Acer platanoides Princeton Gold - Noorse esdoorn

De Acer platanoides Princeton Gold 'Prigo' is een variëteit van de Noorse esdoorn met opvallend geel en helder blad. De middelgrote, snelgroeiende boom ontwikkelt in zijn eerste jaren een opgaande, zuilvormige groeiwijze, die zich met de jaren afrondt tot een dichtvertakte kroon. In het voorjaar zijn de bladeren goudgeel, in de zomer verkleuren ze naar chartreuse. In het najaar hangt de kleur af van de bodem: van bananengeel tot donkergeel, met oranje en rode accenten. De gele bladeren van deze variëteit, een waar visueel spektakel, verdragen volle zon perfect. De Noorse esdoorn stelt weinig eisen, maar heeft wel een voldoende diepe bodem nodig voor zijn krachtige wortelstelsel.

Oorspronkelijk afkomstig uit de Kaukasus en wijdverspreid in Europa, van Scandinavië tot Spanje en oostwaarts tot in Rusland, is de Acer platanoides een grote, bladverliezende en snelgroeiende boom, vaak samen te vinden met eik, linde en iep in onze bossen op hogere gronden. In Nederland gedijt deze lichtminnende soort het beste op beschutte plekken met een gematigd klimaat en op de vruchtbare, diepe, fris tot vochtige en kalkhoudende gronden die hij prefereert. Hij kan tot 200 jaar oud worden. De cultivar 'Prigo' werd ontdekt en geselecteerd door de Amerikaanse botanicus en veredelaar William Flemmer III. Begin jaren tachtig verzamelde hij zaden van straatbomen en kweekte ze op in zijn proefvelden in afwachting van een mutatie. De doorbraak kwam rond 1983, toen een zaailing een extreem geel blad vertoonde dat niet leed onder zonnebrand en de plant krachtig en gezond genoeg bleek om als nieuwe variëteit te worden beschouwd. Hij heeft een opgaande groeiwijze en zijn mooie ovale kroon wordt ronder met de jaren. Op volwassen leeftijd bereikt deze boom met één stam een hoogte van 10 tot 15 meter en een breedte van 7 tot 10 meter. Het blad is bladverliezend. De bladeren staan tegenover elkaar, zijn handvormig, 10 tot 20 cm lang en hebben 5 tot 7 zeer spitse, getande lobben. De bladeren, gedragen door lange bladstelen, zijn kaal en hebben een glanzende textuur. Ze verschijnen felgeel in het voorjaar en worden chartreuse in de zomer. In het najaar kan de boom twee verschillende spektakels bieden: op gewone tuingrond (neutraal tot alkalisch) onthullen de bladeren, naarmate het groene pigment verdwijnt, een nog lichtere tint bananengeel die perfect contrasteert met de bruine nerven en bladstelen. Als hij daarentegen op zeer zure grond staat, krijgen de bladeren verschillende tinten goud, amberoranje en scharlakenrood. De onopvallende bloei, in de vorm van rechtopstaande tuilen met piepkleine geelgroene bloempjes, vindt plaats vóór het uitlopen, in maart, op exemplaren van 15 tot 20 jaar oud. In juni maken deze plaats voor gevleugelde vruchten van 3 tot 5 cm lang, zogenaamde vleugelnoten. De schors van deze boom is bruin, bijna glad, met vele ondiepe lengtescheuren.

De Acer platanoides Princeton Gold 'Prigo' is een boom die makkelijk te kweken is. In tegenstelling tot veel cultivars met lichte kleuren, is hij weinig gevoelig voor droogte.  Hij neemt genoegen met gewone tuingrond, mits die diep en goed doorlatend is, en houdt niet van stilstaand vocht. Hij is prachtig solitair in het midden van een grote tuin of park, bijvoorbeeld. Hij kan ook worden gebruikt als laanboom om brede oprijlanen te omzomen, of als windscherm aan de randen van een grote tuin. Voor contrast kan hij in een bosje worden gecombineerd met een variëteit met purper blad, zoals de Noorse esdoorn 'Crimson King', de rode beuk of de Cercis canadensis 'Forest Pansy' bijvoorbeeld.