Gomphocarpus fruticosus Cottonbush (zaad) - Ballonplant

De Gomphocarpus fruticosus, ook wel Zijdeplant genoemd, staat ook bekend onder het synoniem Asclepias fruticosa. Het is een vaste plant of struik die tot 2 meter hoog kan worden en houtige stengels vormt. Aan het einde van het voorjaar bloeit de plant met sierlijke, overhangende schermen van kleine tweekleurige bloemen in wit en lila. Daarna verschijnen merkwaardige, opgeblazen groene vruchten bedekt met zachte stekeltjes, die een decoratieve touch geven in het late seizoen. Hij doet het goed in de meeste goed doorlatende bodems, maar is buiten de warmere streken weinig winterhard.

De Gomphocarpus behoort tot de Asclepiadaceae-familie, net als de Stephanotis of de Hoya, die bij ons bekend staan als kamerplanten. Er zijn tientallen soorten Gomphocarpus, waarvan de naam uit het Grieks komt: "gomphos" betekent spijker en "karpos" vrucht, verwijzend naar de vorm van hun vruchten. Gomphocarpus fruticosus is oorspronkelijk afkomstig uit Zuidelijk Afrika, Ethiopië en Zuid-Afrika, waar hij vooral groeit op braakliggend land, onbewerkte grond en in grindrijke gebieden langs waterlopen. Hij is over de hele wereld geïntroduceerd als sierplant, is uit tuinen ontsnapt en blijkt in veel landen invasief te zijn, zoals in Australië en mediterrane landen. In Frankrijk heeft hij zich genaturaliseerd in sommige zuidelijke departementen.
Het is een snelgroeiende plant die een pol vormt van ongeveer 1,50 m tot 2 m hoog en 1 m breed. Deze groenblijvende struik vormt talrijke rechtopstaande en vertakte stengels, bedekt met smal blad. De donkergroene bladeren aan de bovenkant, lichter aan de onderkant, zijn lancetvormig, zeer fijn en meten slechts 4 tot 12 cm lang en 1 tot 1,5 cm breed. Ze staan in kransen van drie of tegenover elkaar. De houtige stengels die verhouten naarmate ze ouder worden, bevatten een giftig sap.
Rond eind mei, afhankelijk van het klimaat, produceert de plant kleine, zeer decoratieve bloemen, ongeveer 10 tot 13 mm in diameter, gegroepeerd met 5 tot 10 stuks in overhangende schermen. De bloemen hebben een kroon van vijf wasachtige bloemblaadjes, in kleur van lila tot lichtroze, soms crèmewit, en een kelk van vijf stervormige kelkbladen in het wit. De structuur van het geheel is zeer grafisch en sierlijk, en de bloei strekt zich uit over meerdere maanden, vaak tot in september.
De bloemen zijn rijk aan nectar en worden bestoven door insecten, wat leidt tot de vorming van merkwaardig opgezwollen vruchten bedekt met kleine, zachte, niet-stekende stekels, die doen denken aan een gestrande kogelvis in de tuin. Deze groene vruchten hebben een echt decoratieve waarde. Ze worden bruin bij rijpheid en openen zich uiteindelijk om de zaden vrij te geven, die voorzien zijn van een pluisje en door de wind worden verspreid. Door dit mechanisme kan de plant grote gebieden koloniseren in streken waar de winters mild genoeg zijn om te overleven, aangezien hij vorstbestendig is tot ongeveer -5°C.

Met zijn blad dat lijkt op dat van sommige wilgen, zijn exotisch uitziende bloemen en zijn vreemde vruchten, is de Gomphocarpus fruticosus zeker een bijzondere plant. Deze giftige schoonheid kan gecombineerd worden met die van Euphorbia's, planten met even opmerkelijke vormen en kleuren. Hij kan ook goed samengaan met Salvia leucantha, de Mexicaanse salie met een zeer grafische vorm, waarvan de tweekleurige blauw-witte bloemaren omhoog steken als cobra's die klaar zijn om toe te slaan.