Gentiana cruciata - Kruisbladgentiaan

De Kruisbladgentiaan, in het Latijn Gentiana cruciata, is een vrij algemene vaste plant in Frankrijk die voorkomt in droge graslanden, lichte bossen en op rotsachtige hellingen. Je herkent haar aan de grote, heldergroene bladeren die kruisgewijs langs de stengels staan. Op deze bossige pol bloeien in de zomer trossen kleine gentianen in een fel blauwe kleur, soms een beetje verscholen tussen het loof. Deze eerder bergachtige vaste plant is niet de makkelijkste om in de tuin te telen: ze voelt zich het best op een niet te droge standplaats, in een zeer goed doorlatende bodem, bij voorkeur een kalkhoudende, enigszins frisse alpenrotsentuin.

De Kruisbladgentiaan, uit de Gentiaanfamilie (Gentianaceae), is een soort die oorspronkelijk uit Europa en Azië komt. In het wild vind je haar in een groot deel van Frankrijk, op een hoogte tussen 100 en 2100 meter, maar ze ontbreekt in het westen van het land en in de mediterrane gebieden, die veel te warm en droog zijn. Deze vaste plant met een dikke wortelstok en een polvormende groeiwijze bestaat uit bebladerde stengels die in de winter afsterven en in het voorjaar weer uit de grond komen. Volgroeid bereikt de plant gemiddeld 27 cm in alle richtingen, afhankelijk van de teeltomstandigheden. De bruinrode, gebogen-opstijgende stengels zijn versierd met talrijke lancetvormige bladeren van 10 cm lang, in een mooie frisgroene kleur, met een schede aan de basis. De bloei vindt plaats van juni tot september. Aan het uiteinde van de bebladerde stengels, maar ook in de bladoksels, ontluiken kleine trosjes kleine bloemen in trompetvorm, 20 tot 25 mm lang, rechtopstaand naar de hemel gericht. Elke bloem heeft een kroon bestaande uit 4 goed onderscheiden lobben, in een felblauwe kleur met een bijna zwarte basis. De keel van de bloem wordt ingenomen door witte stijlen, dit zijn de vrouwelijke voortplantingsorganen van de bloem.

Zoals bij de meeste alpiene planten het geval is, is de kruisbladgentiaan makkelijk te telen zodra de groeiomstandigheden voor haar geschikt zijn. Deze bergbewoner houdt niet van te warme klimaten, noch van zware, zure en/of slecht doorlatende gronden. In de volle grond plaats je haar ideaal in een bodem rijk aan kalksteentjes, goed gedraineerd, niet te droog, op een muurtje, in een rotstuin, op een talud, als randbeplanting van borders, of in een trog, in een alpentuin. Ze houdt van stenige, zonnige maar niet te warme, of halfbeschaduwde plekken, waar ze diep kan wortelen. Deze Gentiaan kan in een border of rotstuin gecombineerd worden met bijvoorbeeld Sneeuwklokjes, Botanische tulpen, krokussen, Lewisia, dwergconiferen, de Wilde akelei (Pulsatilla)....

Deze gentiaan is de exclusieve waardplant van het Gentiaanblauwtje, een zeldzaam geworden vlinder. Deze legt zijn eitjes op haar bladeren, en de rupsen voeden zich ermee. Aan het eind van de zomer vallen de rupsen op de grond en worden ze door bepaalde mieren meegenomen naar hun mierennest, waar ze als parasieten worden gevoed.

De term Gentiana verwijst naar Gentius, de koning van Illyrië (het huidige Albanië) in de 2e eeuw voor Christus, die volgens Plinius de Oudere de medicinale en genezende eigenschappen van de wortel van de Gele gentiaan ontdekte.