Taxus baccata Dovastoniana - Venijnboom

De Taxus baccata 'Dovastoniana' is een venijnboom met een zeer herkenbare vorm. Zijn goed gespreide, horizontale takken zijn bezet met verticale, neerhangende twijgen. Zijn donkergroene, wintergroene blad wordt, op de zeldzame vrouwelijke takken die kunnen verschijnen, gesierd door een mooie vruchtdracht met felrode bessen (arillen). Met een matige groeisnelheid en geschikt voor middelgrote tuinen, is deze struik of kleine boom misschien niet de allermooiste conifeer, maar hij biedt veel voordelen. Vrijwel onderhoudsvrij, winterhard, en aanpasbaar aan verschillende bodems, standplaatsen en klimaten is deze venijnboom makkelijk te telen en heeft hij een legendarische levensduur.

Zeer aanwezig in de oudste tuinen en parken in Europa, kijken Taxus baccata ons soms al honderden jaren aan. Hun levensduur is inderdaad opmerkelijk en kan meerdere eeuwen bedragen. De soort, die in het wild zeldzaam is geworden, is oorspronkelijk afkomstig uit Europa, Klein-Azië en Noord-Afrika. In Nederland en België komt hij nog voor in oude landgoedtuinen, parken en begraafplaatsen. Enkele indrukwekkende exemplaren groeien in de Ardense bossen. Sommige bomen in de kalksteenmassieven van Zuid-Limburg zouden meer dan duizend jaar oud zijn. Je kunt ook indrukwekkende exemplaren bewonderen in oude tuinen of op begraafplaatsen, vaak bij kerken vanwege symbolische redenen (ze worden gezien als de verbinding tussen hemel en aarde), maar ook om te voorkomen dat vee ze zou opeten. De naalden, de bast en de vruchten zijn namelijk giftig voor mens en dier, behalve voor vogels die de bessen eten en de zaden weer uitscheiden. De venijnboom is een wintergroene conifeer uit de Taxusfamilie (Taxaceae), net als de Torreya.

Het cultivar 'Dovastoniana' onderscheidt zich door een kleine omvang, een brede, gespreide groeiwijze en een treurend uiterlijk. In werkelijkheid zijn zijn takken stijf, bijna horizontaal of licht opgaand, en zijn het de zijtwijgen die neerhangen. Met zijn langzame groei zal hij niet groter worden dan 5 meter in alle richtingen. Hij kenmerkt zich door een open en luchtige kroon, wat hem een overwegend meer kegelvormige en gespreide vorm geeft. Zijn lange takken en stam zijn bedekt met een roodbruine, schilferende bast. Zijn twijgen zijn bezet met afgeplatte, donkergroene naalden met aan de onderkant twee witte banden, met een spitse punt maar zeer zacht aanvoelend. Hij biedt zo het hele seizoen door aanwezigheid en vormt vaak de ruggengraat van de tuin. Het is een tweehuizige boom: de exemplaren dragen mannelijke of vrouwelijke bloemen. De rode bessen verschijnen dus na een onopvallende bloei alleen op de vrouwelijke planten. Het is ook een drachtboom voor bijen.

'Dovastoniana' is een mannelijke kloon waarop soms een of twee vrouwelijke takken verschijnen, die vruchten dragen.

De Taxus baccata 'Dovastoniana' vindt zijn plek in elke tuin, zelfs van bescheiden omvang, van noord tot zuid in ons land, en past zich aan aan alle stijlen aan: strak, speels, klassiek, romantisch, eigentijds, minimalistisch of poëtisch. Je omringt hem bij voorkeur met gekleurd blad om zijn donkere, enigszins spookachtige massa op te vrolijken, zoals de Sambucus racemosa 'Plumosa Aurea', een vlier met grote, goudgele, zeer heldere samengestelde bladeren. De Photinia fraseri 'Camilvy' met zijn felrode jonge scheuten brengt ook een zeer kleurrijke toets, net als de Cercis canadensis 'Melon Beauty', een judasboom die roze bloeit op het kale hout. De Cotinus coggygria 'Golden Spirit', met zijn goudgele bladeren en roze pluimbloei, hoort ook bij die taaie struiken die voor vreugde zullen zorgen in het gezelschap van deze Venijnboom 'Dovastoniana'.