Rhamnus catharticus - Wegedoorn

De Rhamnus catharticus, ook bekend als Wegedoorn of Sporkehout, is een struik die bladverliezend, inheems en medicinaal is en perfect is aangepast aan onze bodems en ons klimaat. Hij voelt zich overal thuis, van noord tot zuid en van oost tot west in ons land. Hij vormt een grote bos, of soms een kleine boom, met glanzend blad. Deze onverschrokken, doornige plant is ideaal om moeiteloos een natuurlijke haag aan te leggen en is ook zeer nuttig voor het kleine dierenleven in onze tuinen, zeker in combinatie met andere lokale soorten. De struik draagt in het late voorjaar kleine, onopvallende maar bijenvriendelijke en aangenaam geurende bloemen, gevolgd door kleine zwarte vruchten in het najaar aan de vrouwelijke exemplaren, die geliefd zijn bij vogels.

De Wegedoorn behoort tot de familie van de Rhamnaceae. Deze soort is inheems in Europa, verspreid van centraal Engeland tot het zuiden van het Middellandse Zeegebied, via Frankrijk, België en Zwitserland, maar komt ook voor in Azië, van de westelijke regio's tot Kirgizië in het oosten. Het is een tweehuizige plant, wat betekent dat er mannelijke exemplaren zijn, die bloemen met meeldraden maar zonder stamper dragen, en vrouwelijke exemplaren met bloemen zonder meeldraden maar met een stamper. Je vindt deze soort in struikgewas en heesterborders, vaak op kleiachtige grond met een sterke kalkhoudende neiging, van vochtig tot droog.

Het is een meer of minder bossige struik die 2 tot 5 meter hoog wordt met een vergelijkbare breedte. Hij kan worteluitlopers produceren en zich zijwaarts uitbreiden als de omstandigheden goed zijn. De schors is glad, grijsbruin van kleur op de 'stammen', en wordt na verloop van tijd bijna zwart. Bij oudere exemplaren schilfert de schors af, waardoor een nieuwe, oranjeachtige schors zichtbaar wordt. De twijgen, die grijzer van kleur zijn, zijn min of meer doornig, erg lang en eindigen vaak in een doorn. Het blad, dat bladverliezend is, verschijnt in het voorjaar en valt in het najaar. Het bestaat uit gaafrandige, elliptische tot ovale, fijn getande bladeren van 2,5 tot 9 cm lang en 1,2 tot 3,5 cm breed. De kleur is een fris, vrij glanzend groen, waarna ze in het najaar geel verkleuren. De bloei vindt plaats in mei-juni. Het zijn kleine trosjes van 5 tot 10 heel kleine groengele bloemetjes met 4 kroonbladen, die een zoete, honingachtige geur verspreiden. Aan de vrouwelijke exemplaren, in aanwezigheid van mannelijke exemplaren, ontstaan ovale vruchten van minder dan 1 cm lang, zogenaamde steenvruchten. Deze zijn eerst rood en worden later zwart, rijp in oktober. De schors en vruchten van de Wegedoorn, lang gebruikt in de Europese farmacopee, worden tegenwoordig als giftig voor de mens beschouwd.

Plant en kweek deze Rhamnus catharticus op een 'natuurlijke' manier, in een bescheiden heesterborder of in een natuurlijke haag. Hij mag niet ontbreken in een natuurlijke tuin, waar hij andere inheemse of makkelijke 'exotische' struiken gezelschap houdt: rode kamperfoelie (Lonicera xylosteum), wollige sneeuwbal (Viburnum lantana), een purperen vlier (Sambucus Black Lace), Gelderse roos (Viburnum opulus Roseum), winterkamperfoelie (Lonicera fragrantissima en L. tatarica), rimpelroos (Rosa rugosa Rubra), een bloedbes (Ribes sanguineum King Edward VII) en waarom niet een sierdruif (Vitis vinifera Purpurea)? De keuze is reuze!