Embothrium coccineum Lanceolatum - Chileense vuurstruik

De Embothrium coccineum Lanceolatum is een kleine boom die weinig bekend is bij Nederlandse tuiniers en die zeer toepasselijk de naam Chileense vuurboom of Chileense vuurstruik draagt. Komt dit door zijn grandioze bloei, van een onverbiddelijk vuurrood, zijn vermogen om uit de bodem op te duiken na een brand of zijn herkomst die reikt tot het uiterste zuiden van Vuurland in Patagonië? Het is in ieder geval een prachtige en zeldzame kleine boom, gekleed in elegant, smal en glanzend loof en in het voorjaar getooid met een buitengewone bloei in grote bloemboeketten van buisbloemen in een scharlakenrood. De schoonheid van deze plant is een paar extra inspanningen waard: winterhard tot -12°C in perfect gedraineerde grond en op een beschutte standplaats, houdt hij van zure, frisse, lichte grond en van een zachte, zeeklimaatachtige omgeving.

De Embothrium coccineum behoort tot de familie van de Proteaceae, die ruim vertegenwoordigd is in de flora van Zuid-Afrika en Australië. Deze kleine boom is afkomstig uit een uitgestrekt gebied dat begint in de zuidelijke helft van Chili, van de kust tot aan de grens van het berggebied, tot aan het uiterste zuiden van Vuurland in Patagonië, soms tot op 2000 meter hoogte. Hoewel deze soort zich kan aanpassen aan vrij diverse habitats, is hij gebonden aan arme, niet-kalkhoudende, zanderige of venige en goed doorlatende bodems, en aan een eerder vochtig en mild klimaat.

De cultivar met de naam 'Lanceolatum' wordt eigenlijk beschouwd als een ondersoort die zich van het type onderscheidt door de smalheid van zijn bladeren. Deze kleine boom heeft een bossige groeiwijze die zowel opgaand als uitwaaierend is; zijn vegetatie is goed vertakt. Met een gemiddeld groeitempo bereikt hij een gemiddelde hoogte van 5,5 m bij een breedte van 2,20 m. De gedrongen stam is bedekt met een grijze schors vol lenticellen, waardoor hij horizontaal gestreept lijkt. De opgaande, vrij soepele twijgen dragen een blad van een blauwachtig groen tot donkergroen en glanzend. Elk lancetvormig blad kan tot 12 cm lang en 2 cm breed worden. De bladschijf heeft gladde, licht golvende randen en een lichte hoofdnerf. Onder milde omstandigheden is het blad wintergroen, maar het valt af bij temperaturen vanaf -7°C.

De bloei vindt plaats in mei-juni in ons klimaat. Ze is vrij geconcentreerd in de top van de boom en verschijnt in de vorm van boeketten in de bladoksel. Elk van deze boeketten, een schermvormige tros, bestaat uit langwerpige buisbloemen van 3 tot 5 cm lang, gedragen door lange bloemstelen. De bloem bestaat uit een buis die eindigt in 4 lobben die bij volledige ontplooiing krullen om de stamper vrij te geven, omgeven door 4 korte en gedeeltelijk vergroeide meeldraden. Deze bloemen, van een scharlakenrood, soms met een gele tint aan hun uiteinde, zijn zeer rijk aan nectar en trekken in Chili bepaalde soorten kolibries aan die voor de bestuiving zorgen.

Bijzonder goed aangepast aan een mild zeeklimaat, zijn er enkele mooie exemplaren van Embothrium coccineum Lanceolatum te bewonderen in beschutte kustgebieden in Nederland, waar hij de zachte winter en de vochtige zomer vindt die hem tot bloei laten komen. Deze kleine boom verdient een plek solitair in een middelgrote, beschutte tuin, maar kan ook een blikvanger zijn in een grote heesterborder als hij goed wordt begeleid: hij combineert prachtig met wintergroene ceanothus of met de blauwe vlamboom, Jacaranda mimosifolia, voor een even exotische als weelderige combinatie. Zijn schitterende bloei komt ook goed tot zijn recht bij het zilvergrijze loof van Eucalyptus of bepaalde wilgen. In een exotische tuin kan hij worden gecombineerd met protea's, Echium wildpretii (Toren van juwelen), Aloe aristata, Melianthus major, palmen of ook Callistemon en Leptospermum. Merk op dat hoewel de zachtheid van een beschutte, zonnige plek in Nederland de Embothrium zou kunnen bevallen, droge lucht en bodem, het vaak hoge kalkgehalte van de grond en harde wind voor hem extreem ongunstig zijn.