen vraagt wel enige kennis van zaken.

De Cyathea cooperi behoort tot de familie Cyatheaceae. Het is een soort van een warm, gematigd en vochtig klimaat die slechts lichte en kortdurende vorst verdraagt. De bladeren zullen al bij -3°C "verbranden", de stam overleeft temperaturen onder -6°C niet. In de natuur vindt deze varen het hele jaar een constant klimaat, gekenmerkt door regelmatige en zeer hoge neerslag en een temperatuur die seizoensgebonden slechts varieert tussen 10 en 18°C, 15 en 20°C of 18 en 25°C. Ze groeit in halfschaduw, in uitgeloogde, zure, frisse, lichte, arme maar mineraalrijke bodems.

De plant vertoont een snelle groei, zelfs in ons klimaat, van ongeveer 25 tot 40 cm per jaar, en meer in een warme gematigde kas. Ze ontwikkelt een dunne (10 tot 15 cm in diameter) en slanke stipe die een hoogte van 5 tot 6 meter kan bereiken. Deze schijnstam bestaat eigenlijk uit een samenstelling van verweven wortelstokken bedekt met droge adventiefwortels en de bruine, schubbige en papierachtige resten van de bladstelen van oude bladeren. De basis van de bladeren, ook wel varenbladeren genoemd, is eveneens bedekt met bruine schubben die ze een ruw, behaard uiterlijk geven. De jonge, opgerolde bladeren, kruisjes genoemd, zijn ook geschubd; ze ontvouwen zich tot grote bladeren van 2 tot 3 meter lengte, fijn verdeeld, in een helder- tot lichtgroene kleur. Ze worden in het bovenste deel van de stipe geproduceerd, de een na de ander, ononderbroken als de plant boven +10°C wordt gehouden. Elk blad wordt door een roodbruine bladspil (rachis) doorsneden. De bladeren zijn wintergroen en hebben elk een gemiddelde levensduur van 2 jaar wanneer de vorst niet te streng is.

Boomvarens staan niet bekend om hun grote winterhardheid, en de Cyathea cooperi is daarop geen uitzondering. De beste oplossing is om haar in een grote pot te kweken en deze 's winters binnen te halen in een vorstvrije of zeer licht verwarmde serre. Naast haar beperkte weerstand tegen kou, gedijt deze boomvaren alleen in de gefilterde, vochtige atmosfeer van een bosbodem en in een lichte, frisse grond zonder sporen van kalksteen. Haar teelt in volle grond is daarom voorbehouden aan de meest gematigde zones van de Atlantische of Mediterrane kust, zoals de prachtige exemplaren tonen die in volle grond groeien in de Mediterrane Tuin van Rayol-Canadel in het Franse Var.