Metrosideros excelsa Aurea - Nieuw-Zeelandse kerstboom

De Metrosideros excelsa 'Aurea' is een groenblijvende heester afkomstig uit Nieuw-Zeeland, die alleen geschikt is voor de allerzachtste klimaten in Nederland. Zijn dichte, donkergroene blad met een licht glanzende oppervlakte wordt gesierd door een gele rand, wat het hele jaar door voor een sierlijk contrast zorgt. De bloei, die een groot deel van de zomer aanhoudt, maakt hem extra aantrekkelijk, wanneer de knalrode pluizige bloemen verschijnen die bestaan uit talrijke meeldraden. Hij is vrij eenvoudig te telen in licht zure grond en op een zonnige standplaats in beschutte kustgebieden, maar op de meeste andere plekken in Nederland zul je hem in een kuip moeten planten om hem vorstvrij te kunnen overwinteren.

De Metrosideros is een van de leden van de Myrtenfamilie (Myrtaceae), die rijk is aan 3000 soorten, en waarvan de bekendste geslachten de Mirte (die in mediterrane gebieden groeit), de Callistemon met zijn flesborstelachtige bloemen en natuurlijk de grote groep van de Eucalyptus zijn. Er zijn 54 soorten Metrosideros, bomen, struiken en houtige lianen, verspreid over de Kaapprovincie (Zuid-Afrika), de eilanden in de Stille Oceaan en met name Nieuw-Zeeland, waar de Metrosideros excelsa vandaan komt. Hij komt oorspronkelijk uit de kustgebieden van het Noordereiland en is door de bewoners geïntroduceerd op het Zuidereiland. In de natuur groeit hij in de zomer in bossen van *Agathis australis* - of Kauri's - een Australische conifeer, en soms vormt hij ook zelf bossen. De Maori's noemen hem "pohutukawa", wat "bespat door de zee" betekent en zijn weerstand tegen zeewind (en wind) goed illustreert. Engelstaligen noemen hem liever "Christmas tree", kerstboom, omdat hij daar bloeit rond die tijd in dit land op het zuidelijk halfrond, waar de seizoenen omgekeerd zijn ten opzichte van Nederland. In zijn natuurlijke habitat vormt de plant een grote boom die wel 20 m hoog kan worden, met een stam tot wel 2 m in diameter. De boom vormt een brede kroon en is in staat zijtakken te vormen die, zodra ze de grond raken, wortel schieten en nieuwe stammen vormen. Daarnaast vormt hij vanuit de takken adventiefwortels die tot op de grond hangen, wat hem een zeer karakteristiek uiterlijk geeft. Tot slot stelt zijn krachtige wortelstelsel, dat goed is aangepast aan vulkanisch terrein, hem in staat zich stevig in de rotsen te verankeren.
De Metrosideros excelsa 'Aurea' is een cultivar met geelbont blad ("aurea" in het Latijn), die niet verward moet worden met de botanische vorm met gele bloemen (*M. excelsa* var. *aurea*). Met een veel bescheidener ontwikkeling dan de soort, zal deze struik in onze tuinen in de meest beschutte kustgebieden meestal niet hoger worden dan 2,50 m en 1,50 tot 1,80 m breed, omdat zijn winterhardheid zeer beperkt is. Hij vormt een vrij dichte groei, met een langzame tot gemiddelde groeisnelheid, bestaande uit relatief flexibele, fijne takken. Deze dragen tegenoverstaande, elliptische tot ovale bladeren van ongeveer 4-6 cm lang, die leerachtig, wintergroen en glanzend zijn. Hun donkergroene kleur wordt opgefleurd door een iets onregelmatige gele rand, wat ze het hele jaar door een prachtig aanzien geeft.
Vanaf juni verschijnen de bloeiwijzen die alle aandacht in de tuin trekken. Typisch voor de Myrtenfamilie bestaan de bloemen, die voornamelijk aan de uiteinden van de twijgen in schermvormige trossen bijeen staan, vooral uit meeldraden van 4-5 cm lang, in een bijzonder decoratief scharlakenrood. De bloembladen en kelkbladen, elk met vijf stuks, zijn veel onopvallender en vallen nauwelijks op. De bloei strekt zich uit over vele weken, tot in augustus, en soms zelfs iets langer. De vruchten die daarop volgen zijn kleine capsules zonder sierwaarde.

In de weinige gebieden die mild genoeg zijn om hem in de vollegrond te kunnen telen, zal de Metrosideros excelsa 'Aurea' perfect passen in een exotische border die verre oproept. Plant hem samen met Proteaceae, van het geslacht Leucadendron of Protea, die met hun onweerstaanbare grafische vorm jouw scène met flair zullen completeren. Voeg een andere Myrtaceae met mauve bloemen toe, zoals de Callistemon citrinus 'Mauve Mist' met zijn lange, kwastachtige bloeiwijzen, en voor wat hoogte in je border, een exemplaar van de Brachychiton acerifolius. Deze weinig bekende Australische boom zal je verbluffen met zijn schitterende scharlakenrode bloei.