Sambucus nigra Pyramidalis - Gewone vlier

De Sambucus nigra 'Pyramidalis', ook wel verhandeld als Sambucus nigra var. fastigiata, is een zwarte vlier die vrij ongebruikelijk is door zijn smal opgaande groeiwijze en zijn 'samengedrukte' blad. Deze cultivar, die uit Polen komt, vormt in tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden tijdens het groeiseizoen een bijzonder volle, zuilvormige struik. In de winter toont de struik zijn dikke, verticale takken en zijn gegroefde schors. De witte bloemschermen in juni voegen nog meer charme toe. Deze winterharde vlier is gemakkelijk te telen in gewone tuingrond. Door zijn bijzondere vorm plant u hem solitair op een goed zichtbare plek.

De naam Sambucus nigra 'Pyramidalis' wordt gegeven aan twee smal opgaande vormen van de zwarte vlier. Beide hebben een zeer verticale groeiwijze. De eerste 'Pyramidalis' verschilt van de typesoort alleen door zijn verticale takken die dicht tegen de stam aan staan. De tweede vorm heeft daarnaast zeer korte tussenknopen, wat zorgt voor het bijzonder 'samengedrukte' uiterlijk van het loof. De 'Pyramidalis'-cultivar die door Poolse boomkwekerijen wordt geleverd, lijkt de tweede vorm te zijn.

De zwarte vlier 'Pyramidalis', die zeldzaam is in de teelt, verdient het om vaker geplant te worden. Dit ras is in Duitsland gevonden en in 1865 in de handel gebracht. Het is een plant die behoort tot de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae), de muskuskruidfamilie (Adoxaceae) of de sneeuwbal-familie (Viburnaceae), afhankelijk van de classificatie. Het is een struik met een smal opgaande, zuilvormige groeiwijze. Hij groeit iets langzamer dan de wilde soort en kan 3 tot 4 meter hoog en tot 1 meter breed worden. Alle takken van deze cultivar wijzen verticaal omhoog en zijn weinig vertakt. Het komt voor dat sommige takken alleen uit één bovenste bladknop groeien. Dit groeitype is verantwoordelijk voor het zeer ongewone uiterlijk van de struik. De bladeren hebben dezelfde struktuur als die van de soort; ze zijn samengesteld uit 5 tot 7 ovale, getande deelblaadjes, maar ze zijn iets kleiner en dichter op de twijgen geplaatst. Ze hebben een donkergroene kleur. Na de bladval in het najaar wordt de vrij open struktuur van deze struik zichtbaar, bestaande uit eenvoudige, rechte en vrij dikke takken. De bloei vindt plaats in mei-juni, afhankelijk van het klimaat. De bloemen staan in platte, ronde schermen met een diameter van 8 tot 12 cm, iets kleiner dan die van de soort. Bestoven door bijen produceren deze bloemen kleine zwarte steenvruchten. De bloemen en vruchten hebben een medicinaal gebruik en worden gebruikt voor het maken van likeuren, jam, conserven, enz. Deze struik is bestand tegen de koudste winters.

Deze zwarte vlier 'Pyramidalis' is vooral decoratief. Het is een struik die een vruchtbare, rijke en kalkhoudende bodem vraagt. Hij is bestand tegen vervuiling en kan in een kleine stadstuin worden geplant. U kunt hem solitair planten, in kleine groepjes of als haag, om een groen scherm te vormen. Of geef hem een prominente plek bij een ingang, voor een raam of langs een pad. U kunt hem bijvoorbeeld combineren met donker blad zoals de zwarte vlier 'Black Beauty', de zandkers Prunus cistena, de Weigelia florida 'Alexandra' of de Physocarpus opulifolius 'Red Baron'. Om de voet te bedekken, kiest u voor dwergconiferen met een kruipende groeiwijze (Juniperus communis 'Repanda', Juniperus squamata 'Blue Carpet' ...).

In de keuken: de bloemen kunnen worden verwerkt tot beignets of siroop door ze in suiker te laten trekken. De bloemknoppen in azijn geven salades pit, en de bessen worden geconsumeerd als sap, gelei of jam, of verwerkt tot wijn. Ze geven appeltaart een aangename smaak. Alleen de bloemen en bessen zonder bladsteel zijn eetbaar; de rest van de plant kan giftig zijn.

In de tuin: Vlierbladeren staan erom bekend dat ze de compostering versnellen. Gier van zwarte vlierbladeren is nuttig in de biologische tuinbouw voor de bestrijding van valse meeldauw en aantastingen door bladluizen of knaagdieren: laat 1 kg bladeren een paar dagen trekken in 10 L water en spuit met mate. U kunt hem ook in een boomgaard planten, waar hij vogels aantrekt die insecten eten.