Lilium candidum - Madonnalelie

Lilium candidum, de Madonnalelie, ook wel Witte lelie of Mariëlelie genoemd, is de lelie die vroeger zonder veel moeite in de tuin van onze grootmoeders groeide. In het voorjaar zorgde hij voor een witte bloei met een zware, zoete geur die in geen enkel boeket mocht ontbreken. Het is een zeer winterharde, makkelijk te kweken bolplant die zich met de jaren naturaliseert in neutrale tot zeer kalkhoudende, goed doorlatende grond, zelfs als die in de zomer erg droog is. Zijn grootste vijand is de leliehaantje, een klein, felrood kevertje waarvan de vraatzuchtige larven het blad volledig kunnen vernietigen.

De witte lelie behoort tot de Liliaceae-familie. Het is een botanische soort die oorspronkelijk uit de Balkan en Klein-Azië (Libanon, Syrië) komt en hier en daar verwilderd voorkomt in het Middellandse Zeegebied. De plant wordt sinds de oudheid in vele regio's gekweekt. De bol is licht van kleur, licht afgeplat en bestaat uit vlezige schubben. Hij ontwikkelt zich vlak onder het grondoppervlak. In tegenstelling tot andere lelies, die in het voorjaar uitlopen, komt de vegetatie van deze lelie aan het einde van de zomer of in het vroege najaar boven de grond. Dit gebeurt in de vorm van een rozet met heldergroene bladeren. In het vroege voorjaar schiet deze rozet omhoog tot een bebladerde bloemstengel die gemakkelijk 1 meter hoogte kan bereiken. De rozetbladeren zijn langwerpig en uitgespreid, zo'n 15-20 cm lang. De bladeren hoger aan de stengel zijn smaller, lansvormig, rechtopstaand en kleiner; ze staan spiraalsgewijs ingeplant. Ze hebben een helder, lichtgroen kleur. Aan de top van de stengel vormen zich 5 tot 10 langwerpige bloemknoppen. Elke knop opent zich tot een grote bloem met een diameter van 10 tot 15 cm, in de vorm van een trompet, met bloemblaadjes van een onberispelijk wit. De keel is licht geelgroen getint en de meeldraden zijn goudgeel. Deze bloei, die een krachtige, bijna bedwelmende geur verspreidt, vooral in de avond, vindt plaats tussen mei en juni, afhankelijk van het klimaat. Het loof verkleurt geel en sterft af aan het begin van de zomer, waarna de bol in rust gaat. Deze lelie kan zich jarenlang vestigen door zich te vermeerderen via broedbolletjes die aan de buitenkant van de grote bollen ontstaan.

Plant de Madonnalelie zo snel mogelijk, zodat hij nog kan profiteren van de najaarsregens om zijn bladeren te vormen. Houd een afstand van 20 cm aan en plant de bollen zeer ondiep: bedek ze met minder dan 4 cm grond op een goed doorlatende plek. Het is een prachtige plant voor borders, perken en buitenpotten, en perfect voor in de vaas. Je kunt hem bijvoorbeeld combineren met kleinblijvende bloeiende struiken (deutzia, rozenstruiken, dwergseringen, physocarpus...) of met mooie, sterke vaste planten zoals pioenen of salie. Makkelijk te kweken in veel gebieden, is de witte lelie een van de beste keuzes voor onze (beschutte) tuinen waar weinig gesproeid wordt.