Dicksonia squarrosa - Gouden boomvaren

De Dicksonia squarrosa is een boomvaren die veel minder bekend is dan zijn neefje Dicksonia antarctica. Deze soort, afkomstig uit Nieuw-Zeeland, is minder imposant maar ook iets minder winterhard, waardoor hij in de meeste regio's het best in een pot kan worden gekweekt en 's winters binnen kan worden gezet. Je herkent hem aan zijn vermogen om meerdere dunne, donkere en ruwe stammen te vormen, elk bekroond met een kroon van lichtgroene bladeren (fronden) die gedragen worden door een eveneens zeer donkere bladsteel. Het is zonder twijfel een prachtige verzamelplant die altijd weet te bekoren met zijn sterk exotische uitstraling, maar voor succes zijn zowel een geschikt klimaat en een goede bodem als enige vakkennis vereist.

De Dicksonia squarrosa behoort tot de Dicksoniaceae-familie. Het is een endemische soort in de vochtige bossen van Nieuw-Zeeland en groeit onder onze breedtegraden vrij langzaam. De plant bestaat uit ondergrondse wortelstokken die meerdere dunne stammen kunnen voortbrengen. Deze zijn bedekt met een dicht netwerk van bijna zwarte haarwortels en oude, bruine en verdroogde bladeren. In hun bovenste deel produceren deze stammen 3 tot 5 fronden die bijna horizontaal groeien en in een 'parapluvorm' zijn gerangschikt. Ze worden gedragen door lange, behaarde en zeer donkerbruine bladstelen die doorlopen tot aan de top van elk blad. Elk blad, zacht om aan te raken, heeft een lengte van ongeveer 1,50 meter. Ze zijn wintergroen en hebben elk een gemiddelde levensduur van 2 jaar als de vorst niet te streng is; anders 'verbranden' ze in de winter en worden ze in het volgende voorjaar vervangen door een nieuwe kroon van fronden. De hele plant heeft op 10-jarige leeftijd gemiddeld een hoogte van 1,30 meter bij een breedte van 1 meter. Uiteindelijk wordt deze boomvaren niet hoger dan 3 meter, met een breedte van ongeveer 1,50 tot 2 meter.

Boomvarens staan niet bekend om hun grote winterhardheid. Sommige soorten, met name Dicksonia antarctica en D. fibrosa, zijn echter redelijk winterhard zonder enige bescherming tot -7°C, en zelfs tot -10°C als ze op een windstille plek staan. Wat de Dicksonia squarrosa betreft, wordt algemeen aangenomen dat zijn winterhardheid niet meer is dan -5°C voor een korte periode zonder bescherming op een beschutte standplaats. Daarboven is winterbescherming noodzakelijk. Dit kan beperkt blijven tot een 'strohoed' om de toekomstige fronden te beschermen die zich bovenin de stam bevinden, het deel dat het meest gevoelig is voor kou. Op deze manier kan de varen korte vorstperiodes van ongeveer -7°C doorstaan. Een andere oplossing is om hem in een grote pot te kweken en deze 's winters binnen te zetten in een vorstvrije of zeer licht verwarmde serre. Naast zijn beperkte vorstbestendigheid gedijt deze boomvaren alleen in de constant vochtige lucht van een bosonderlaag en in een humusrijke, frisse grond zonder sporen van kalk. Het is daarom aan te raden hem alleen in de volle grond te zetten in de meest gematigde kustgebieden, samen met andere prachtige planten voor zure grond zoals grote rhododendrons, camelia's, mimosabomen, eucalyptus, pieris of Japanse esdoorns.