Blauwe bosbes - Vaccinium myrtillus

De Blauwe bosbes, in het Latijn Vaccinium myrtillus, groeit van nature in onze bergen op lage en middelgrote hoogte. Deze zeer lage, kruipende struik breidt zich in de breedte uit en vormt mettertijd dichte tapijten. De voorjaarsbloei geeft in de zomer heerlijke kleine, donkerblauwe bessen, smaakvoller dan gekweekte bosbessen, maar ook minder overvloedig. Zeer winterhard, groeit hij uitsluitend in zure, verse grond en verdraagt absoluut geen kalksteen en droogte. Het groene blad krijgt prachtige rode kleuren in het najaar.

De Blauwe bosbes behoort tot de familie van de Ericaceae, in de tuin vooral bekend om de vele siergeslachten. Naast de zeer bekende Rhododendrons en Heidesoorten zijn er ook Ericaceae met eetbare vruchten: voornamelijk de Aardbeibomen en het geslacht Vaccinium, dat bosbessen, veenbessen en cranberries omvat. De struikvormige bosbes (Vaccinium corymbosum), afkomstig uit Noord-Amerika, is degene die in tuinen wordt gekweekt voor de overvloed en kwaliteit van zijn vruchtdracht. De wilde bosbes is de Vaccinium myrtillus, veel zeldzamer in cultuur en vooral gewaardeerd door liefhebbers van wildpluk in de natuur. Deze botanische soort is wijdverspreid in Europa en Noord-Amerika, tot in de boreale zones, wat zijn uitstekende winterhardheid aantoont. Hij houdt van middelgebergte, tot 2500 m hoogte, en groeit in bossen, zure heidevelden en veengebieden, waar hij de klimatologische en bodemomstandigheden vindt die hij nodig heeft om te groeien.
De Blauwe bosbes is een lage struik, waarvan de hoekige, licht gevleugelde, groene en zeer rechtopstaande stengels een hoogte bereiken van 30 tot 50 of 60 cm. Ze dragen kleine, bladverliezende blaadjes van 2 tot 4 cm lang, elliptisch van vorm met een fijne karteling langs de bladrand. Van licht- tot middengroen, verkleuren ze in de herfst naar rood. Rond de maand mei verschijnen er kleine bloempjes van ongeveer 5 mm lang, in de vorm van klokjes gevormd door vergroeide kroonbladen (gamopetaal), met een bleke kleur (roze of groenachtig). Ze ontwikkelen zich gedurende de zomer tot de kleine, bijna zwartblauwe bessen, met een berijpt uiterlijk, dat zijn dus de wilde bosbessen, goed om te oogsten in juli-augustus. Deze bessen hebben een zeer goed voedingsprofiel, ze zijn minder rijk aan koolhydraten dan gekweekte bosbessen en hebben tegelijkertijd een nog betere smaak. Ze zijn rijk aan vezels en bevatten een grote verscheidenheid aan vitamines en hebben een antioxiderende werking. Bovendien zijn ze heerlijk om rauw te eten of om te verwerken in gerechten. In de Vogezen, waar ze onder andere te vinden zijn in het massief van de Ballon d'Alsace, worden er smakelijke taarten van gemaakt.

Met een winterhardheid die alle beproevingen doorstaat (ongeveer -30°C), groeit de Blauwe bosbes uitsluitend in zure, niet-kalkhoudende grond, op straffe van chlorose en achteruitgang. Hij heeft verse grond nodig en verdraagt geen droge hitte. Op hoogte kan hij in de volle zon groeien, maar in laagland doet hij het beter in halfschaduw. Wees ervan bewust, het is niet een heel gemakkelijke plant om te kweken en hoewel hij in zijn natuurlijke omgeving robuuste, lage tapijten kan vormen, is dat in de tuin een ander verhaal. Daarom alleen aan te raden voor liefhebbers met een tuin in een gunstig gebied, zoals een bergachtige omgeving op een silicaatrijke bodem. Hij zal liefhebbers van wilde inheemse planten aanspreken. Plant hem op de voorgrond van een border die ook Berglaurier, of Kalmia kan herbergen, die dezelfde behoeften deelt en u zal verblijden met zijn prachtige bloei, bestaande uit een veelheid aan kleine, gekleurde kommetjes die in mei-juni open gaan. En op de achtergrond kunt u de Enkianthus campanulatus Red Bells plaatsen, een weinig voorkomende maar zeer decoratieve struik met zijn prachtige tweekleurige rode en witte bloei in het voorjaar.