Zwarte bes - Ribes nigrum

De Zwarte bes, in het Latijns Ribes nigrum, staat ook bekend als cassis, zwarte trosbes of zwarte aalbes. Het is een fruitstruik die wordt geteeld voor zijn hangende trossen met kleine, glanzende zwarte vruchten bij rijpheid. Met hun zurige en aromatische smaak staan ze bekend om hun rijkdom aan vitamines en vezels. De vruchten van de zwarte bes worden vers gegeten of verwerkt in jam, gelei en siroop. Het is een gedeeltelijk zelfbestuivende plant: voor een goede oogst zijn meerdere struiken of verschillende rassen nodig. De zwarte bes gedijt het beste in gebieden met koude winters en gematigde zomers (zoals in ons zeeklimaat), in rijke en diepe grond. De vruchten worden geoogst in juni-juli.

De Zwarte bes behoort tot de familie Grossulariaceae, net als de rode trosbes. Het is een bladverliezende struik die oorspronkelijk voorkomt in gebieden van de Pyreneeën tot Centraal-Azië. Sinds de 16e eeuw in cultuur, groeit de Zwarte bes in het wild in de vochtige bossen van Noordoost-Europa. Als hij nog geen vruchten draagt, is een zwarte bes te onderscheiden van een rode trosbes door zijn aromatische bladeren die bij wrijven geuren.

De vruchten van de wilde zwarte bes verschijnen op de tweejarige twijgen en worden schaarser op takken van vier jaar en ouder. De oogst vindt plaats wanneer de vruchten diepzwart zijn en beginnen te vallen. Wacht op volledige rijpheid voordat je oogst, anders krijg je een zeer zure en weinig zoete oogst.

De Zwarte bes vormt een krachtige en volledig winterharde struik. Hij bereikt een hoogte van 1 m tot 1,50 m bij een breedte van ongeveer 1 m. Hij heeft kou nodig om vrucht te zetten, houdt niet van zomerdroogte en verdraagt zeer kalkrijke grond slecht: hij geeft de voorkeur aan een beschutte standplaats. De bladeren, die in de winter afvallen, zijn groot, bestaan uit drie tot vijf lobben met getande randen, zijn heldergroen en geuren aangenaam bij wrijven. Bladeren, vruchten en knoppen zijn intens geurend door de aanwezigheid van klieren met etherische oliën, die in de parfumerie worden gebruikt.

De bloei vindt plaats in het voorjaar, in de vorm van kleine, groenachtige tot geelachtige klokjes die vaak weinig opvallen. Omdat de struik gedeeltelijk zelfsteriel is, heeft hij de nabijheid van een andere zwarte bes nodig om goed vrucht te zetten. In de tuin, waar ruimte het toelaat, kun je een kleine, lekkere haag vormen door Zwarte bessen, Rode trosbessen en Frambozen te mengen, bijvoorbeeld langs de moestuin, of plaats de Zwarte bes in een border met bloeiende struiken.

Tip: let op meeldauw, behandel met Bordeauxse pap buiten de bloei- en oogstperiodes.