Als je ook je eigen zaden in de moestuin wilt oogsten, is er één groente waarvan het verzamelen van de zaden heel eenvoudig is: de sla! Met je eigen slazaden kun je het jaar daarop opnieuw zaaien en mooie planten in de volle grond kweken of uitplanten. Maar wanneer en hoe oogst je de zaden op de juiste manier? Welke sla kies je? Hoe bewaar je de zaden goed? Volg deze handleiding en ontdek hoe je de zaden van sla en andere slasoorten oogst.
Waarom zelf slazaden oogsten?
Zelf zaden oogsten bespaart natuurlijk geld, maar het is ook een leuke en zeer bevredigende bezigheid om je planten gedurende een hele groeicyclus te zien groeien, van zaad tot plant en van plant tot zaad. Zo kun je ook je variëteit verbeteren door de zaden van de mooiste kroppen te bewaren. Zo krijg je slakroppen die zich generatie na generatie beter aan je klimaat en bodem aanpassen.
Je kunt ook zaden aan je vrienden geven en ze eventueel ruilen met andere tuiniers tijdens een plantenruil.
De juiste sla selecteren
Als er één belangrijke stap is die je niet mag overslaan om zaden van goede kwaliteit te krijgen, dan is het wel het zorgvuldig selecteren van je sla! Hierbij zijn enkele belangrijke principes van belang:
1 - Sla van het type “F1” vermijden
De zogenaamde “F1”-variëteiten zijn hybride variëteiten die zijn ontstaan uit een kruising van verschillende cultivars om een hoge opbrengst of een bepaalde weerstand te verkrijgen. Helaas behouden de zaden van deze planten niet de eigenschappen van hun ouders. In de meeste gevallen krijg je kroppen die sterk afwijken van de oorspronkelijke plant, of zelfs helemaal geen slablad...... Kortom, je kunt deze beter links laten liggen.
2- De mooiste krop selecteren
Om jaar na jaar mooie kroppen te krijgen, moet je beslist de mooiste van je slaplanten selecteren: de grootste, maar ook de plant die het minst snel in zaad schiet. Deze uitzonderlijke plant geeft haar goede eigenschappen namelijk door aan de zaden en dus aan de planten van het volgende jaar. Zo draag je zelfs bij aan de verbetering van je variëteit, die steeds beter aangepast raakt aan je klimaat en bodem. Je houdt deze plant dus in de moestuin in plaats van hem op te eten!
Verwijder daarentegen zwakke planten en planten die te snel in zaad schieten, omdat ze van jaar tot jaar minder goede eigenschappen kunnen opleveren. Je zegt dan dat de lijn “degeneert”.
→ Lees ook ons artikel: Hoe verbeter je op natuurlijke wijze de oogst in je moestuin?
3- Tip: varieer in variëteiten of houd afstand
Het is interessant om verschillende slasoorten in de tuin te kweken vanwege hun smaak en verschillende bladvormen. Als je echter meerdere variëteiten in de moestuin hebt die tegelijk bloeien, kunnen er kruisingen tussen de planten ontstaan. Om deze hybridisatie te voorkomen, kweek je de verschillende variëteiten op 10 m afstand van elkaar of kies je variëteiten met verschillende bloeiperioden.
Tip: je kunt de zaaitijd tussen elke cultivar ook eenvoudig met 4 weken of meer spreiden.
Wanneer oogst je slazaden?
1- Afhankelijk van de variëteit
Elke slavariëteit heeft haar eigen periode waarin ze in zaad schiet. Wintersla schiet bijvoorbeeld tegen het einde van het voorjaar in zaad, terwijl zomersla, zoals de sla 'grosse blonde paresseuse', goed tegen de zomerse warmte kan en pas later in zaad schiet. Over het algemeen loopt de periode waarin de sla in zaad schiet en je de zaden kunt oogsten van mei tot oktober.
2- Aan de hand van tekenen van rijpheid
Wanneer je sla omhoog begint te schieten, vormt de plant kleine goudgele bloemen. Dat is het bekende in zaad schieten. Afhankelijk van het weer en de variëteit veranderen de kleine bloemen na 12 tot 28 dagen in witte pluisjes (de nootjes). Wanneer de pluizige nootjes bij de geringste beweging loslaten, is het tijd om de zaden te oogsten.
3- Afhankelijk van het weer
Oogst de zaden altijd aan het einde van een mooie, zonnige dag bij droog weer om te voorkomen dat de zaden door te veel vocht gaan rotten.
Hoe oogst je de zaden?
Er zijn verschillende manieren om zaden te oogsten, maar vanwege de eenvoud is dit mijn favoriete methode :
1- Pak een envelop of een zakje van kraftpapier.
2- Houd de envelop onder de bloemen en schud de plant voorzichtig. De zaden vallen dan in de envelop.
Let op: de zaden van één krop rijpen verspreid over meerdere dagen. Aarzel dus niet om de oogst gedurende deze dagen te herhalen.
3- Optioneel: je kunt de zaden daarna met een fijne zeef zeven om vuil en de witte pluisjes te verwijderen.
4- Daarna hoef je de zaden alleen nog maar te bewaren.
Hoe bewaar je slazaden?
- Je zaden moeten absoluut droog zijn om lang bewaard te kunnen worden.
- Doe ze in kraftpapier, een envelop of een luchtdichte pot.
- Noteer de variëteit en de oogstdatum op een etiket of op de verpakking.
- Bewaar je zakjes met zaden uit het licht, bij voorkeur in een donkere, droge ruimte en indien mogelijk bij een koele temperatuur, bijvoorbeeld in een droge kelder.
- Slazaden kunnen afhankelijk van de bewaaromstandigheden 4 tot 5 jaar worden bewaard. Let op: de kieming van je zaden kan na verloop van tijd afnemen.
→ Bekijk ook onze artikelen over het bewaren van moestuinzaden en hoe je kunt weten of oude zaden nog goed zijn.
Enkele tips:
- Geef de bloemen van je slaplanten geen water, zodat je de zaden in ontwikkeling niet nat maakt. Dat kan de kwaliteit van je zaden aantasten.
- Je kunt er ook voor kiezen om enkele zaden aan de bloemstengels van je slaplanten in de tuin te laten zitten. De zaden die door de wind worden verspreid, zaaien dan spontaan uit in de moestuin. De planten die zo ontstaan, zijn over het algemeen veel beter bestand tegen slecht weer, droogte en naaktslakken.
Lees verder
- Bekijk ons volledige assortiment sla, van zakje zaad tot kweekpotje.
- Bekijk de tips van Olivier in een video en ontdek hoe je bloemzaden oogst:
Opmerkingen